Ένα νέο ενεργειακό «έμφραγμα» προκλήθηκε μετά το χτύπημα στον στρατηγικό αγωγό «Ανατολής – Δύσης» της Σαουδικής Αραβίας, γεγονός που οδήγησε στο κλείσιμό του. Η εξέλιξη αυτή πυροδότησε άμεσα ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στις διεθνείς αγορές πετρελαίου, με τις τιμές να εκτοξεύονται. Ταυτόχρονα, στην Ελλάδα, η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης έφτασε τα 2,10 ευρώ το πρωί της Δευτέρας, ενώ το πετρέλαιο κίνησης ξεπέρασε τα 2 ευρώ.
Το χτύπημα στον αγωγό και οι επιπτώσεις
Το χτύπημα στην ενεργειακή «καρδιά» της Σαουδικής Αραβίας, στον στρατηγικό αγωγό Ανατολής – Δύσης, είχε ως αποτέλεσμα τη διακοπή των ροών. Η επίθεση πραγματοποιήθηκε με drones, αναγκάζοντας τη Σαουδική Αραβία να διακόψει τη λειτουργία του αγωγού. Το Ριάντ δεν έχει δημοσιοποιήσει όλες τις λεπτομέρειες σχετικά με το μέγεθος των ζημιών, ούτε το ακριβές χρονικό διάστημα για το οποίο ο αγωγός θα παραμείνει εκτός λειτουργίας.
Ωστόσο, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πέντε έως έξι εβδομάδες μέχρι την επαναλειτουργία του. Η διακοπή αυτή στερεί από την παγκόσμια αγορά μια ποσότητα πετρελαίου που αντιστοιχεί έως και στο 4% της συνολικής προσφοράς, δηλαδή περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Ως άμεση συνέπεια, η τιμή του Brent ξεπέρασε τα 108 δολάρια, ενώ το αμερικανικό αργό ξεπέρασε τα 103 δολάρια.
Η σημασία του αγωγού «Ανατολής – Δύσης»
Ο αγωγός Ανατολής – Δύσης αποτελεί έναν στρατηγικής σημασίας ενεργειακό διάδρομο για τη Σαουδική Αραβία και την παγκόσμια αγορά. Διέσχιζε οριζόντια τη χώρα, φτάνοντας στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, στο λιμάνι Γιανμπού. Η λειτουργία του αγωγού αυτού ήταν κρίσιμη, καθώς αποτελούσε την σημαντικότερη εναλλακτική οδό για τη μεταφορά πετρελαίου, αφότου έκλεισαν τα Στενά του Ορμούζ.
Τα Στενά του Ορμούζ είχαν κλείσει μετά την κήρυξη πολέμου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν, γεγονός που ανέδειξε την ανάγκη για εναλλακτικές διαδρομές. Πριν από τον πόλεμο, η Μέση Ανατολή προμήθευε την παγκόσμια αγορά με περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως. Πλέον, οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν περιοριστεί σε μόλις 6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, καθιστώντας τον αγωγό «Ανατολής – Δύσης» ακόμη πιο ζωτικής σημασίας.
Τα αποθέματα και οι εκτιμήσεις για την επαναλειτουργία
Μετά το χτύπημα στον αγωγό, τα διαθέσιμα αποθέματα πετρελαίου στο λιμάνι Γιανμπού εκτιμάται ότι επαρκούν μόνο για λίγες ημέρες. Η συνολική αποθηκευτική δυναμικότητα στο Γιανμπού φτάνει περίπου τα 35 εκατομμύρια βαρέλια. Ωστόσο, η Σαουδική Αραβία διαθέτει επίσης κάποια αποθέματα σε αιγυπτιακά λιμάνια, τα οποία μπορούν να εξυπηρετήσουν τους πελάτες της για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Συγκεκριμένα, στα αιγυπτιακά λιμάνια Αΐν Σόχνα, στην Ερυθρά Θάλασσα, και Σίντι Κερίρ, στη Μεσόγειο, μπορούν να αποθηκευτούν 18 εκατομμύρια και 20 εκατομμύρια βαρέλια αντίστοιχα. Παρόλα αυτά, οι εγκαταστάσεις αυτές δεν είναι πλήρεις και τα αποθέματα αναμένεται να εξαντληθούν σε λίγες ημέρες, εάν δεν επαναλειτουργήσει ο αγωγός Ανατολής–Δύσης. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τις εκτιμήσεις για νέα άνοδο του πληθωρισμού και ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην παγκόσμια οικονομία.
Η ευρύτερη γεωπολιτική κατάσταση
Οι πρόσφατες εξελίξεις καταδεικνύουν τον βαθμό επισφάλειας που έχουν τα φιλόδοξα σχέδια, υπό την «κηδεμονία» των ΗΠΑ, για τη δημιουργία ενός δικτύου αγωγών που θα παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ. Η κατάσταση στην περιοχή επιδεινώνεται από τις ενέργειες των μαχητών Χούθι στην Υεμένη, οι οποίοι συνεχίζουν την κατάληψη περιοχών και νησιών στα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, γνωστές και ως «Πύλες των Δακρύων».
Οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες της Υεμένης έχουν καταλάβει τα στρατηγικής σημασίας νησιά Περίμ και Χανίς, καθώς και τις παράκτιες πόλεις Μόκα και Ντουμπάμπ. Αυτές οι καταλήψεις ενισχύουν την επιχειρησιακή δυνατότητα των Χούθι και απειλούν με νέα χτυπήματα στην Ερυθρά Θάλασσα, προσθέτοντας ακόμη ένα επίπεδο αστάθειας στην ήδη εύθραυστη ενεργειακή και γεωπολιτική ισορροπία της περιοχής.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis