Όλες οι πρόσφατες έρευνες και δημοσκοπήσεις καταγράφουν σχεδόν με ταυτόσημο τρόπο ένα βασικό στοιχείο: η ακρίβεια αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα της κοινωνίας. Αυτό δεν αφορά ασφαλώς ολόκληρη την κοινωνία, αλλά κυρίως το τμήμα εκείνο που μετράει το εισόδημά του και το μοιράζει με τις μέρες του μήνα για να διαπιστώσει αν μπορεί να τα βγάλει πέρα. Το συγκεκριμένο κομμάτι της κοινωνίας είναι πλέον συντριπτικά πλειοψηφικό, καθιστώντας την ακρίβεια ένα ζήτημα που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει.
Η ακρίβεια ως βασική ανησυχία της κοινωνίας
Η συνεχής άνοδος των τιμών γιγαντώνει την κοινωνική δυσαρέσκεια και τις αντιδράσεις, επηρεάζοντας άμεσα την οικονομική και πολιτική πραγματικότητα. Παρόλο που ο πόλεμος παραμένει μια πηγή ανησυχίας και κινδύνου, σε σύγκριση με την ακρίβεια βρίσκεται προς το παρόν σε δεύτερη μοίρα ως προς την ανησυχία των πολιτών.
Η ακρίβεια επηρεάζει κυρίως το κομμάτι της κοινωνίας που αγωνίζεται να καλύψει τις καθημερινές του ανάγκες με το διαθέσιμο εισόδημα, ένα τμήμα που έχει γίνει πλέον η συντριπτική πλειοψηφία.
Οι αιτίες της ανόδου των τιμών σε Ευρώπη και Ελλάδα
Για την Ευρώπη, και κατ' επέκταση για την Ελλάδα, η κύρια πηγή των προβλημάτων της ακρίβειας είναι σαφής: η ενεργειακή κρίση και ο κατακερματισμός των εμπορικών σχέσεων. Αυτοί οι παράγοντες έχουν συμβάλει στην εκτίναξη των τιμών σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες.
Ειδικά για την Ελλάδα, πέρα από τις παραπάνω αιτίες, προστίθενται και ενδογενείς παράγοντες όπως η χαμηλή παραγωγικότητα και το δομικό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Επιπλέον, η υπερχρέωση της χώρας επιβαρύνει την κατάσταση, δημιουργώντας ένα σύνθετο πλέγμα προβλημάτων.
Ο ρόλος της κρατικής εποπτείας και οι τιμές ενέργειας
Οι προαναφερθείσες αιτίες επιδεινώνονται από την ανεπαρκή κρατική εποπτεία και τον έλεγχο κατά της κερδοσκοπίας. Αυτή η έλλειψη αποτελεσματικού ελέγχου επιτρέπει την περαιτέρω αύξηση των τιμών σε διάφορους τομείς της αγοράς.
Η βάση του προβλήματος παραμένει η ενεργειακή κρίση, καθώς οι τιμές της ενέργειας και των λιπασμάτων έχουν εκτιναχθεί και παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Προς το παρόν, δεν διαφαίνεται προοπτική για επιστροφή αυτών των τιμών σε χαμηλότερα επίπεδα, γεγονός που συντηρεί τον πληθωρισμό.
Ο πληθωρισμός ως εργαλείο δημοσιονομικής εξυγίανσης
Ο πληθωρισμός τιμών, που προέρχεται τόσο από εξωγενείς όσο και από ενδογενείς παράγοντες, έχει μετατραπεί σιωπηρά σε εργαλείο «πλουτισμού» για το ελληνικό δημόσιο. Παράλληλα, αποτελεί ένα βασικό εργαλείο δημοσιονομικής εξυγίανσης όσον αφορά το δημόσιο χρέος της χώρας.
Αυτή η διαδικασία επιτυγχάνεται μέσω της διατήρησης υψηλών συντελεστών έμμεσης φορολογίας. Συγκεκριμένα, ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) και ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, συμβάλλοντας στην αύξηση των εσόδων του δημοσίου.
Η επίδραση της έμμεσης φορολογίας στις τιμές
Ο μηχανισμός είναι απλός: όσο αυξάνει η αρχική τιμή των προϊόντων λόγω πληθωρισμού (που οφείλεται σε τιμές εισαγωγής, κόστος παραγωγής και άλλους παράγοντες), τόσο αυξάνει και ο έμμεσος φόρος κατανάλωσης, καθώς υπολογίζεται ως ποσοστό επί της τιμής. Αυτό ισχύει για μια ευρεία γκάμα προϊόντων, από τα βασικά είδη επιβίωσης έως τα πολυτελή.
Για παράδειγμα, είτε πρόκειται για ένα κιλό ψωμί και μισό κιλό φέτα, είτε για μία υπερπολυτελή τσάντα Louis Vuitton, ο έμμεσος φόρος αυξάνεται αναλογικά με την τιμή. Προφανώς, για τον αγοραστή μιας Louis Vuitton, το ύψος του ΦΠΑ που θα πληρώσει δεν έχει την ίδια σημασία με τον καταναλωτή που αγοράζει βασικά αγαθά.
Με πληροφορίες από: Newsit