Πίσω από την εικόνα των δημοσιονομικών υπερεσόδων και των πρωτογενών πλεονασμάτων που προβάλλει το κυβερνητικό επιτελείο, κρύβεται ένας μηχανισμός βίαιης αναδιανομής του εισοδήματος. Αυτός ο μηχανισμός επιβαρύνει δυσανάλογα τα χαμηλά και μεσαία στρώματα, μέσω της εμμονής στη διατήρηση υψηλών συντελεστών έμμεσης φορολογίας. Σε μια περίοδο όπου ο πληθωρισμός στα είδη πρώτης ανάγκης παραμένει επίμονος, ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) και ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) λειτουργούν ως ένας «σιωπηλός» αλλά αμείλικτος φορολογικός εισπράκτορας, ο οποίος τροφοδοτεί τα κρατικά ταμεία σε βάρος της αγοραστικής δύναμης των πολιτών.
Ο ρόλος του ΦΠΑ και του ΕΦΚ στα κρατικά έσοδα
Ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) και ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) αποτελούν βασικούς πυλώνες των κρατικών εσόδων, λειτουργώντας ως ένας αμείλικτος φορολογικός εισπράκτορας. Αυτοί οι έμμεσοι φόροι τροφοδοτούν τα κρατικά ταμεία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου ο πληθωρισμός στα είδη πρώτης ανάγκης παραμένει επίμονος. Ωστόσο, η λειτουργία τους αυτή έχει ως αποτέλεσμα την επιβάρυνση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών.
Η κυβερνητική εικόνα των δημοσιονομικών υπερεσόδων και των πρωτογενών πλεονασμάτων, όπως προβάλλεται, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε αυτόν τον μηχανισμό. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που, σύμφωνα με τις αναλύσεις, οδηγεί σε βίαιη αναδιανομή του εισοδήματος, με δυσανάλογη επιβάρυνση των χαμηλότερων και μεσαίων εισοδηματικών στρωμάτων της κοινωνίας.
Η σύνδεση της ακρίβειας με τα πλεονάσματα
Τα στοιχεία από την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού αποκαλύπτουν ότι η υπέρβαση των φορολογικών εσόδων δεν οφείλεται στην αλματώδη ανάπτυξη της παραγωγικής βάσης της χώρας. Αντιθέτως, οφείλεται κυρίως στην εκτίναξη των τιμών των προϊόντων στο ράφι των καταστημάτων.
Συγκεκριμένα, όσο πιο ακριβά πωλείται ένα προϊόν, τόσο μεγαλύτερο ποσό ΦΠΑ εισπράττεται από το κράτος. Με αυτόν τον τρόπο, η ακρίβεια μετατρέπεται σε σύμμαχο του υπουργείου Οικονομικών, επιτρέποντάς του να εμφανίζει πλεονάσματα «μαμούθ». Αυτά τα πλεονάσματα, στη συνέχεια, «επιστρέφονται» στους πολίτες με τη μορφή περιορισμένων επιδομάτων και έκτακτων βοηθημάτων.
Η ταξική ασυμμετρία των έμμεσων φόρων
Η τακτική της διατήρησης υψηλών έμμεσων φόρων δέχεται έντονη κριτική από οικονομικούς φορείς και συνδικάτα. Η διατήρηση του ΦΠΑ στο 24%, με τον συντελεστή για τα τρόφιμα να βρίσκεται στο 13%, σε συνδυασμό με τους υψηλότερους ΕΦΚ στα καύσιμα εντός της Ευρωζώνης, δημιουργεί μια βαθιά ταξική ασυμμετρία.
Οι έμμεσοι φόροι χαρακτηρίζονται από τη φύση τους ως οριζόντιοι και άδικοι. Ένας χαμηλόμισθος εργαζόμενος ή ένας συνταξιούχος καταβάλλει το ίδιο ποσό ΦΠΑ για βασικά αγαθά όπως το ψωμί, το γάλα ή το ρεύμα, με έναν πολίτη υψηλού εισοδήματος. Ωστόσο, για τα χαμηλότερα εισοδήματα, αυτή η επιβάρυνση αντιστοιχεί σε ένα δυσθεώρητο ποσοστό του μηνιαίου τους εισοδήματος, επηρεάζοντας σημαντικά την καθημερινότητά τους.
Οι αντιδράσεις των φορέων και η άρνηση μείωσης
Παρά τις συνεχείς εκκλήσεις από τη ΓΣΕΒΕΕ, τους εμπορικούς συλλόγους και τις οργανώσεις καταναλωτών, για πρόσκαιρη ή μόνιμη μείωση των συντελεστών ΦΠΑ στα βασικά αγαθά διατροφής και την ενέργεια, το οικονομικό επιτελείο παραμένει σταθερό στην άρνησή του.
Το βασικό επιχείρημα που προβάλλεται από την κυβέρνηση εστιάζει στον κίνδυνο δημοσιονομικού εκτροχιασμού, καθώς και στην αμφιβολία για το κατά πόσο μια τέτοια μείωση θα διοχετευθεί τελικά στον καταναλωτή. Ωστόσο, η διεθνής εμπειρία υποδεικνύει ότι η άρνηση προσαρμογής των έμμεσων φόρων μπορεί να συντηρεί τον πυρήνα του πληθωρισμού.
Επιπτώσεις στην αγορά και την οικονομία
Η επιλογή να οικοδομείται η δημοσιονομική σταθερότητα πάνω στην υπερφορολόγηση της κατανάλωσης αφήνει την ελληνική οικονομία εκτεθειμένη σε κινδύνους. Το κρατικό πλεόνασμα που παράγεται από τις φουσκωμένες τιμές του σούπερ μάρκετ δεν συνιστά πραγματικό πλούτο για τη χώρα.
Αντιθέτως, αποτελεί αφαίρεση ρευστότητας από την αγορά, η οποία επηρεάζει αρνητικά την οικονομική δραστηριότητα. Όσο το κράτος αρνείται να αγγίξει τη δομή των έμμεσων φόρων, η επίκληση της «αναπτυξιακής δυναμικής» θα συνεχίζει να συγκρούεται καθημερινά με την πραγματικότητα των άδειων ταμείων των νοικοκυριών.
Με πληροφορίες από: Topontiki