Η ανισότητα του πλούτου στην Ελλάδα παραμένει σε υψηλά επίπεδα, με την κρίση χρέους, τα ακίνητα και τον πληθωρισμό να διευρύνουν το χάσμα μεταξύ των νοικοκυριών. Αυτό προκύπτει από στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), η οποία αναδεικνύει τις βαθιές επιπτώσεις της κρίσης του Δημοσίου Χρέους στην κατανομή του πλούτου.
Η διεύρυνση του χάσματος στην Ελλάδα και την ΕΕ
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η κατανομή του πλούτου τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντιμετώπισαν την κρίση του Δημοσίου Χρέους τα προηγούμενα χρόνια, επηρεάστηκε βαθύτατα. Η μελέτη της ΕΚΤ περιλαμβάνει στοιχεία για την Ελλάδα, την Κύπρο, την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία και την Πορτογαλία.
Σε αυτή την ομάδα των έξι χωρών, παρατηρήθηκε μια σημαντική αύξηση στο μερίδιο του πλουσιότερου 10% του πληθυσμού στον συνολικό καθαρό πλούτο. Συγκεκριμένα, το μερίδιο αυτό αυξήθηκε από 46% το 2010 σε 51,8% το 2023, γεγονός που υπογραμμίζει τη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων.
Ο συντελεστής Gini και οι διαφορές στην ευρωζώνη
Ο συντελεστής Gini, ο οποίος χρησιμοποιείται για να αποτυπώσει την ανισότητα, παρουσίασε αύξηση στην ομάδα των έξι χωρών που εξετάστηκαν. Ειδικότερα, το 2023, ο συντελεστής Gini για αυτές τις χώρες βρισκόταν στις 65,9 μονάδες, σημειώνοντας άνοδο από τις 61,5 μονάδες που ήταν το 2010. Αυτό καταδεικνύει ότι η ανισότητα αυξήθηκε πιο έντονα και παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα σε αυτές τις χώρες.
Αντιθέτως, στις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης, η τάση ήταν διαφορετική. Ο συντελεστής Gini υποχώρησε από 71,8 μονάδες το 2010 σε 69,7 μονάδες το 2023, γεγονός που υποδηλώνει μια συγκριτικά καλύτερη εξέλιξη όσον αφορά την κατανομή του πλούτου σε αυτές τις περιοχές.
Παράγοντες που επηρέασαν την ανισότητα
Η εξέλιξη αυτή επηρεάστηκε από διάφορους παράγοντες κατά τη διάρκεια των ετών της κρίσης. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η οικονομική ανάκαμψη, η σταθερότητα της ανισότητας κατά τη διάρκεια της πανδημίας του COVID-19 το 2020, η οποία επιτεύχθηκε χάρη στα μέτρα κρατικής στήριξης, καθώς και οι επιδράσεις του προσωρινού πληθυσμιακού κύματος που παρατηρήθηκε την περίοδο 2021-2023.
Στα χρόνια αυτά, ο πληθυσμός αύξησε το κόστος ζωής, αναγκάζοντας τα φτωχότερα στρώματα να εξαντλήσουν τις αποταμιεύσεις τους. Παράλληλα, μειώθηκε η πραγματική αξία των περιουσιακών στοιχείων και των καταθέσεων, επιδεινώνοντας την οικονομική τους κατάσταση.
Η επίδραση της αγοράς ακινήτων και των αποταμιεύσεων
Η αγορά ακινήτων διαδραμάτισε επίσης σημαντικό ρόλο στη διεύρυνση των ανισοτήτων. Καθώς οι τιμές των κατοικιών κατέρρεαν, τα νοικοκυριά που είχαν δανειστεί για την αγορά σπιτιού είδαν την αξία της περιουσίας τους να μειώνεται δραματικά, ενώ το χρέος τους παρέμενε αμετάβλητο. Αυτό δημιούργησε ένα σημαντικό βάρος για αυτά τα νοικοκυριά.
Την ίδια στιγμή, τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα εξάντλησαν τις αποταμιεύσεις τους για να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες. Αντίθετα, οι μετοχές, οι οποίες βρίσκονται κυρίως στα χέρια των εύπορων νοικοκυριών, ανέκαμψαν γρηγορότερα, ενισχύοντας περαιτέρω την οικονομική τους θέση και διευρύνοντας το χάσμα με τους λιγότερο ευνοημένους.
Η επίμονη ανισότητα στις πληγείσες χώρες
Η κατάσταση στις χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την κρίση, όπως η Ελλάδα, αποδείχθηκε διαφορετική, με την ανισότητα να είναι ιδιαίτερα επίμονη. Ο δείκτης Gini σε αυτές τις χώρες συνέχισε να αυξάνεται μέχρι το 2021 και παρέμεινε το 2023 σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα από εκείνα του 2010 και του 2014.
Αυτά τα σταθερά υψηλά επίπεδα ανισότητας οφείλονται σε διάφορους παράγοντες. Ένας από αυτούς είναι η δυσκολία των φτωχότερων νοικοκυριών να ανακτήσουν τα αποταμιευτικά τους αποθέματα. Επιπλέον, η μειωμένη ιδιοκατοίκηση, ιδίως μεταξύ των νεότερων γενεών, εμπόδισε τα ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού να επωφεληθούν από τη μεταγενέστερη ανάκαμψη των τιμών των ακινήτων. Αυτοί οι παράγοντες άσκησαν διαρκή ανοδική πίεση στην ανισότητα του πλούτου.
Με πληροφορίες από: Newsit