Η τραπεζική αγορά στην Ελλάδα φαίνεται να λειτουργεί με όρους «πάρτι» για ένα περιορισμένο κύκλο καλεσμένων, παρά τις επίσημες ανακοινώσεις περί εξυγίανσης και κερδοφορίας. Μια λεπτομερής ανάλυση των τραπεζικών ισολογισμών και των εκθέσεων από διεθνείς και εγχώριες εποπτικές αρχές, συμπεριλαμβανομένου του ΔΝΤ, αποκαλύπτει ένα εύθραυστο έδαφος πάνω στο οποίο στηρίζονται οι τέσσερις συστημικές τράπεζες της χώρας: η Εθνική, η Πειραιώς, η Alpha Bank και η Eurobank.
Υπερσυγκέντρωση δανείων σε λίγους ομίλους
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), τα οποία προέρχονται από την Αξιολόγηση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας του περασμένου Μαΐου, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες της Ελλάδας δανείζουν κατά συντριπτικό ποσοστό κυρίως μεγάλες εταιρείες. Από το σύνολο των δανείων που κατευθύνονται σε αυτές τις μεγάλες επιχειρήσεις, το μεγαλύτερο μέρος, περίπου το 66%, διοχετεύεται σε μόλις δέκα ομίλους.
Αυτό σημαίνει ότι ένα πολύ μικρό σύνολο επιχειρήσεων απορροφά τα δύο τρίτα των δανείων που χορηγούνται στις μεγάλες επιχειρήσεις. Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι αυτές οι δέκα εταιρείες είναι κοινές και για τις τέσσερις συστημικές τράπεζες, υποδεικνύοντας ότι όλες οι τράπεζες κατευθύνουν το μεγαλύτερο μέρος των δανείων τους στους ίδιους πελάτες.
Τα στοιχεία του ΔΝΤ για τα κεφάλαια ασφαλείας
Τα δάνεια που έχουν χορηγήσει οι τέσσερις συστημικές τράπεζες σε μεγάλες επιχειρήσεις, σύμφωνα πάντα με τα στοιχεία του ΔΝΤ, αντιστοιχούν στο 200% των συνολικών εποπτικών κεφαλαίων ασφαλείας (Tier1) που διαθέτουν αθροιστικά, πριν από την αναγνώριση τυχόν εξασφαλίσεων. Μετά τον υπολογισμό των εξασφαλίσεων, το ποσοστό αυτό μειώνεται στο 122%.
Ειδικότερα, τα δάνεια που έχουν δοθεί στους δέκα μεγαλύτερους πελάτες αντιστοιχούν στο 121,6% των κεφαλαίων Tier1 πριν την εφαρμογή μέτρων μείωσης κινδύνου. Όταν υπολογιστούν οι εξασφαλίσεις και άλλα μέτρα περιορισμού των κινδύνων, το ποσοστό αυτό πέφτει στο 81%. Αυτό το ποσοστό, παρόλο που είναι μειωμένο, εξακολουθεί να θεωρείται υψηλό. Με πιο απλά λόγια, το άθροισμα των δανείων των δέκα μεγαλύτερων πελατών ισοδυναμεί με 81 ευρώ για κάθε 100 ευρώ εποπτικών κεφαλαίων Tier1 που διαθέτουν οι τέσσερις συστημικές τράπεζες συνολικά.
Ο κίνδυνος μετάδοσης σε όλες τις τράπεζες
Το γεγονός ότι οι δέκα αυτοί μεγάλοι πελάτες είναι κοινοί και για τις τέσσερις τράπεζες δημιουργεί ένα πρόσθετο πρόβλημα. Εάν ένας ή δύο από αυτούς τους ομίλους αντιμετωπίσουν δυσκολίες, για παράδειγμα λόγω της διεθνούς κρίσης που βρίσκεται σε εξέλιξη, το πρόβλημα θα μεταδοθεί ταυτόχρονα σε όλες τις τράπεζες.
Αυτή η κατάσταση εγείρει σοβαρές ανησυχίες για «συστημικούς» κινδύνους, καθώς μια πιθανή κρίση σε έναν ή δύο μεγάλους δανειολήπτες θα μπορούσε να επηρεάσει ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα της χώρας.
Η δήλωση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας
Η εικόνα αυτή δεν απασχολεί πλέον μόνο την αγορά, αλλά και την πολιτική ηγεσία. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, δήλωσε πρόσφατα σε συνέντευξή του το Σαββατοκύριακο ότι οι τράπεζες «πρέπει να κάνουν περισσότερα για την οικονομία και την κοινωνία».
Πέρα από την υπερσυγκέντρωση δανείων, οι τράπεζες δέχονται κριτική και για τα χαμηλά επιτόκια καταθέσεων, τα οποία συμβάλλουν στην αύξηση των τραπεζικών κερδών εις βάρος των καταθετών. Επιπλέον, συστηματικά αποφεύγουν να δανείζουν τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, γεγονός που περιορίζει τη χρηματοδότηση της ευρύτερης οικονομίας.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis