Η μέση μηνιαία δαπάνη των ελληνικών νοικοκυριών για αγορές αγαθών και υπηρεσιών έφτασε τα 1.820,20 ευρώ το 2025. Αυτό προκύπτει από τη νέα Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ, η οποία φέρνει στο φως για άλλη μια φορά το μεγάλο πρόβλημα της ακρίβειας που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες στη χώρα. Τα στοιχεία δείχνουν πως για το φτωχότερο 20% του πληθυσμού, περισσότερα από τα μισά χρήματα που δαπανώνται κατευθύνονται σε βασικές ανάγκες, όπως τα τρόφιμα και η στέγαση.
Η εξέλιξη των μηνιαίων δαπανών
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, η μέση μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών παρουσίασε αύξηση σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Ειδικότερα, το 2024, η αντίστοιχη μέση μηνιαία δαπάνη είχε καταγραφεί στα 1.724,54 ευρώ. Αυτό μεταφράζεται σε μια διαφορά της τάξης των 95,66 ευρώ τον μήνα.
Σε ετήσια βάση, η αύξηση αυτή ανέρχεται στο 5,5%. Ωστόσο, όταν αφαιρεθεί η επίδραση του πληθωρισμού και οι δαπάνες εξεταστούν σε σταθερές τιμές, η αύξηση περιορίζεται στο 2,9%. Τα ποσά αυτά αποτυπώνουν τις πραγματικές δαπάνες των νοικοκυριών και, παρόλο που δεν αποτελούν άμεσο μέτρο αύξησης των τιμών, είναι ενδεικτικά του περιβάλλοντος ακρίβειας και πληθωρισμού στο οποίο λειτουργούν οι ελληνικές οικογένειες.
Οι κυριότερες κατηγορίες δαπανών
Η ανάλυση του μέσου μηνιαίου προϋπολογισμού των νοικοκυριών αποκαλύπτει ποιες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων. Η μεγαλύτερη κατηγορία δαπανών είναι τα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά, για τα οποία δαπανώνται κατά μέσο όρο 371,20 ευρώ μηνιαίως. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 20,4% της συνολικής μέσης δαπάνης.
Ακολουθούν η στέγαση, με μέση μηνιαία δαπάνη 268,12 ευρώ, η οποία αντιπροσωπεύει το 14,7% του προϋπολογισμού. Τρίτη σε σειρά έρχονται οι μεταφορές, με 247,93 ευρώ, ποσοστό 13,6%. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι τρεις αυτές κατηγορίες – τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά, στέγαση και μεταφορές – απορροφούν συνολικά σχεδόν τα μισά χρήματα που δαπανά κατά μέσο όρο ένα νοικοκυριό κάθε μήνα.
Η πίεση της στέγασης και οι ανισότητες εισοδήματος
Η πίεση που ασκεί το κόστος στέγασης είναι ιδιαίτερα έντονη για τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενοικιασμένη κατοικία. Τα νοικοκυριά αυτά διαθέτουν κατά μέσο όρο το 23,4% της συνολικής μηνιαίας δαπάνης τους αποκλειστικά για στέγαση. Μάλιστα, μόνο το ενοίκιο αντιστοιχεί σε ένα σημαντικό ποσοστό, το 17,3%, του συνολικού τους προϋπολογισμού.
Οι ανισότητες στις δαπάνες γίνονται ακόμη πιο εμφανείς όταν συγκρίνεται το φτωχότερο με το πλουσιότερο τμήμα του πληθυσμού. Για το φτωχότερο 20% των νοικοκυριών, τα τρόφιμα και η στέγαση αντιστοιχούν μαζί στο 54,4% της συνολικής τους δαπάνης. Αντίθετα, για το πλουσιότερο 20% του πληθυσμού, το αντίστοιχο ποσοστό είναι σημαντικά χαμηλότερο, φτάνοντας το 34,5%. Αυτή η διαφορά, σχεδόν 20 ποσοστιαίων μονάδων, υπογραμμίζει το μικρότερο περιθώριο που αφήνουν οι βασικές ανάγκες στα νοικοκυριά που βρίσκονται στο χαμηλότερο άκρο της κατανομής των δαπανών.
Περιφερειακές αποκλίσεις στις δαπάνες των νοικοκυριών
Η έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ φανερώνει επίσης ότι η πίεση στο οικογενειακό πορτοφόλι δεν είναι ομοιόμορφη σε όλη την ελληνική επικράτεια, καθώς οι δαπάνες των νοικοκυριών παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις ανάλογα με την περιοχή κατοικίας. Στην Αττική, η μέση μηνιαία δαπάνη ανέρχεται στα 2.081,78 ευρώ, ποσό που είναι περίπου 14,4% υψηλότερο από τον πανελλαδικό μέσο όρο.
Ακολουθεί το Νότιο Αιγαίο, όπου η μέση μηνιαία δαπάνη φτάνει τα 1.997,11 ευρώ. Πάνω από το όριο των 1.700 ευρώ κινούνται επίσης οι περιοχές της Κεντρικής Μακεδονίας, των Ιονίων Νήσων και της Κρήτης. Στον αντίποδα, οι χαμηλότερες μέσες δαπάνες καταγράφονται στη Στερεά Ελλάδα, όπου περιορίζονται στα 1.372,96 ευρώ, ενώ χαμηλότερα επίπεδα εμφανίζονται και στην Ήπειρο και τη Θεσσαλία.
Με πληροφορίες από: Newsit