Η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να τοποθετήσει την ακρίβεια, τον πληθωρισμό και το σοκ στις τιμές της ενέργειας υπό τον κοινό παρονομαστή ενός «εισαγόμενου προβλήματος». Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, ο πρωθυπουργός έχει αποστείλει επιστολές στην Πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αιτούμενος κατ’ εξαίρεση δαπάνες για την παροχή επιδομάτων και «pass» στους πολίτες. Ωστόσο, οι γενικότερες τάσεις που επικρατούν στην Ευρώπη φαίνεται να κινούνται σε διαφορετική κατεύθυνση, καθώς οι Βρυξέλλες και η Γερμανία έχουν ήδη διαμηνύσει την πρόθεσή τους για μείωση του κοινοτικού προϋπολογισμού, συμπεριλαμβανομένου του νέου ΕΣΠΑ, από το έτος 2028.
Η ελληνική ιδιαιτερότητα στον πληθωρισμό
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννης Στουρνάρας, έχει εντοπίσει και επισημάνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε μια κατάσταση όπου παρουσιάζει «μόνιμα +50% παραπάνω πληθωρισμό (σ.σ. ακρίβεια) σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρώπης». Αυτή η σημαντική απόκλιση, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του κ. Στουρνάρα, οφείλεται πρωτίστως σε δομικά προβλήματα της αγοράς, όπως τα ολιγοπώλια, τα καρτέλ, η διαχείριση του πολιτικού χρήματος και οι απευθείας αναθέσεις.
Η παρατεταμένη αυτή κατάσταση έχει άμεσο και σοβαρό αντίκτυπο στην οικονομική κατάσταση των ελληνικών νοικοκυριών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται, έξι στους δέκα Έλληνες πολίτες «μόλις που τα βγάζουν πέρα» με τις καθημερινές τους ανάγκες. Παράλληλα, η δυνατότητα αποταμίευσης έχει καταστεί «άπιαστο όνειρο» για ένα συντριπτικό ποσοστό, το 82% των πολιτών, γεγονός που υπογραμμίζει την πίεση που δέχονται τα εισοδήματα.
Το ενεργειακό κόστος και οι έμμεσοι φόροι
Οι τιμές της ενέργειας στην Ελλάδα, αν και επηρεάζονται καθοριστικά από τις διεθνείς διακυμάνσεις, επιβαρύνονται επιπλέον από τους υψηλότερους έμμεσους φόρους στην Ευρώπη. Συγκεκριμένα, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης και ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) συμβάλλουν σημαντικά στο τελικό κόστος. Παράλληλα, η χώρα δεν έχει αναπτύξει επαρκείς δομές αποθήκευσης ενέργειας, είτε μέσω σύγχρονων συστημάτων μπαταριών είτε αξιοποιώντας τις υδατοπτώσεις.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αδυναμίας είναι η μη έναρξη της πλήρωσης του φράγματος Μεσοχώρας στον Αχελώο. Για το συγκεκριμένο έργο, η ΔΕΗ έχει ήδη δαπανήσει ένα ποσό που ξεπερνά το 1,6 δισ. ευρώ. Η λειτουργία του φράγματος θα μπορούσε να εισφέρει σημαντικά στην ελάφρυνση του οικογενειακού προϋπολογισμού, καθώς θα μείωνε το κόστος ενέργειας, ιδιαίτερα τις βραδινές ώρες, όταν αυτό ξεπερνά τα 25 λεπτά ανά κιλοβατώρα.
Το ενεργειακό μείγμα και οι επιλογές
Στο ενεργειακό μείγμα της Ελλάδας, το ακριβό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) συμμετέχει με έναν ασύμμετρο τρόπο. Η υπερβολική αυτή εξάρτηση από το LNG γίνεται σε βάρος της αξιοποίησης άλλων εγχώριων πηγών και δυνατοτήτων, όπως τα υδατικά αποθέματα, οι δομές αποθήκευσης ενέργειας και ο λιγνίτης.
Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρεται ότι οι καδοεκσκαφείς της Κοζάνης «ανατινάχθηκαν» από την κυβέρνηση. Η ενέργεια αυτή φέρεται να έγινε με στόχο να αποτραπεί η πιθανότητα κάποια επόμενη κυβέρνηση να θέσει σε λειτουργία τον υπερσύγχρονο «Σταθμό 5» της ΔΕΗ στην Πτολεμαΐδα, ο οποίος θα μπορούσε να προσφέρει σημαντική ενεργειακή αυτονομία.
Φορολογία και δημόσια οικονομικά
Η εμμονή της κυβέρνησης στην περιγραφείσα τακτική, πέραν της στήριξης συγκεκριμένων ολιγοπωλίων, αποσκοπεί και στην άντληση όσο το δυνατόν περισσότερων φόρων από την αγορά. Αυτή η πολιτική έχει οδηγήσει σε μια εκτίναξη του πλεονάσματος, το οποίο πλέον υπερβαίνει το 5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ).
Το εν λόγω πλεόνασμα, σύμφωνα με τις πληροφορίες, οφείλεται και στα πλεονάσματα των οργανισμών του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Ένας σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει σε αυτό είναι η δεύτερη φορολογία, η Ειδική Εισφορά Αλληλεγγύης (ΕΑΣ), η οποία αποφέρει 720 εκατομμύρια ευρώ ετησίως από τους συνταξιούχους. Παράλληλα, το ελληνικό δημόσιο προχωρά σε άκαιρη εξόφληση χαμηλότοκων διακρατικών δανείων που χρονολογούνται από το 2010. Αυτή η τακτική χαρακτηρίζεται ως αμφιλεγόμενη, καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου το κόστος δανεισμού (ομόλογα) αυξάνεται διεθνώς.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis