Η ενεργειακή κρίση και οι επιπτώσεις της σε πολίτες και επιχειρήσεις βρέθηκαν στο επίκεντρο της ομιλίας της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενόψει της Συνόδου Κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στις 15 και 16 Οκτωβρίου. Η πρόεδρος της Κομισιόν εμφανίστηκε θετική στο αίτημα για «ευελιξία» στα κράτη μέλη, ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν στην ενεργειακή κρίση. Ωστόσο, απέφυγε να υιοθετήσει την πρόταση της Αθήνας για νέα δημοσιονομική ευελιξία και μια ενιαία ευρωπαϊκή αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους, τονίζοντας ότι «δεν υπάρχει μία λύση για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Το αίτημα Ελλάδας και Ιταλίας για δημοσιονομική ευελιξία
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μαζί με την πρωθυπουργό της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, είχαν ζητήσει με σχετικές επιστολές τους προς την Κομισιόν «μεγαλύτερη ευελιξία» για τα κράτη μέλη. Το αίτημα αφορούσε εξαιρέσεις από τους δημοσιονομικούς κανόνες, με στόχο την υποστήριξη πολιτών και επιχειρήσεων που πλήττονται από την εκρηκτική αύξηση της τιμής των καυσίμων.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός είχε υποστηρίξει ότι ένα πρόβλημα ευρωπαϊκής κλίμακας δεν μπορεί να μετακυλίεται αποκλειστικά στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Στην επιστολή του προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζήτησε μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο για τα κράτη-μέλη, προκειμένου να μπορούν να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις χωρίς να επιβαρύνεται υπέρμετρα η δημοσιονομική τους θέση. Η ελληνική πρόταση περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα αξιοποίησης των πρόσθετων εσόδων από τον ΦΠΑ που προκύπτουν από την αύξηση των τιμών, ώστε μέρος αυτών να επιστρέφεται στην κοινωνία μέσω στοχευμένων μέτρων στήριξης. Ο κ. Μητσοτάκης έχει μιλήσει για την ανάγκη μιας «κοινής και έγκαιρης ευρωπαϊκής αντίδρασης», επιμένοντας ότι η ενεργειακή κρίση δεν είναι πρόβλημα που μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο σε εθνικό επίπεδο.
Η στάση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναγνώρισε την ανάγκη ευρωπαϊκής δράσης για το ενεργειακό κόστος. Ωστόσο, απέφυγε να υιοθετήσει την πρόταση της Αθήνας για νέα δημοσιονομική ευελιξία. Η απάντησή της δείχνει ότι οι Βρυξέλλες συμφωνούν με την ανάγκη ευρωπαϊκής δράσης, αλλά όχι απαραίτητα με τη μορφή που προτείνει η Αθήνα.
Μιλώντας στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η φράση που ξεχώρισε ήταν σαφής: «Δεν υπάρχει μία λύση για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση». Αυτή η αποστροφή θα μπορούσε εύκολα να ερμηνευθεί ως απάντηση ή ακόμα και ως έμμεση απόρριψη του αιτήματος Μητσοτάκη για κοινή ευρωπαϊκή αντιμετώπιση, ένα αίτημα που έχει θέσει και η Ιταλία. Η πρόεδρος της Επιτροπής τόνισε ότι ο ρόλος της Ευρώπης είναι να δώσει στα κράτη-μέλη «τα εργαλεία και την ευελιξία» για να αντιμετωπίσουν την κρίση.
Οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης και οι αριθμοί
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε το υψηλό ενεργειακό κόστος και τις επιπτώσεις του σε πολίτες και επιχειρήσεις. Όπως ανέφερε, από τα τέλη Φεβρουαρίου οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά 140%, ενώ οι τιμές του πετρελαίου κίνησης έχουν διπλασιαστεί. Αυτή η κατάσταση επιβαρύνει την Ευρώπη με επιπλέον 100 δισεκατομμύρια ευρώ.
«Επομένως όλοι αισθανόμαστε αυτές τις αυξημένες τιμές», τόνισε η πρόεδρος της Κομισιόν. Πρόσθεσε ότι «οι επιχειρήσεις βρίσκονται υπό μεγάλη πίεση, οι πολίτες δυσκολεύονται να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους», περιγράφοντας την έντονη επιβάρυνση που βιώνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Διαφορετικά ενεργειακά μείγματα και λύσεις
Η πρόεδρος της Κομισιόν εξήγησε ότι οι ενεργειακές ανάγκες διαφέρουν από χώρα σε χώρα, καθώς κάθε κράτος μέλος έχει διαφορετικό ενεργειακό μείγμα. Εξαιτίας αυτού, «δεν υπάρχει μία και μοναδική λύση για ολόκληρη την ΕΕ», όπως τόνισε, φέρνοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τη μεγάλη απόσταση στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ κρατών.
Συγκεκριμένα, η ίδια μεγαβατώρα μπορεί να κοστίζει 145 ευρώ σε μια χώρα που εξαρτάται περισσότερο από το φυσικό αέριο, ενώ μόλις 70 ευρώ σε άλλη, με μεγαλύτερη συμμετοχή της πυρηνικής ενέργειας και των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Υπογράμμισε ότι ο ρόλος της Ευρώπης είναι να δώσει στα κράτη μέλη «τα εργαλεία και την ευελιξία» ώστε να ανταποκριθούν στις ιδιαίτερες συνθήκες τους.
Βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα για την ενεργειακή ανθεκτικότητα
Βραχυπρόθεσμα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι πρέπει να στηριχθούν τα κράτη μέλη ώστε να αντιμετωπίσουν την άμεση πίεση. Όμως, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, η Ευρώπη πρέπει να συνεχίσει να αντιμετωπίζει τα διαρθρωτικά προβλήματα. Ως μακροπρόθεσμη λύση, πρόταξε τη μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο και τη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια που παράγεται στην Ευρώπη, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μεγαλύτερη ενεργειακή ανθεκτικότητα της Ευρώπης.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της στοχευμένης στήριξης των νοικοκυριών που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, αναφέροντας ως παραδείγματα τα ενεργειακά κουπόνια στη Γαλλία και τη Ρουμανία. Σε ό,τι αφορά την προσφορά ενέργειας, ανέφερε ότι η G7 συμφώνηκε να διαθέσει 100 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ και αργού. Η ΕΕ, επιπλέον, θα παρατείνει για έναν ακόμη χρόνο την ευελιξία για τους εξαγωγείς σχετικά με το μεθάνιο και θα ξεκινήσει στρατηγικό διάλογο για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια. Τέλος, ανακοίνωσε τη δημιουργία ομάδας δράσης για τη συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης, με στόχο κοινές αγορές.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis, Topontiki