Μόλις την Τετάρτη η Κεντρική Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ μείωσε το βασικό δανειστικό επιτόκιό της στο 1% από 1,5% που ήταν προηγουμένως, σε μια προσπάθεια να τονώσει την συρρικνουμένη οικονομική δραστηριότητα της χώρας.
Ειδικότερα, ο δείκτης των καταναλωτικών δαπανών στο τρίτο τρίμηνο «βυθίστηκε» κατά 3,1%, ιστορικό-ρεκόρ για την εποχή μετά τη δεκαετία του 1980. Αναλυτικότερα, η κατανάλωση για μη διαρκή αγαθά κατακρημνίστηκε κατά 6,4%, γεγονός που με τη σειρά του δεν έχει ξαναγίνει από τη δεκαετία του 1950.
Παράλληλα, η βαριά «τραυματισμένη» αγορά ακινήτων στις ΗΠΑ προσπαθεί απεγνωσμένα να εξισορροπηθεί καθώς οι επενδύσεις σε ακίνητα για κατοικία βυθίστηκαν στο μείον 19,1%, από μείον 13,3%, για το γ' τρίμηνο του 2008.
Υπό τη σκιά αυτών των στοιχείων να πλανάται πάνω από τα κεφάλια των επιτελών του υπουργείου Οικονομικών, δεν είναι λίγοι οι αναλυτές που «βλέπουν» μεσοπρόθεσμα τη μείωση των επιτοκίων ακόμη και στο 0%. Ωστόσο, ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν θα σήμαινε ελεύθερο χρήμα για τους καταναλωτές ή τις επιχειρήσεις καθώς είναι μάλλον σίγουρο ότι κάτι τέτοιο θα περιοριζόταν στις διατραπεζικές συναλλαγές. Βέβαια, οι καταναλωτές θα συνέχιζαν να πληρώνουν επιτόκια, με τις επιχειρήσεις όμως να έχουν καλύτερους όρους δανειοδότησης.
Για το ζήτημα έχει μιλήσει παλαιότερα (2002) ο πρόεδρος της FED, Μπεν Μπερνάνκι ο οποίος μεταξύ άλλων είχε προτείνει η FED να αγοράσει κρατικούς τίτλους με μακροπρόθεσμη προοπτική, ανεβάζοντας τις τιμές τους και ρίχνοντας προς τα κάτω τις τιμές των επιτοκίων. Άλλως, η FED θα προέβαινε σε αγορές ιδιωτικών χρεών. Και οι δυο επιλογές θα οδηγούσαν σε τύπωμα χαρτονομισμάτων για ένεσεις στην οικονομία, μια στρατηγική γνωστή και ως «ποσοτική διευκόλυνση».
Αξίζει να σημειωθεί ότι η FED ανακοίνωσε ότι οι εμπορικές τράπεζες δανείστηκαν ένα σημαντικό ποσό από την κρατική ενίσχυση κατά την προηγούμενη εβδομάδα, αντίθετα με τις επενδυτικές. Η έκθεση της FED δείχνει ότι ο δανεισμός των εμπορικών τραπεζών έφτασε τα 111,9 δισ. δολάρια σε μία ημέρα, καταρρίπτοντας το ρεκόρ δανεισμού των 105,8 δισ. δολαρίων που πραγματοποιήθηκε πριν δύο εβδομάδες.
Κατά την προηγούμενη εβδομάδα μέχρι την Πέμπτη, οι επενδυτικές τράπεζες δανείστηκαν 87,4 δισ. δολάρια, ενώ δύο εβδομάδες νωρίτερα είχαν δανειστεί 11.3 δισ. δολάρια.
Σειρά της Ευρώπης
Μέσα σ' αυτό το κλίμα, το οποίο για πολλούς αναλυτές θυμίζει την στρατηγική της Κεντρικής Τράπεζας της Ιαπωνίας -όταν για πέντε χρόνια, από το 2001 έως το 2006 είχε μειώσει στο μηδέν το επιτόκιό δανεισμού της-, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα φαίνεται να σχεδιάζει εντός των επόμενων ημερών μείωση των επιτοκίων της, σύμφωνα με δηλώσεις του προέδρου της Ζαν Κλοντ Τρισέ.
Μόλις χθες μάλιστα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε βραχυπρόθεσμες δράσεις, οι οποίες σε γενικές γραμμές αφορούν την ενίσχυση των νοικοκυριών, μέτρα για την καταπολέμηση της ανεργίας, οικονομική στήριξη για τα οικονομικά κατώτερα στρώματα του πληθυσμού, ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, μείωση της φορολογίας σε ορισμένα αγαθά με στόχο την αύξηση της ζήτησης και στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για την τόνωση της απασχόλησης και την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς και συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης. Ακόμη, αναζητούνται τρόποι για την αξιοποίηση πόρων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση, με στόχο την καταπολέμηση της ανεργίας.