Μια οριζόντια αύξηση ύψους 40 ευρώ στους μικτούς βασικούς μισθούς των πολιτικών δημοσίων υπαλλήλων αποτελεί αυτή τη στιγμή το επικρατέστερο σενάριο της εισοδηματικής πολιτικής για το επόμενο έτος. Η αύξηση αυτή αναμένεται να εφαρμοστεί από την 1η Απριλίου 2027. Ωστόσο, το πραγματικό όφελος που θα δουν οι υπάλληλοι στην τσέπη τους, δηλαδή η καθαρή αύξηση, αναμένεται να κυμανθεί από 22 έως 31 ευρώ τον μήνα.
Το μικτό ποσό και το καθαρό όφελος
Η ονομαστική αύξηση των 40 ευρώ είναι ένα σταθερό μικτό ποσό για όλους τους πολιτικούς δημοσίους υπαλλήλους. Η ουσία, όμως, για τους εργαζόμενους βρίσκεται στο πόσα χρήματα θα λάβουν τελικά ως καθαρή αύξηση στον μισθό τους. Για να υπολογιστεί το πραγματικό αυτό όφελος, εφαρμόζονται διάφορες κρατήσεις επί των μικτών ποσών.
Οι υπολογισμοί δείχνουν ότι η μικτή αύξηση των 40 ευρώ μεταφράζεται σε μια καθαρή αύξηση που κυμαίνεται μεταξύ 22 και 31 ευρώ τον μήνα. Αυτό το εύρος στην καθαρή αύξηση οφείλεται σε μια σειρά από παράγοντες που επηρεάζουν τις τελικές αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων.
Οι κρατήσεις που μειώνουν τις αποδοχές
Για να διαπιστωθεί το ποσό της αύξησης στις καθαρές αποδοχές, εφαρμόζονται αρχικά επί των μικτών ποσών κρατήσεις συνολικού ύψους 13,92%. Αυτές οι κρατήσεις αφορούν την κύρια σύνταξη, την πρόνοια, την ανεργία και την υγειονομική περίθαλψη. Είναι ένα σταθερό ποσοστό που μειώνει το αρχικό μικτό ποσό.
Μετά την αφαίρεση αυτών των πρώτων κρατήσεων, ακολουθούν οι υπολογισμοί του φόρου εισοδήματος. Οι κρατήσεις φόρου εισοδήματος γίνονται με βάση τις ισχύουσες φορολογικές κλίμακες και τους νέους φορολογικούς συντελεστές. Οι συντελεστές αυτοί μειώνονται ανάλογα με τον αριθμό των τέκνων που έχει ο υπάλληλος, επηρεάζοντας το τελικό καθαρό ποσό.
Η επίδραση της φορολογικής κλίμακας
Ένας επιπλέον παράγοντας που επηρεάζει τις καθαρές αποδοχές είναι ο μηχανισμός της σταδιακής μείωσης της ετήσιας έκπτωσης φόρου. Συγκεκριμένα, η ισχύουσα ετήσια έκπτωση φόρου μειώνεται κατά 2% για ετήσιες φορολογητέες αποδοχές που υπερβαίνουν το όριο των 12.000 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι όσο αυξάνονται οι αποδοχές, τόσο μειώνεται η έκπτωση φόρου, οδηγώντας σε υψηλότερη φορολόγηση.
Η βασικότερη αιτία για την οποία η ονομαστική αύξηση των 40 ευρώ μειώνεται σημαντικά μέχρι να φτάσει στον τραπεζικό λογαριασμό του υπαλλήλου είναι η μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας. Τα φορολογικά κλιμάκια και τα όρια του αφορολόγητου, μέσω της έκπτωσης φόρου, παραμένουν «παγωμένα» σε σταθερά ονομαστικά επίπεδα, ανεξάρτητα από τις μισθολογικές αυξήσεις.
Το φαινόμενο της «δημοσιονομικής διάβρωσης»
Αυτή η κατάσταση οδηγεί στο φαινόμενο που είναι γνωστό στην οικονομική επιστήμη ως «δημοσιονομική διάβρωση» (fiscal drag). Οποιαδήποτε μισθολογική αύξηση δίνεται, ακόμη και μικρή, έχει ως αποτέλεσμα να «σπρώχνει» αυτόματα τους εργαζόμενους σε υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές. Αυτό συμβαίνει επειδή τα όρια των κλιμακίων δεν προσαρμόζονται στον πληθωρισμό ή στις ονομαστικές αυξήσεις των μισθών.
Παράλληλα, η αύξηση των αποδοχών μπορεί να οδηγήσει τις ετήσιες φορολογητέες αποδοχές πάνω από το φράγμα των 12.000 ευρώ. Αυτό ενεργοποιεί τη μείωση της έκπτωσης φόρου κατά 2%, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους υπαλλήλους. Το αποτέλεσμα της «δημοσιονομικής διάβρωσης» είναι το κράτος να παίρνει πίσω μέσω των φόρων ένα σημαντικό μέρος των αυξήσεων που χορηγεί, περιορίζοντας δραστικά την πραγματική αγοραστική δύναμη των δημοσίων υπαλλήλων.
Αναλυτικά παραδείγματα ανά κατηγορία
Για την πληρέστερη κατανόηση του τελικού οφέλους, θα ήταν χρήσιμο να εξεταστούν αναλυτικά ενδεικτικά παραδείγματα για κάθε κατηγορία δημοσίων υπαλλήλων. Αυτά τα παραδείγματα θα έδειχναν ποια θα είναι, τελικά, τα καθαρά ποσά των αυξήσεων που θα λάβουν οι υπάλληλοι, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραπάνω κρατήσεις και φορολογικές επιβαρύνσεις.
Τα ποσά που απομένουν μετά την αφαίρεση όλων των κρατήσεων από τα μικτά ποσά είναι οι καθαρές αποδοχές, δηλαδή οι μισθοί που παίρνουν «στο χέρι» οι εργαζόμενοι. Η ανάλυση αυτών των παραδειγμάτων θα κατέδειχνε με σαφήνεια πώς η προοδευτική φορολόγηση επηρεάζει την τελική καθαρή αύξηση για κάθε υπάλληλο.
Με πληροφορίες από: Newsit