Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) καλεί τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής να λάβουν επειγόντως μέτρα για να θέσουν το χρέος τους σε βιώσιμη τροχιά. Παράλληλα, το Ταμείο ζητά τον περιορισμό των επιπτώσεων που μπορεί να έχει αυτή η κατάσταση για τον υπόλοιπο κόσμο. Η προειδοποίηση αυτή περιλαμβάνεται στην έκθεση του ΔΝΤ για τις δημοσιονομικές εξελίξεις, γνωστή ως Fiscal Monitor.
Αυξανόμενες αποδόσεις ομολόγων και παγκόσμιο χρέος
Στην έκθεσή του, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι το υψηλό χρέος μεγάλων ανεπτυγμένων χωρών, όπως οι ΗΠΑ, αποτελεί τον βασικό λόγο για την αύξηση των αποδόσεων των ομολόγων τους. Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων έχουν αυξηθεί απότομα σε αρκετές μεγάλες ανεπτυγμένες οικονομίες, δημιουργώντας ανησυχία.
Ειδικότερα, μεταξύ Φεβρουαρίου και Σεπτεμβρίου, η μέση απόδοση των 10ετών κρατικών ομολόγων των χωρών της G7 αυξήθηκε κατά περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα. Αυτή η αύξηση οδήγησε τις αποδόσεις στο υψηλότερο επίπεδό τους εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες. Το κόστος δανεισμού των χωρών αυξάνεται σε μια περίοδο όπου το παγκόσμιο δημόσιο χρέος αναμένεται να ξεπεράσει το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ έως το 2030, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από την εποχή αμέσως μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Παράγοντες πίεσης στις ανεπτυγμένες οικονομίες
Διάφοροι παράγοντες συμβάλλουν στην ανοδική πίεση των αποδόσεων στις ανεπτυγμένες χώρες. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η απότομη αύξηση της τιμής του πετρελαίου, ο επίμονος πληθωρισμός, η ισχυρότερη ζήτηση για επενδύσεις και οι υψηλότερες προσδοκίες για μελλοντική ανάπτυξη που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, η έκθεση τονίζει ότι τα θεμελιώδη δημοσιονομικά μεγέθη είναι καθοριστικής σημασίας για την κατάσταση.
Στις μεγάλες ανεπτυγμένες οικονομίες, το υψηλό χρέος, οι πιέσεις στις δαπάνες και η προοπτική μεγάλων εκδόσεων ομολόγων τα επόμενα χρόνια ασκούν σημαντική ανοδική πίεση στις αποδόσεις. Αυτό σημαίνει ότι οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να διακρατήσουν μακροπρόθεσμα ομόλογα, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού για τις κυβερνήσεις.
Επιπτώσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς
Η πίεση στους κρατικούς προϋπολογισμούς είναι ήδη ορατή και αναμένεται να ενταθεί. Το πραγματικό μέσο επιτόκιο δανεισμού των κυβερνήσεων προβλέπεται να αυξηθεί από 2,3% το 2021 σε 3,7% έως το 2031. Αυτή η αύξηση οδηγεί σε σημαντική άνοδο της δαπάνης για τόκους εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους σε όλο τον κόσμο, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Οι αυξανόμενες δαπάνες για τόκους αποτελούν ένα ολοένα και μεγαλύτερο βάρος για τους προϋπολογισμούς των χωρών. Αυτό έχει ως συνέπεια να αφήνονται λιγότερα περιθώρια για δημόσιες επενδύσεις και κοινωνικές δαπάνες, περιορίζοντας τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να χρηματοδοτήσουν κρίσιμους τομείς και προγράμματα. Παράλληλα, μειώνεται και η δυνατότητα των κυβερνήσεων να δράσουν αποτελεσματικά σε περιόδους ύφεσης, όταν η οικονομική στήριξη είναι πιο αναγκαία.
Η περίπτωση των ΗΠΑ και οι γενικότερες συνέπειες
Ειδικά για τις ΗΠΑ, οι δαπάνες για τόκους προβλέπεται να αυξηθούν από περίπου 2,8% του ΑΕΠ πριν από την πανδημία σε 5,7% το 2031. Το ποσό αυτό είναι ίσο με τις προβλεπόμενες δαπάνες για την κοινωνική ασφάλιση, υπογραμμίζοντας το μέγεθος του προβλήματος που αντιμετωπίζει η αμερικανική οικονομία. Αυτή η εξέλιξη δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας.
Ταυτόχρονα, αυξάνονται οι πιέσεις για δαπάνες σε άλλους τομείς, όπως η άμυνα, η ενεργειακή ασφάλεια και οι ανάγκες που προκύπτουν από τη γήρανση του πληθυσμού. Όλες αυτές οι πιέσεις, σε συνδυασμό με το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, καθιστούν την κατάσταση ακόμη πιο περίπλοκη για τις κυβερνήσεις παγκοσμίως.
Η δυσκολία μείωσης του χρέους
Το ΔΝΤ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα υψηλότερα επιτόκια καθιστούν πιο δύσκολη την προσπάθεια μείωσης του παγκόσμιου χρέους. Αυτό ενισχύει μια δυναμική όπου το χρέος τείνει να αυξάνεται, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο για τις οικονομίες. Η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη για άμεση και συντονισμένη δράση για την αντιμετώπιση αυτών των δημοσιονομικών προκλήσεων.
Με πληροφορίες από: Reader