Νέα δεδομένα στις κληρονομιές φέρνει από την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου ο νόμος 5303/2026, ο οποίος αλλάζει τους κανόνες που διέπουν τα χρέη του αποβιώσαντος. Οι αλλαγές επηρεάζουν επίσης τη νόμιμη μοίρα, τα δικαιώματα του επιζώντος συζύγου, καθώς και τις συμφωνίες που μπορούν να συναφθούν πριν από τον θάνατο ενός προσώπου. Η ημερομηνία αυτή αποτελεί ορόσημο για την εφαρμογή του νέου κληρονομικού δικαίου.
Ευθύνη για τα χρέη του αποβιώσαντος
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που εισάγει ο νέος νόμος αφορά τις περιπτώσεις όπου πίσω από ένα ακίνητο ή μια κατάθεση υπάρχουν δάνεια, οφειλές στην Εφορία ή άλλα χρέη. Πλέον, ο κληρονόμος δεν ευθύνεται αυτομάτως με την προσωπική του περιουσία για τις υποχρεώσεις που συνοδεύουν την κληρονομία.
Οι δανειστές θα έχουν τη δυνατότητα να στραφούν καταρχήν μέχρι την αξία της περιουσίας που κληρονομήθηκε. Αυτό σημαίνει ότι το σπίτι, οι καταθέσεις ή άλλα περιουσιακά στοιχεία που διέθετε ήδη ο κληρονόμος δεν θα μπορούν να αγγιχτούν από τους δανειστές για την εξόφληση των κληρονομιαίων χρεών.
Προϋποθέσεις προστασίας και δικαστική εκκαθάριση
Η προστασία αυτή του κληρονόμου, όσον αφορά τον περιορισμό της ευθύνης του, δεν παρέχεται άνευ όρων. Ο κληρονόμος μπορεί να χάσει τον περιορισμό της ευθύνης του εάν επιλέξει να διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομία ή εάν διαθέσει περιουσιακά στοιχεία της κατά παράβαση των νέων κανόνων που θεσπίζονται. Αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη για προσεκτική διαχείριση της κληρονομιαίας περιουσίας.
Επιπλέον, ο νόμος προβλέπει τη δυνατότητα δικαστικής εκκαθάρισης της κληρονομίας. Μέσω αυτής της διαδικασίας, η κληρονομιαία περιουσία και τα χρέη που τη συνοδεύουν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ένα χωριστό σύνολο, διασφαλίζοντας έτσι μια πιο διαφανή και οργανωμένη διαχείριση των υποχρεώσεων.
Αλλαγές στη διανομή όταν δεν υπάρχει διαθήκη
Αλλαγές έρχονται και στον τρόπο μοιρασιάς της κληρονομίας στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει διαθήκη. Συγκεκριμένα, ο επιζών σύζυγος, όταν συντρέχει στην κληρονομία με ένα παιδί, θα λαμβάνει πλέον το ένα τρίτο (1/3) της κληρονομίας. Αυτό αποτελεί αύξηση σε σχέση με το ένα τέταρτο (1/4) που ίσχυε μέχρι σήμερα.
Στις περιπτώσεις, ωστόσο, που υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, το ποσοστό του επιζώντος συζύγου παραμένει αμετάβλητο, δηλαδή στο ένα τέταρτο (1/4) της κληρονομίας. Οι ρυθμίσεις αυτές αποσκοπούν στην προσαρμογή του κληρονομικού δικαίου στις σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες.
Δικαιώματα επιζώντος συζύγου και συντρόφου
Παράλληλα με τις αλλαγές στα ποσοστά διανομής, ο επιζών σύζυγος αποκτά το δικαίωμα αποκλειστικής και χωρίς αντάλλαγμα χρήσης της κύριας κατοικίας του ζευγαριού. Το δικαίωμα αυτό ισχύει για ένα έτος μετά τον θάνατο του συζύγου, προσφέροντας μια περίοδο προσαρμογής και σταθερότητας.
Περιορισμένη προστασία θεσπίζεται και για τον άνθρωπο που συζούσε με τον αποβιώσαντα σε ελεύθερη ένωση, χωρίς να υπάρχει γάμος ή σύμφωνο συμβίωσης. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, το πρόσωπο αυτό αποκτά δικαίωμα χρήσης της κοινής κατοικίας για έναν χρόνο. Επιπλέον, μπορεί να κληρονομήσει ολόκληρη την περιουσία μόνο όταν δεν υπάρχει σύζυγος ή συγγενής που προηγείται στην κληρονομική τάξη, και αφού το σχετικό δικαίωμα πιστοποιηθεί δικαστικά.
Προστασία για όσους παρείχαν φροντίδα
Ο νέος νόμος προβλέπει επίσης δικαίωμα σε χρηματική παροχή από την κληρονομία για πρόσωπο που φρόντιζε ουσιαστικά και χωρίς αμοιβή τον αποβιώσαντα επί το. Αυτή η διάταξη αναγνωρίζει την προσφορά και τη φροντίδα που μπορεί να έχει παρασχεθεί στον αποβιώσαντα από τρίτα πρόσωπα, χωρίς να υπάρχει οικονομικό αντάλλαγμα.
Χρόνος εφαρμογής των νέων διατάξεων
Η ημερομηνία της 16ης Σεπτεμβρίου 2026 αποτελεί το ορόσημο για την εφαρμογή του νέου κληρονομικού δικαίου. Οι περισσότερες ρυθμίσεις του νόμου 5303/2026 εφαρμόζονται στις κληρονομικές σχέσεις προσώπων που αποβιώνουν από αυτή την ημερομηνία και μετά. Αυτό σημαίνει ότι για τους θανάτους που θα συμβούν πριν από την εν λόγω ημερομηνία, θα εξακολουθεί, κατά κανόνα, να εφαρμόζεται το προηγούμενο καθεστώς.
Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένες εξαιρέσεις στην εφαρμογή του προηγούμενου καθεστώτος για όσους έχουν αποβιώσει νωρίτερα. Αυτές οι εξαιρέσεις αφορούν τη διανομή της κληρονομίας, τα κληρονομητήρια και τις αδημοσίευτες ιδιόγραφες διαθήκες, διασφαλίζοντας έτσι μια ομαλή μετάβαση στο νέο νομικό πλαίσιο.
Με πληροφορίες από: Newsit