Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες της χώρας (Εθνική, Alpha Bank, Eurobank, Πειραιώς) κατευθύνονται φέτος προς ένα νέο ρεκόρ κερδών, καθώς ήδη από το πρώτο εξάμηνο του 2026 έχουν ανακοινώσει καθαρό αποτέλεσμα που ξεπερνά τα 2,5 δισ. ευρώ. Αυτό συμβαίνει ενώ το 2025 έκλεισε με κέρδη 4,63 δισ. ευρώ.
Ένας από τους βασικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην κερδοφορία τους είναι τα σκανδαλωδώς χαμηλά επιτόκια καταθέσεων και τα πολύ χαμηλά λειτουργικά κόστη, αποτέλεσμα του κλεισίματος υποκαταστημάτων και της μείωσης των φυσικών συναλλαγών. Οι τράπεζες προχωρούν σε στρατηγικές που απομακρύνουν τους πελάτες από τα καταστήματα, ενθαρρύνοντάς τους να χρησιμοποιούν ψηφιακές συναλλαγές.
Στρατηγική απώθησης των πελατών
Η κατάσταση είναι ήδη γνωστή σε όσους έχουν προσπαθήσει να πραγματοποιήσουν συναλλαγές στα γκισέ, καθώς συναντούν ένα «σύστημα απώθησης» που περιλαμβάνει περιορισμένα ωράρια και διαφορετικά ωράρια ανά τράπεζα. Οι υπάλληλοι ενθαρρύνουν τους πελάτες να χρησιμοποιούν τα μηχανήματα, που αντικαθιστούν τις φυσικές συναλλαγές.
Η τάση αυτή εντείνεται, καθώς οι τράπεζες κλείνουν συνεχώς υποκαταστήματα, κυρίως στην επαρχία, και αποσύρουν και τα ΑΤΜ από πολλές περιοχές, μειώνοντας τα κόστη τροφοδοσίας.
Νομοθεσία και αντιδράσεις
Πρόσφατα, ανακοινώθηκε ότι προωθείται νομοθεσία που θα επιτρέπει σε καταστήματα όπως μπακάλικα και καφενεία να παρέχουν μετρητά μέσω POS, προκειμένου να καλυφθεί η απουσία ΑΤΜ σε περιοχές χωρίς τραπεζική παρουσία. Ωστόσο, δεν έχει διευκρινιστεί πώς θα λειτουργήσει αυτό το μέτρο.
Η απομάκρυνση των τραπεζών από την επαρχία έχει προκαλέσει αντιδράσεις από οργανώσεις καταναλωτών, τοπικούς φορείς και βουλευτές, οι οποίοι δέχονται παράπονα από τους πολίτες.
Κερδοφορία και λειτουργικά κόστη
Η εξήγηση των τραπεζών για την κερδοφορία τους είναι απλή: η αύξηση των κερδών οφείλεται όχι μόνο στη διαφορά επιτοκίων, αλλά και στη μείωση των λειτουργικών εξόδων, που περιλαμβάνουν μισθοδοσίες και λειτουργία δικτύου. Το λειτουργικό κόστος έχει μειωθεί στο 36,98% σε σχέση με τα έσοδα, το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό στην ευρωζώνη, μετά την Πορτογαλία.
Συρρίκνωση του τραπεζικού δικτύου
Το 2025, τα τραπεζικά καταστήματα στην Ελλάδα ανέρχονταν σε 1.352, μειωμένα από 1.387 το 2024, καταγράφοντας πτώση 2,52%. Αυτή η μείωση έρχεται σε συνέχεια της δραματικής συρρίκνωσης από το 2008, όταν υπήρχαν 4.097 καταστήματα, δηλαδή μια πτώση 67%.
Αντίθετα, ο αριθμός των εργαζομένων στον τραπεζικό τομέα αυξήθηκε ελαφρά το 2025, από 27.866 σε 28.379 (+1,84%), κυρίως λόγω της ενίσχυσης των ψηφιακών καναλιών. Ωστόσο, η μακροχρόνια εικόνα παραμένει αρνητική, με τις θέσεις εργασίας να έχουν μειωθεί από 45.654 το 2014 σε 27.866 το 2024.
Συγκέντρωση και δυσαρέσκεια
Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα είναι από τα πιο συγκεντρωμένα στην Ευρώπη, με πέντε μεγάλες τράπεζες να ελέγχουν το 95,2% του ενεργητικού. Αυτή η συγκέντρωση, σε συνδυασμό με τη μείωση των καταστημάτων, έχει περιορίσει τον πραγματικό ανταγωνισμό, εγκλωβίζοντας τους πελάτες.
Η δυσαρέσκεια των πελατών καταγράφεται συστηματικά, με την Ένωση Καταναλωτών ΕΚΠΟΙΖΩ να αναφέρει πάνω από 4.300 καταγγελίες το 2025 για αδικαιολόγητες χρεώσεις.
Ψηφιακές δεξιότητες και προκλήσεις
Στην Ελλάδα, μόλις το 50,96% του πληθυσμού ηλικίας 16-74 ετών διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες, σε σύγκριση με 60,4% στην ΕΕ. Στις ηλικίες 65-74 ετών, το ποσοστό αυτό πέφτει στο 13%, λιγότερο από το μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Αυτά τα δεδομένα καθιστούν την κατάσταση ακόμα πιο περίπλοκη, καθώς οι τράπεζες προχωρούν σε ψηφιοποίηση, αφήνοντας πίσω τους πολίτες που δεν έχουν τις απαραίτητες δεξιότητες.