Μία μεγάλη αδικία που αφορούσε τις συντάξεις χηρείας διορθώθηκε το καλοκαίρι του 2026, φέρνοντας ανακούφιση σε χιλιάδες δικαιούχους. Παρά τη σημαντική αυτή αλλαγή, εξακολουθούν να υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερις ακόμη εκκρεμότητες, οι οποίες συντηρούν μεγάλες αδικίες και ανισότητες στο σύστημα των συντάξεων λόγω θανάτου.
Η διόρθωση αυτή επήλθε με την εφαρμογή του νόμου 5322/2026, ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 24 Ιουλίου. Ο νόμος αυτός κατάργησε μία βασική περικοπή που επηρέαζε την κύρια σύνταξη λόγω θανάτου, όταν ο επιζών σύζυγος εργαζόταν ή λάμβανε ήδη δική του σύνταξη.
Η κατάργηση της περικοπής και οι δικαιούχοι
Ο νόμος 5322/2026, που τέθηκε σε ισχύ με τη δημοσίευσή του στις 24 Ιουλίου, προχώρησε στην κατάργηση της περικοπής κατά 50% της κύριας σύνταξης λόγω θανάτου. Η συγκεκριμένη περικοπή εφαρμοζόταν μετά την πάροδο της πρώτης τριετίας από την έναρξη καταβολής της σύνταξης.
Η ρύθμιση αυτή αφορούσε περιπτώσεις όπου ο επιζών σύζυγος είτε εργαζόταν είτε λάμβανε ήδη τη δική του σύνταξη. Ωστόσο, η κατάργηση της περικοπής δεν εφαρμόστηκε καθολικά, αλλά ίσχυσε μόνο για τις συντάξεις που υπάγονται στο καθεστώς του νόμου 4387/2016.
Αυτό σημαίνει ότι η ευεργετική αυτή διάταξη αφορά αποκλειστικά περιπτώσεις χηρείας που προέκυψαν από θανάτους οι οποίοι επήλθαν από την 13η Μαΐου 2016 και μετά. Για αυτές τις συγκεκριμένες περιπτώσεις, η κύρια σύνταξη χηρείας δεν μειώνεται πλέον από το 70% στο 35% της σύνταξης του θανόντος μετά την παρέλευση των τριών ετών, αλλά διατηρείται στο αρχικό ποσοστό του 70%.
Οι ωφελούμενοι από τη νέα ρύθμιση
Η αλλαγή που επέφερε ο νέος νόμος ήταν σημαντική για ένα μεγάλο μέρος των δικαιούχων. Περίπου 8.552 συνταξιούχοι του Δημοσίου, στους οποίους η περικοπή είχε ήδη εφαρμοστεί, είδαν από τις συντάξεις του Σεπτεμβρίου 2026 το ποσό τους να επανέρχεται στο 70% από το 35% που λάμβαναν.
Παράλληλα, δεκάδες χιλιάδες δικαιούχοι του ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι δεν είχαν υποστεί στην πράξη την προβλεπόμενη περικοπή, απαλλάχθηκαν από τον κίνδυνο μιας μελλοντικής μείωσης της σύνταξής τους. Επιπλέον, γλίτωσαν από την αναζήτηση μεγάλων ποσών που θα μπορούσαν να τους ζητηθούν ως αχρεωστήτως καταβληθέντα.
Ο νέος νόμος προβλέπει ρητά ότι οι σχετικές οφειλές που είχαν δημιουργηθεί έως την έναρξη ισχύος του διαγράφονται και δεν αναζητούνται από τους δικαιούχους, προσφέροντας έτσι μια οριστική λύση σε ένα σοβαρό ζήτημα.
Οι εκκρεμότητες και οι ανισότητες
Παρά τη μεγάλη αυτή διόρθωση και την ανακούφιση που έφερε σε χιλιάδες συνταξιούχους, εξακολουθούν να υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερις σοβαρές αδικίες και ανισότητες στο σύστημα των συντάξεων χηρείας. Αυτές οι εκκρεμότητες δημιουργούν συνταξιούχους πολλών «ταχυτήτων», με διαφορετικά δικαιώματα και ποσά συντάξεων.
Η πρώτη και σημαντικότερη ανισότητα, όπως ήδη προαναφέρθηκε, εντοπίζεται στην ημερομηνία-ορόσημο της 13ης Μαΐου 2016. Η συγκεκριμένη ημερομηνία λειτουργεί ως διαχωριστική γραμμή, δημιουργώντας δύο διαφορετικά καθεστώτα για τους δικαιούχους συντάξεων χηρείας.
Δύο ταχυτήτων συνταξιούχοι: Το όριο της 13ης Μαΐου 2016
Ο νόμος 5322/2026 καταργεί την περικοπή για τις κύριες συντάξεις λόγω θανάτου που χορηγούνται σύμφωνα με το καθεστώς του νόμου 4387/2016. Ωστόσο, δεν προβλέπει τη μεταφορά όλων των παλαιότερων συντάξεων χηρείας, δηλαδή όσων απονεμήθηκαν πριν την 13η Μαΐου 2016, στο νέο, ευνοϊκότερο καθεστώς.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί και τις οργανώσεις των συνταξιούχων, περίπου 100.000 δικαιούχοι παραμένουν εκτός της νέας ρύθμισης. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου ο θάνατος του συζύγου ή της συζύγου είχε επέλθει πριν από την 13η Μαΐου 2016.
Εδώ χρειάζεται μία σημαντική διευκρίνιση: δεν σημαίνει ότι και οι 100.000 αυτοί δικαιούχοι υφίστανται ακριβώς την ίδια χρηματική απώλεια. Οι συντάξεις τους έχουν απονεμηθεί με το προγενέστερο ασφαλιστικό καθεστώς και επομένως δεν είναι απολύτως ομοειδείς με τις συντάξεις που χορηγήθηκαν μετά τον Μάιο του 2016.
Η βασική ένσταση των συνταξιουχικών οργανώσεων επικεντρώνεται στο γεγονός ότι η ημερομηνία θανάτου δημιουργεί πλέον δύο διαφορετικά καθεστώτα συντάξεων, με διαφορετικούς όρους και παροχές, διατηρώντας έτσι τις ανισότητες που επιχειρήθηκε να διορθωθούν.
Με πληροφορίες από: Newsit