Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε τη μείωση του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) στα προϊόντα περιόδου, μεταφέροντάς τα από τον συντελεστή 24% στον μειωμένο συντελεστή 13%. Η απόφαση αυτή, η οποία θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, επιχειρεί να αντιμετωπίσει τη διαχρονική φορολογική αντιμετώπιση των ειδών ατομικής υγιεινής για την έμμηνο ρύση, τα οποία μέχρι σήμερα θεωρούνταν «είδη πολυτελείας». Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο πιλοτικής, δωρεάν διανομής των προϊόντων αυτών σε σχολεία υποβαθμισμένων περιοχών.
Ελάφρυνση από τη «ροζ φορολογία»
Η ανακοίνωση του πρωθυπουργού, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στον Alpha Radio, αφορά τη μεταφορά των προϊόντων περιόδου, όπως οι σερβιέτες και τα ταμπόν, από τον ανώτατο συντελεστή ΦΠΑ του 24% στον μειωμένο συντελεστή του 13%. Το μέτρο αυτό θα αρχίσει να ισχύει από την πρώτη ημέρα του 2027, σηματοδοτώντας μια αλλαγή στην φορολογική πολιτική που επί χρόνια επιβάρυνε εκατομμύρια γυναίκες και νέες κοπέλες στην Ελλάδα.
Η διατήρηση των συγκεκριμένων προϊόντων στον ανώτατο συντελεστή ΦΠΑ 24% για μεγάλο χρονικό διάστημα είχε χαρακτηριστεί ως μια άτυπη, θεσμοθετημένη μορφή οικονομικής διάκρισης, γνωστή διεθνώς ως «Pink Tax» ή «Ροζ Φόρος». Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραδέχθηκε ότι ο συντελεστής 24% αποτελούσε μια «στρέβλωση» απέναντι σε μια βιολογική πραγματικότητα, αναγνωρίζοντας την ανάγκη για διόρθωση αυτής της αδικίας.
Η έννοια της «περιοδικής φτώχειας» και οι επιπτώσεις της
Η απόφαση για τη μείωση του ΦΠΑ έρχεται να δώσει μια απάντηση στο φαινόμενο της «περιοδικής φτώχειας» (period poverty), το οποίο δεν αποτελεί μια αφηρημένη έννοια. Αυτή η κατάσταση αφορά συγκεκριμένα κορίτσια και γυναίκες, κυρίως από ευάλωτα νοικοκυριά, οι οποίες αδυνατούν να καλύψουν επαρκώς τις βασικές ανάγκες υγιεινής τους κατά τη διάρκεια της έμμηνου ρύσης. Ως συνέπεια, πολλές φορές αναγκάζονται να απουσιάζουν από το σχολείο ή την εργασία τους, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την εκπαίδευση και την επαγγελματική τους πορεία.
Σε μια περίοδο που τα ελληνικά νοικοκυριά αντιμετωπίζουν έντονες πιέσεις από την ακρίβεια στα σούπερ μάρκετ, η επιβάρυνση από την ανελαστική και επαναλαμβανόμενη μηνιαία δαπάνη για τα προϊόντα περιόδου δεν ήταν αμελητέα. Η μείωση του ΦΠΑ στοχεύει στην ελάφρυνση αυτής της οικονομικής επιβάρυνσης, αναγνωρίζοντας τα προϊόντα αυτά ως βιολογική αναγκαιότητα και όχι ως είδη πολυτελείας.
Πιλοτική δωρεάν διανομή σε σχολεία
Παράλληλα με τη μείωση του ΦΠΑ, η κυβέρνηση έχει ζητήσει από το Υπουργείο Οικονομικών να προχωρήσει σε μελέτη για τη δημιουργία στοχευμένων προγραμμάτων δωρεάν παροχής προϊόντων περιόδου σε μαθήτριες. Η πρόταση αυτή βρίσκεται ακόμα στη σφαίρα της «εξέτασης» και προβλέπει την προτεραιότητα σε υποβαθμισμένες ή απομακρυσμένες περιοχές, όπου καταγράφεται σε μεγαλύτερο βαθμό το φαινόμενο της «περιοδικής φτώχειας».
Αυτή η πιλοτική πρωτοβουλία, εφόσον υλοποιηθεί, θα μπορούσε να προσφέρει άμεση ανακούφιση σε μαθήτριες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε αυτά τα απαραίτητα είδη υγιεινής. Η εξέταση τέτοιων προγραμμάτων εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια για την αντιμετώπιση των κοινωνικών και έμφυλων ανισοτήτων που προκύπτουν από την αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών.
Ένα καθυστερημένο αλλά θετικό βήμα
Η μείωση του ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου αναμφίβολα αποτελεί μια θετική εξέλιξη, η οποία ικανοποιεί ένα πάγιο αίτημα κοινωνικών φορέων και οργανώσεων. Ωστόσο, η απόφαση αυτή έρχεται με μια σημαντική καθυστέρηση, καθώς η εφαρμογή της τοποθετείται χρονικά στην 1η Ιανουαρίου 2027. Αυτή η χρονική απόσταση εγείρει ερωτήματα και κριτική, ειδικά σε μια περίοδο που ο πληθωρισμός πιέζει έντονα τα νοικοκυριά.
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος η μείωση του ΦΠΑ να μην φτάσει ποτέ στην τσέπη της καταναλώτριας, λόγω πιθανής αισχροκέρδειας ή άλλων παραγόντων της αγοράς. Ο πρωθυπουργός, αν και αναγνώρισε τη «στρέβλωση» με τον συντελεστή 24%, έσπευσε παράλληλα να δικαιολογήσει την άρνηση της κυβέρνησης για γενικευμένες μειώσεις ΦΠΑ στα τρόφιμα, επικαλούμενος το δημοσιονομικό κόστος. Παρά τις επιφυλάξεις και τα ερωτήματα που εγείρονται, το μέτρο κινείται σε θετική κατεύθυνση, αναγνωρίζοντας την ανάγκη για κοινωνική και έμφυλη δικαιοσύνη.
Με πληροφορίες από: Topontiki