Στον σύγχρονο εργασιακό χώρο, πέρα από την επαγγελματική εξουθένωση που προκαλείται από την υπερβολική πίεση, αναδύεται ένα νέο φαινόμενο, το «rust-out». Πρόκειται για μια κατάσταση όπου ο εργαζόμενος αισθάνεται ότι «σκουριάζει» στο γραφείο του, χάνοντας σταδιακά το ενδιαφέρον του για την εργασία. Αυτή η αργή διάβρωση του ενθουσιασμού συνδέεται με την πλήξη και την ανεπαρκή πνευματική διέγερση, καθώς και με την αίσθηση ότι η εργασία δεν προσφέρει πλέον την επιθυμητή ικανοποίηση.
Τι είναι το «rust-out»;
Το «rust-out» περιγράφει μια κατάσταση όπου ο εργαζόμενος αισθάνεται να χάνει το ενδιαφέρον του για την εργασία του, σαν να «σκουριάζει» αργά αλλά σταθερά στο γραφείο του. Συχνά, το βλέμμα του πέφτει στην ώρα που αναγράφει η οθόνη του υπολογιστή του, μετρώντας τις ώρες μέχρι να φύγει και δυσκολεύεται να βρει κάτι που να τον κινητοποιεί. Αυτό το συναίσθημα, συνειδητοποιείται ότι συμβαίνει συχνά μέσα στην ημέρα, και δεν πηγάζει απαραίτητα από δυσαρέσκεια για τη δουλειά του ή προβληματικές σχέσεις με τους συναδέλφους του.
Αντιθέτως, το πιθανότερο είναι ο εργαζόμενος να νιώθει πως οι ικανότητές του δεν αξιοποιούνται επαρκώς, ότι δεν υπάρχουν ερεθίσματα που θα αναδείξουν τα προσόντα του και δεν του παρέχονται ευκαιρίες να εξελιχθεί. Με λίγα λόγια, αισθάνεται να «σκουριάζει». Το φαινόμενο αυτό συνδέεται άμεσα με την πλήξη, την ανεπαρκή πνευματική διέγερση και την αίσθηση ότι η εργασία δεν προσφέρει πλέον ικανοποίηση. Δεν πρόκειται απλώς για μια κακή ή βαρετή ημέρα στο γραφείο, αλλά για πολλές βαρετές ημέρες, όπου αργά αλλά σταθερά χάνεται το ενδιαφέρον για την εργασία, όπως χάνονται οι προκλήσεις και η δημιουργικότητα.
Η διάκριση από το «burnout»
Ενώ τα τελευταία χρόνια ο όρος «burnout» έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής, συνδεόμενος με την εξάντληση που προκαλείται από τις πολλές ώρες εργασίας, το «ξαδερφάκι» της επαγγελματικής εξουθένωσης, το «rust-out», αρχίζει να παρατηρείται ολοένα και συχνότερα. Από τη μία πλευρά, οι υψηλές απαιτήσεις, η πίεση και το άγχος μπορεί να οδηγήσουν στο «burnout». Από την άλλη πλευρά, η μονοτονία, η απουσία προοπτικής και το μειωμένο ενδιαφέρον για το αντικείμενο της εργασίας είναι πιθανό να προκαλέσουν το «rust-out».
Οι δύο αυτές καταστάσεις, ωστόσο, δεν είναι ασύνδετες. Ο ψυχολόγος και ομότιμος καθηγητής Ψυχολογίας στο Διεθνές Χριστιανικό Πανεπιστήμιο στο Τόκιο (ICU), Τοσιάκι Σασάο, μιλώντας στους Japan Times, περιγράφει τους δύο όρους με σαφήνεια. Όσοι βιώνουν «burnout» λένε: «Δε μπορώ να συνεχίσω να κάνω τόσα πολλά». Αντίθετα, εκείνοι που πάσχουν από «rust-out» δηλώνουν: «Δε μπορώ να συνεχίσω να κάνω μια δουλειά όπου με αξιοποιούν τόσο λίγο». Ορισμένοι εργαζόμενοι, μάλιστα, μπορεί να λένε και τα δύο, βιώνοντας μια σύνθετη κατάσταση.
Ο όρος και η προέλευσή του
Το φαινόμενο του «rust-out» περιγράφεται ως μια «αργή διάβρωση του ενθουσιασμού». Ο όρος αυτός επινοήθηκε από τη Βρετανίδα ψυχοθεραπεύτρια Πόλα Κόουλς, η οποία τον χαρακτήρισε ως το αποτέλεσμα της χρόνιας πλήξης στον εργασιακό χώρο. Όταν ο εργαζόμενος κοιτάζει το ρολόι του και δε βλέπει την ώρα να φύγει από το γραφείο του, αυτό αποτελεί μια σαφή ένδειξη του «rust-out».
Η απουσία προκλήσεων και η έλλειψη δημιουργικότητας είναι βασικά χαρακτηριστικά αυτής της κατάστασης. Ο εργαζόμενος χάνει σταδιακά το ενδιαφέρον του, καθώς δεν βρίσκει πλέον κίνητρα ή διεξόδους για να εκφράσει τις ικανότητές του, οδηγούμενος σε μια αίσθηση στασιμότητας και επαγγελματικής αδιαφορίας.
Ποιους επηρεάζει και οι ενδείξεις
Το «rust-out», αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, μπορεί να οδηγήσει σε συμπτώματα επαγγελματικής εξουθένωσης, δηλαδή σε «burnout». Το φαινόμενο αυτό μπορεί να πλήξει εργαζόμενους στην αρχή της σταδιοδρομίας τους, οι οποίοι ενδέχεται να μην βρίσκουν το απαιτούμενο πεδίο για να αναπτύξουν τα προσόντα τους. Παράλληλα, επηρεάζει και όσους έχουν παραμείνει στο ίδιο επαγγελματικό επίπεδο για μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς να έχουν ευκαιρίες για εξέλιξη ή αλλαγή στο αντικείμενο της εργασίας τους.
Οι ενδείξεις που πρέπει να προβληματίσουν περιλαμβάνουν την επίμονη αίσθηση πλήξης και την απώλεια ενδιαφέροντος για την εργασία. Ενώ λίγες στιγμές βαρεμάρας είναι φυσιολογικές, όπως ένα διάλειμμα για καφέ ή μια σύντομη κουβέντα με συναδέλφους, η χρόνια και βαθιά αίσθηση ότι οι ικανότητες δεν αξιοποιούνται και η έλλειψη πνευματικής διέγερσης αποτελούν σημαντικά σημάδια του «rust-out».
Με πληροφορίες από: Gazzetta