Σημαντικά στοιχεία για το προφίλ των αστέγων στην Αθήνα περιλαμβάνονται σε έγγραφο που διαβιβάστηκε πρόσφατα στη Βουλή, στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου. Τα ευρήματα αυτά προέκυψαν από μια εκτενή καταγραφή που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2025 από τον Δήμο Αθηναίων, σε συνεργασία με το Πάντειο Πανεπιστήμιο. Η έρευνα αναδεικνύει τον χρόνιο χαρακτήρα του φαινομένου, με την πλειονότητα των αστέγων να είναι άνδρες άνω των 50 ετών, οι οποίοι έχουν χάσει τη στέγη τους κυρίως λόγω οικονομικών προβλημάτων.
Η καταγραφή και τα δημογραφικά στοιχεία
Η καταγραφή, η οποία αποτελεί τη βάση των στοιχείων που διαβιβάστηκαν στη Βουλή, πραγματοποιήθηκε από τον Δήμο Αθηναίων και το Πάντειο Πανεπιστήμιο τον Οκτώβριο του 2025. Το δείγμα της έρευνας ανήλθε σε 681 άτομα, εκ των οποίων 384 εντοπίστηκαν στον δρόμο, ενώ 297 προσεγγίστηκαν μέσω διαφόρων φορέων κοινωνικής φροντίδας. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη καταγραφή δεν περιέλαβε άτομα που διαμένουν σταθερά σε διαμερίσματα ή σε δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης.
Από τα δημογραφικά στοιχεία που προέκυψαν, διαπιστώνεται ότι το 71% των καταγεγραμμένων αστέγων ήταν άνδρες, έναντι 29% γυναικών. Ως προς την εθνικότητα, το 69,9% των ατόμων ήταν Έλληνες. Η ηλικιακή σύνθεση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς το 62% των αστέγων ήταν άνω των 50 ετών, ενώ οι νέοι κάτω των 30 ετών δεν ξεπερνούσαν το 8% του συνολικού δείγματος. Επιπλέον, ένα σημαντικό ποσοστό, το 65,8%, δήλωσε ότι ζει μόνο του, χωρίς τη στήριξη συντρόφου ή οικογενειακού περιβάλλοντος.
Οι λόγοι που οδηγούν στην αστεγία
Η έρευνα εστίασε και στους βασικούς λόγους που οδήγησαν τα άτομα στην απώλεια της στέγης τους, αναδεικνύοντας ένα σύνθετο πλέγμα αιτιών. Το συντριπτικό ποσοστό του 72,2% των αστέγων ανέφερε οικονομικές αιτίες ως τον πρωταρχικό λόγο για την απώλεια της κατοικίας τους. Αυτό υπογραμμίζει τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζουν οι οικονομικές δυσκολίες στην εκδήλωση του φαινομένου της αστεγίας.
Πέρα από τις οικονομικές αιτίες, ένα ποσοστό 37,9% των καταγεγραμμένων ατόμων δήλωσε ότι αντιμετωπίζει ζητήματα υγείας και εξαρτήσεων, τα οποία συνέβαλαν στην κατάστασή τους. Παράλληλα, το 30,2% ανέφερε οικογενειακά προβλήματα ως έναν από τους παράγοντες που οδήγησαν στην αστεγία. Τα ευρήματα αυτά καταδεικνύουν ότι η αστεγία συνδέεται συχνά με αλληλένδετες οικονομικές και κοινωνικές δυσκολίες, γεγονός που καθιστά απαραίτητες συνδυασμένες παρεμβάσεις τόσο για τη στέγαση όσο και για την υποστήριξη των ατόμων.
Ο χρόνιος χαρακτήρας του φαινομένου
Η έρευνα ανέδειξε επίσης τον χρόνιο χαρακτήρα του φαινομένου της αστεγίας στην Αθήνα. Συγκεκριμένα, το 31,6% των καταγεγραμμένων ατόμων βρισκόταν χωρίς αυτόνομη στέγαση για διάστημα μεγαλύτερο των πέντε ετών. Αυτό το ποσοστό υποδηλώνει ότι ένα σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού των αστέγων αντιμετωπίζει την έλλειψη στέγης για μακροχρόνια περίοδο, καθιστώντας την επανένταξή τους ακόμα πιο δύσκολη.
Επιπρόσθετα, ένα ποσοστό 24,9% των αστέγων δήλωσε ότι βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση για διάστημα από δύο έως πέντε χρόνια. Τα στοιχεία αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για στοχευμένες και μακροπρόθεσμες πολιτικές που θα αντιμετωπίζουν όχι μόνο την άμεση ανάγκη στέγασης, αλλά και τις βαθύτερες αιτίες που οδηγούν στην παρατεταμένη αστεγία.
Οι παρεμβάσεις του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας
Σχετικά με την αντιμετώπιση του φαινομένου, η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, δήλωσε ότι η αντιμετώπιση της αστεγίας και του στεγαστικού αποκλεισμού αποτελεί βασικό πεδίο της κοινωνικής πολιτικής. Στόχος είναι η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η εξασφάλιση πρόσβασης σε κατάλληλη στέγαση και η κοινωνική επανένταξη των ατόμων και οικογενειών που βρίσκονται σε συνθήκες έλλειψης ή επισφαλούς στέγης.
Στο πλαίσιο αυτό, το υπουργείο σχεδιάζει και υποστηρίζει προγράμματα στεγαστικής συνδρομής και κοινωνικής προστασίας, τα οποία υλοποιούνται σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και άλλους φορείς κοινωνικής φροντίδας. Η υπουργός ενημέρωσε ότι στον Δήμο Αθηναίων, η εφαρμογή τοπικών παρεμβάσεων και η παροχή υπηρεσιών υποστήριξης στους αστέγους πραγματοποιούνται από τους αρμόδιους φορείς, σύμφωνα με τις κατά νόμο αρμοδιότητές τους. Μεταξύ των δράσεων που υλοποιούνται ή εφαρμόζονται στον Δήμο Αθηναίων, περιλαμβάνεται ένα πρόγραμμα που απευθύνεται σε άτομα και οικογένειες που διαβιούν σε συνθήκες έλλειψης ή επισφαλούς στέγασης. Το πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί στην εξασφάλιση κατοικίας, την παροχή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης και την ενίσχυση της κοινωνικής και επαγγελματικής τους επανένταξης, βασιζόμενο στο άρθρο 15 του ν. 4756/2020 (Α΄).
Με πληροφορίες από: Topontiki