Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 76 ετών ο Βάσος Φτωχόπουλος, μια εμβληματική μορφή και αγωνιστής του κυπριακού ελληνισμού. Ο εκλιπών διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην πολιτική και πνευματική ζωή της Κύπρου τις τελευταίες πέντε δεκαετίες, ως σύντροφος, φίλος, ακτιβιστής, συγγραφέας, σκηνοθέτης και εκδότης. Η απώλειά του αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό, με την κηδεία του να έχει οριστεί για την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου του 2026, στην αγαπημένη του Λευκωσία.
Τα πρώτα χρόνια και η δράση στη Θεσσαλονίκη
Ο Βάσος Φτωχόπουλος γεννήθηκε το 1950 στην Αιγιαλούσα της Καρπασίας, μια περιοχή που σήμερα βρίσκεται υπό κατοχή. Τα πρώτα χρόνια της ζωής του τα έζησε στην Κύπρο, προτού η οικογένειά του μετακινηθεί στο Λονδίνο. Αυτή η πρώιμη εμπειρία διαμόρφωσε την ταυτότητά του και την προσήλωσή του στα ζητήματα του ελληνισμού.
Αμέσως μετά τη Μεταπολίτευση, ο Φτωχόπουλος εγκαταστάθηκε για ένα διάστημα στη Θεσσαλονίκη. Εκεί ανέπτυξε σημαντική πολιτική και κοινωνική δράση, αναλαμβάνοντας την ηγεσία μιας ομάδας Κυπρίων φοιτητών και φοιτητριών. Η ομάδα αυτή δεν περιοριζόταν αποκλειστικά στο Κυπριακό ζήτημα, αλλά συμμετείχε ενεργά στους ευρύτερους προβληματισμούς που αφορούσαν τη μοίρα του ελληνισμού στο σύνολό του, αποδεικνύοντας το ευρύ φάσμα των ενδιαφερόντων και των ιδεολογικών του αντιλήψεων.
Η έκδοση του περιοδικού «Αυτοδιάθεση»
Ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του Βάσου Φτωχόπουλου υπήρξε η έκδοση του περιοδικού «Αυτοδιάθεση» στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Σε αυτή την προσπάθεια συμμετείχαν πολλοί, κυρίως Κύπριοι αλλά και Ελλαδίτες. Το περιοδικό αποτέλεσε μια βαθύτατη τομή στην πολιτική και πνευματική ζωή του Κυπριακού ελληνισμού, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή προβληματισμού και δράσης.
Για πρώτη φορά μετά την τουρκική εισβολή, το αίτημα της Αυτοδιάθεσης τέθηκε ως πρόταγμα μιας πολιτικής και ιδεολογικής συσσωμάτωσης που δεν συνδεόταν με παραδοσιακεντρικές αντιλήψεις. Αντίθετα, συνδέθηκε με τα σύγχρονα διεθνή και ελληνικά πρωτοποριακά ρεύματα, προσδίδοντας μια νέα δυναμική στον αγώνα. Ο Βάσος Φτωχόπουλος ήταν η ψυχή του περιοδικού, επιμένοντας στην επανατοποθέτηση του Κυπριακού ζητήματος.
Το περιοδικό «Αυτοδιάθεση» προέταξε μια κατεύθυνση απόρριψης της λογικής της ομοσπονδίας και των συνομιλιών με τους εντολοδόχους του τουρκικού στρατού. Αντί αυτού, υποστήριξε μια αγωνιστική λογική και τη συμπαράταξη με την Ελλάδα. Στο πλαίσιο αυτό, ο Βάσος Φτωχόπουλος επανεξέδωσε το κείμενο με τις υπογραφές του ενωτικού δημοψηφίσματος του 1950. Ένα γεγονός που έλαβε την αναγνώριση που του άξιζε, καθώς το 2017, επιτέλους, άρχισε να διδάσκεται στα σχολεία της Κύπρου.
Η απόρριψη του σχεδίου Ανάν και η συμπόρευση Ελλάδας-Κύπρου
Ενώ στην επίσημη πολιτική ζωή της Κύπρου κυριαρχούσαν οι «χλιαροί» και οι «συναινετικοί», οι οποίοι ομνύουν στο όνομα της ομοσπονδίας, η πραγματικότητα της ριζικής αντίθεσης ανάμεσα στον ελληνισμό και τον τουρκισμό στο πολύπαθο νησί οδήγησε σε διαφορετικές εξελίξεις. Μέσα από την πορεία της Ιστορίας, το αίτημα της Αυτοδιάθεσης, που φαινόταν χαμένο, επανενεργοποιήθηκε και στις νέες συνθήκες.
Το 2004, το σχέδιο Ανάν απορρίφθηκε, ένα γεγονός που επιβεβαίωσε την προσήλωση του κυπριακού ελληνισμού σε μια διαφορετική πορεία. Έκτοτε, τα δύο ελληνικά κράτη, η Ελλάδα και η Κύπρος, συμπορεύονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Έχουν συγκροτήσει ένα κοινό πολιτικό και αμυντικό μπλοκ, συνάπτοντας κοινές συμμαχίες, ενισχύοντας έτσι τη θέση τους στην ευρύτερη περιοχή.
Η τελευταία κατοικία στη Λευκωσία
Ο Βάσος Φτωχόπουλος, ο σύντροφος και φίλος που υπήρξε αγκωνάρι στα θεμέλια του σύγχρονου ελληνισμού, θα οδηγηθεί στην τελευταία του κατοικία την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου του 2026. Η τελετή θα πραγματοποιηθεί στην αγαπημένη του Λευκωσία, όπου πλήθος Ελλαδιτών και Κυπρίων συντρόφων και φίλων αναμένεται να τον αποχαιρετήσουν. Η μνήμη του θα παραμείνει ζωντανή μέσα από το έργο και τους αγώνες του.
Με πληροφορίες από: Topontiki