Στην εποχή μας, πολλοί καταναλωτές παρατηρούν ότι τα προϊόντα που αγοράζουν έχουν μικρότερη διάρκεια ζωής σε σύγκριση με παλαιότερα αντικείμενα. Ενώ συσκευές δεκαετιών συνεχίζουν να λειτουργούν απρόσκοπτα, νεότερα αποκτήματα παρουσιάζουν συχνά σημάδια φθοράς ή κατάρρευσης σε σύντομο χρονικό διάστημα. Αυτή η διαφορά στην αντοχή υποδηλώνει μια αλλαγή στον τρόπο κατασκευής και στη φιλοσοφία της αγοράς.
Η αντοχή του παρελθόντος έναντι της σύγχρονης πραγματικότητας
Κάποτε, τα είδη κατασκευάζονταν με γνώμονα την αντοχή στον χρόνο. Σήμερα, ωστόσο, στην εποχή της γρήγορης μόδας και της άμεσης κατανάλωσης, τα προϊόντα σχεδιάζονται με την προοπτική της εύκολης αντικατάστασης. Αυτή η αντίθεση γίνεται εμφανής σε καθημερινά παραδείγματα.
Για παράδειγμα, μια τοστιέρα που αγοράστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1980 μπορεί ακόμα να λειτουργεί άψογα, ενώ μια αντίστοιχη συσκευή που αποκτήθηκε μόλις πριν από έξι μήνες ενδέχεται να έχει ήδη αρχίσει να εμφανίζει προβλήματα. Αυτή η παρατήρηση ενισχύει την άποψη παλαιότερων γενεών, οι οποίες υποστήριζαν ότι τα αντικείμενα του παρελθόντος ήταν φτιαγμένα για να διαρκούν.
Ο θρυλικός αποφλοιωτής Rex και η κληρονομιά του
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ανθεκτικότητας από το παρελθόν είναι ο αποφλοιωτής πατάτας που εφηύρε ο Άλφρεντ Νούετσερζαλ το 1947. Ο Νούετσερζαλ, κουρασμένος από το καθάρισμα πατατών κατά τη στρατιωτική του θητεία, σχεδίασε έναν αποφλοιωτή σε σχήμα Υ, κατασκευασμένο από ένα ενιαίο κομμάτι αλουμινίου, με μια κινητή, περιστρεφόμενη λεπίδα.
Αυτή η εφεύρεση, γνωστή παγκοσμίως ως Rex, έφερε επανάσταση στις κουζίνες λόγω της απλότητας και του χαμηλού κόστους της. Ένας αστικός μύθος αναφέρει ότι ένας αποφλοιωτής Rex ήταν τόσο ανθεκτικός που μια οικογένεια ζήτησε να αλλάξει τη λεπίδα του μετά από 60 χρόνια χρήσης. Ανεξάρτητα από την ακρίβεια του περιστατικού, η μακρά διάρκεια ζωής του Rex, που κατασκευάστηκε πριν από σχεδόν 80 χρόνια, επιβεβαιώνει τις απόψεις των παλαιότερων γενεών σχετικά με την ποιότητα των αντικειμένων.
Η υποβάθμιση της ποιότητας στην αγορά
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η σημερινή αγορά κατακλύζεται από προϊόντα υποβαθμισμένης ποιότητας. Πολλά είδη, όπως ένα μπλουζάκι, χάνουν τη φόρμα τους μετά από μόλις δύο πλυσίματα. Ομοίως, ένα σακίδιο μπορεί να ξηλωθεί έπειτα από μόλις ένα μήνα χρήσης, ενώ ένα κομοδίνο από μοριοσανίδα συχνά ξεφτίζει γρήγορα.
Αυτά τα παραδείγματα δείχνουν ότι πολλά από τα προϊόντα που πωλούνται σήμερα δεν είναι σχεδιασμένα για να διαρκούν, αλλά μάλλον για να αντικαθίστανται σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η τάση αυτή δημιουργεί έναν κύκλο συνεχούς κατανάλωσης και απόρριψης.
Από την λιτότητα στην αποτελεσματικότητα: Η νέα κουλτούρα
Σύμφωνα με την ισπανική εφημερίδα El Pais, την περίοδο της κρίσης χαρακτήριζε μια κουλτούρα λιτότητας, η οποία πλέον έχει διαδεχθεί από την κουλτούρα της αποτελεσματικότητας. Στη νέα αυτή κουλτούρα, ο πρωταρχικός στόχος είναι η ελαχιστοποίηση του κόστους, ανεξάρτητα από τις συνέπειες στην ποιότητα του προϊόντος.
Ενώ στο παρελθόν η διαφήμιση των προϊόντων εστίαζε στη διάρκειά τους, σήμερα οι καταναλωτές φαίνεται να μην επικεντρώνονται πλέον σε αυτό το χαρακτηριστικό. Το μέλημά τους είναι η άμεση απόκτηση ενός αντικειμένου, συχνά επειδή το είδαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και έγινε viral. Αυτό δημιουργεί ένα αίσθημα ανάγκης για κάτι που μέχρι πριν λίγο μπορεί να μην γνώριζαν καν την ύπαρξή του.
Η γρήγορη μόδα και η άγνοια των υλικών
Για να ικανοποιηθεί αυτή η μαζική και άμεση ζήτηση, η βιομηχανία στρέφεται στην παραγωγή γρήγορων και χαμηλότερης ποιότητας προϊόντων, γνωρίζοντας ότι αυτά θα αγοραστούν. Το φαινόμενο αυτό αποτυπώνεται ιδιαίτερα έντονα στον τομέα της γρήγορης μόδας.
Οι γιαγιάδες μας, πριν αγοράσουν ένα ρούχο – αν δεν το έραβαν οι ίδιες – φρόντιζαν να διαβάσουν προσεκτικά τη σύνθεσή του. Οτιδήποτε δεν ήταν βαμβακερό, μάλλινο ή μεταξωτό σπάνια έφτανε στο ταμείο. Αντίθετα, σήμερα, αν ρωτήσει κανείς έναν καταναλωτή από τι υλικό έχει κατασκευαστεί το πουλόβερ του, είναι δύσκολο να λάβει απάντηση, καθώς η γνώση αυτή δεν αποτελεί πλέον προτεραιότητα.
Με πληροφορίες από: Gazzetta