Νέοι κανόνες διέπουν τις κληρονομιές από σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 2026, καθώς ο νόμος 5303/2026 αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο μοιράζεται η περιουσία. Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν διαθήκες, συζύγους και παιδιά, ενώ παράλληλα περιορίζουν την ευθύνη των κληρονόμων για τυχόν χρέη του αποθανόντος. Η ημερομηνία του θανάτου αποτελεί πλέον καθοριστικό παράγοντα για το ποιο νομικό καθεστώς θα εφαρμοστεί, δημιουργώντας έτσι διαφορετικές καταλήξεις σε υποθέσεις που κατά τα άλλα είναι παρόμοιες.
Νέοι κανόνες στις κληρονομιές από σήμερα
Ο νόμος 5303/2026, ο οποίος τίθεται σε ισχύ από σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 2026, εισάγει ένα νέο πλαίσιο για τις κληρονομικές σχέσεις. Οι περισσότερες διατάξεις του εφαρμόζονται στις περιπτώσεις προσώπων που αποβιώνουν από την εν λόγω ημερομηνία και μετά. Αυτό σημαίνει ότι οι κληρονομιές χωρίζονται πλέον σε δύο ταχύτητες, με την ημερομηνία θανάτου να καθορίζει εάν η περιουσία θα περάσει στους δικαιούχους με το παλιό ή με το νέο καθεστώς.
Μεταξύ των βασικών αλλαγών είναι ο περιορισμός της ευθύνης για τα χρέη, η μετατροπή της νόμιμης μοίρας σε χρηματική απαίτηση, καθώς και η δυνατότητα νέων συμφωνιών να επηρεάζουν ακόμα και τα εγγόνια. Οι διατάξεις αυτές αναδιαμορφώνουν πλήρως τον «χάρτη» των κληρονομικών υποθέσεων, φέρνοντας νέα δεδομένα για όλους τους εμπλεκόμενους.
Περιορισμός της ευθύνης για χρέη
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία του νέου νόμου αφορά τον περιορισμό της ευθύνης των κληρονόμων για τα χρέη της κληρονομιάς. Για να γίνει κατανοητή η αλλαγή, μπορεί να εξεταστεί μια περίπτωση όπου η κληρονομιά περιλαμβάνει ένα ακίνητο αξίας 180.000 ευρώ και χρέη συνολικού ύψους 250.000 ευρώ προς τράπεζες, την Εφορία και άλλους πιστωτές.
Εάν ο θάνατος του κληρονομούμενου επήλθε έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2026, ίσχυε το προηγούμενο καθεστώς. Σε αυτή την περίπτωση, χωρίς την αποποίηση της κληρονομιάς ή την αποδοχή της με το ευεργέτημα της απογραφής, η ευθύνη του κληρονόμου για τις οφειλές μπορούσε να επεκταθεί και στην προσωπική του περιουσία, πέραν δηλαδή των κληρονομιαίων στοιχείων.
Αντίθετα, για θάνατο που συμβαίνει από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά, ο κληρονόμος δεν ευθύνεται καταρχήν με τα δικά του περιουσιακά στοιχεία. Οι πιστωτές έχουν τη δυνατότητα να στραφούν αποκλειστικά στην κληρονομιαία περιουσία για την ικανοποίηση των απαιτήσεών τους, αλλά δεν μπορούν να αναζητήσουν από τον κληρονόμο τη διαφορά των 70.000 ευρώ που προκύπτει μεταξύ της αξίας του ακινήτου και του συνολικού χρέους.
Αλλαγές στα μερίδια συζύγων και παιδιών
Ο νέος νόμος φέρνει επίσης αλλαγές στον τρόπο διανομής της καθαρής κληρονομιαίας περιουσίας, ιδίως όταν δεν υπάρχει διαθήκη. Σε ένα παράδειγμα καθαρής κληρονομιαίας περιουσίας ύψους 300.000 ευρώ, με δικαιούχους έναν επιζώντα σύζυγο και ένα παιδί, τα μερίδια διαμορφώνονται διαφορετικά.
Με το νέο καθεστώς, ο επιζών σύζυγος λαμβάνει πλέον το ένα τρίτο της περιουσίας, δηλαδή 100.000 ευρώ. Το παιδί κληρονομεί τα υπόλοιπα 200.000 ευρώ. Αυτό αποτελεί μια σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, όπου ο σύζυγος θα ελάμβανε το ένα τέταρτο της περιουσίας, δηλαδή 75.000 ευρώ, και το παιδί 225.000 ευρώ.
Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, η αλλαγή αυτή μεταφέρει 25.000 ευρώ από τη μερίδα του παιδιού προς τον επιζώντα σύζυγο. Ωστόσο, όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, το ποσοστό του συζύγου παραμένει στο ένα τέταρτο της κληρονομιάς, ενώ το υπόλοιπο της περιουσίας μοιράζεται ισόποσα μεταξύ των παιδιών.
Πότε μπορεί να χαθεί η προστασία
Παρόλο που ο νέος νόμος προσφέρει αυξημένη προστασία στους κληρονόμους όσον αφορά την ευθύνη για τα χρέη, αυτή η προστασία δεν είναι απόλυτη. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο κληρονόμος μπορεί να χάσει το ευεργέτημα του περιορισμού της ευθύνης.
Συγκεκριμένα, η προστασία αυτή μπορεί να χαθεί εάν ο κληρονόμος επιλέξει να διαχειρίζεται και να διαθέτει ελεύθερα την κληρονομιά, χωρίς να τηρεί τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Επίσης, η απώλεια της προστασίας μπορεί να επέλθει εάν ο κληρονόμος παραβιάσει τους νέους κανόνες που έχουν θεσπιστεί, διαθέτοντας περιουσιακά στοιχεία χωρίς να πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις.
Με πληροφορίες από: Newsit