Η Ελλάδα οδεύει φέτος προς ένα νέο ρεκόρ στον αριθμό των συνταξιοδοτήσεων, καθώς περισσότεροι από 210.000 απασχολούμενοι επιλέγουν την «ασφάλεια» του ΕΦΚΑ. Το φαινόμενο αυτό, που δεν είναι καινούργιο αλλά παρατηρείται συστηματικά τα τελευταία χρόνια, αναδεικνύει βαθύτερες δομικές προκλήσεις για την ελληνική οικονομία και κοινωνία. Οι μαζικές αιτήσεις εξόδου από την αγορά εργασίας συνδέονται με μια σειρά από παράγοντες, οι οποίοι δεν αφορούν μόνο την οικονομική ανάπτυξη.
Δημογραφικές προκλήσεις και ανεργία
Με δεδομένο ότι οι απόφοιτοι του Λυκείου είναι λιγότεροι από 70.000 ετησίως, ενώ οι γεννήσεις παραμένουν κάτω από τις 66.000 τον χρόνο, οι κύριοι λόγοι για την υποχώρηση της ανεργίας γίνονται αντιληπτοί. Αυτοί δεν συνδέονται πρωτίστως με την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, αλλά κυρίως με το Δημογραφικό ζήτημα.
Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί μια εθνικά, οικονομικά και κοινωνικά επικίνδυνη εξέλιξη, η οποία επηρεάζει άμεσα την αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό σύστημα. Η μαζική συνταξιοδότηση των εργαζομένων έχει διάφορες αιτιολογίες, οι οποίες δεν περιλαμβάνουν τον φόβο για ενδεχόμενη αύξηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης.
Η ασφάλεια της σύνταξης και οι χαμηλοί μισθοί
Η ασφάλεια που προσφέρει η σύνταξη αποτελεί μία από τις πτυχές που ωθούν τους εργαζόμενους στην απόφαση να αποχωρήσουν. Ωστόσο, οι καταβολές του ΕΦΚΑ συχνά αρκούν απλώς για να αναπληρώσουν τις καθαρές αμοιβές που λάμβαναν οι εργαζόμενοι, εάν εξαιρεθούν τα έξοδα καθημερινής μετακίνησης. Υπό αυτό το πρίσμα, ακόμα και οι τιμές στα καύσιμα ενδέχεται να επηρεάζουν τις συνταξιοδοτικές αποφάσεις των απασχολούμενων.
Το φαινόμενο των μαζικών αιτήσεων εξόδου στον ΕΦΚΑ δεν είναι ένα φετινό φαινόμενο, ούτε τάση των τελευταίων μηνών. Υπάρχει όλα τα τελευταία χρόνια, με περισσότερες από 200.000 αιτήσεις να υποβάλλονται ετησίως, αναδεικνύοντας μια σταθερή τάση στην ελληνική αγορά εργασίας.
Οι λόγοι πίσω από την απόφαση για συνταξιοδότηση
Ένας βασικός λόγος για τη μαζική έξοδο στην σύνταξη είναι η βύθιση των μισθών και η υποχώρηση των κλαδικών συμβάσεων τα τελευταία χρόνια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται ο συντάξιμος μισθός, ο οποίος υπολογίζεται ως ο μέσος όρος των αποδοχών από το 2002 μέχρι την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης συνταξιοδότησης. Παρόλο που αυξάνεται το κλάσμα της ανταποδοτικής σύνταξης, η μείωση του συντάξιμου μισθού καθιστά την παραμονή στην εργασία αντικίνητρο ως προς το τελικό ύψος της σύνταξης.
Επιπλέον, μετά το 40ό έτος ασφάλισης, το ποσοστό της ανταποδοτικής σύνταξης δεν αυξάνεται αναλογικά. Ενώ με τη συμπλήρωση της 40ετίας ο συντελεστής ανταποδοτικότητας ανέρχεται στο 50,01%, αυξανόμενος μάλιστα κατά 2,55% κατ' έτος μετά το 35ο έτος – γεγονός που αποτελεί ισχυρό κίνητρο παραμονής στην εργασία ή αναγνώρισης πλασματικών ετών – μετά το 40ό έτος το ποσοστό ανταποδοτικής σύνταξης αυξάνεται μόλις κατά 0,5% για κάθε χρόνο παραμονής στην απασχόληση.
Η σημασία του εφάπαξ και τα όρια ηλικίας
Η συνταξιοδότηση συχνά συνοδεύεται και από τη λήψη του εφάπαξ, ειδικά για τους μισθωτούς. Αυτό προέρχεται από το Ταμείο Πρόνοιας στο δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Η προοπτική αυτής της εφάπαξ παροχής μπορεί να λειτουργεί ως πρόσθετο κίνητρο για την έξοδο από την αγορά εργασίας.
Τέλος, οι ασφαλισμένοι δεν έχουν την αίσθηση, και δικαιολογημένα, ότι θα αυξηθούν και πάλι τα όρια «εξόδου» προς τη σύνταξη. Αυτό οφείλεται στα σενάρια για αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις, αλλά και στη σημαντική αύξηση των σχετικών ορίων συνταξιοδότησης που πραγματοποιήθηκε πριν από 11 χρόνια, τον Αύγουστο του 2015, με το τρίτο μνημόνιο. Άλλωστε, η Ελλάδα έχει ήδη από τα υψηλότερα όρια ηλικίας διεθνώς, φτάνοντας το 67ο έτος.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis