Μια πρόσφατη έρευνα έφερε στο φως ένα ενδιαφέρον ζήτημα σχετικά με την αλληλεπίδραση ανθρώπων και τεχνητής νοημοσύνης, καθώς φάνηκε ότι οι έμφυλες προκαταλήψεις μπορούν να μεταφερθούν και σε αυτή τη σχέση. Συγκεκριμένα, δύο ανθρωπόμορφοι AI agents, ένας με ανδρικά και ένας με γυναικεία χαρακτηριστικά, έλαβαν διαφορετικές αμοιβές για την ίδια εργασία, παρά το γεγονός ότι βασίζονταν στην ίδια τεχνολογία και διέθεταν τις ίδιες δυνατότητες.
Το πείραμα με τον Johan και τη Johanna
Στο πλαίσιο της έρευνας, η οποία διεξήχθη με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Λίμερικ στην Ιρλανδία, δημιουργήθηκαν δύο ανθρωπόμορφοι AI agents. Ο ένας ονομάστηκε Johan και διέθετε ανδρικά χαρακτηριστικά, ενώ ο άλλος ονομάστηκε Johanna και παρουσιαζόταν με γυναικεία χαρακτηριστικά. Οι δύο αυτοί agents συνεργάστηκαν με εργαζόμενους σε ένα εικονικό περιβάλλον γραφείου, εκτελώντας διάφορες εργασιακές δραστηριότητες.
Στόχος των ερευνητών ήταν να εξετάσουν πώς ο τρόπος παρουσίασης των AI agents επηρεάζει τη συμπεριφορά των ανθρώπων απέναντί τους σε ένα εργασιακό πλαίσιο. Η μελέτη αυτή ανέδειξε ότι οι έμφυλες προκαταλήψεις που συναντώνται στον παραδοσιακό χώρο εργασίας ενδέχεται να αναπαράγονται και κατά την αλληλεπίδραση με συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, ακόμα και όταν δεν υπάρχει καμία τεχνολογική διαφορά μεταξύ τους.
Η διεξαγωγή της έρευνας και η αμοιβή
Για τις ανάγκες της έρευνας, τοποθετήθηκαν 189 εργαζόμενοι σε ένα εικονικό περιβάλλον γραφείου. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να εκτελέσουν διάφορες εργασιακές δραστηριότητες, συνεργαζόμενοι τόσο με τον AI agent Johan όσο και με την AI agent Johanna. Η συνεργασία αυτή αφορούσε την ολοκλήρωση κοινών εργασιών.
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, οι συμμετέχοντες έλαβαν πραγματικά χρήματα. Στη συνέχεια, τους ζητήθηκε να μοιραστούν αυτά τα χρήματα με τους AI agents, ως ανταμοιβή για τη συμβολή τους στην εκτέλεση των εργασιών. Μέσω αυτής της πραγματικής συναλλαγής, οι ερευνητές είχαν τη δυνατότητα να αξιολογήσουν πόσα χρήματα ήταν διατεθειμένοι να καταβάλουν οι άνθρωποι στην τεχνητή νοημοσύνη για τη δουλειά που είχε προσφέρει.
Τα αποτελέσματα της αμοιβής
Το βασικό εύρημα της έρευνας ήταν ότι η AI agent με γυναικεία εμφάνιση, η Johanna, αμείφθηκε λιγότερο από τον αντίστοιχο agent με ανδρική εμφάνιση, τον Johan. Αυτό συνέβη παρότι και οι δύο agents χρησιμοποιούσαν ακριβώς την ίδια τεχνολογία και διέθεταν τις ίδιες δυνατότητες και ικανότητες για την εκτέλεση των εργασιών.
Πιο συγκεκριμένα, η Johanna έλαβε 10,25% λιγότερα χρήματα σε σύγκριση με τον Johan, για την εκτέλεση ακριβώς της ίδιας εργασίας. Ένα επιπλέον εύρημα της μελέτης, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ήταν ότι οι συμμετέχοντες σχολίασαν τον Johan ως περισσότερο ανθρωπόμορφο σε σχέση με τη Johanna.
Οι έμφυλες προκαταλήψεις και η τεχνητή νοημοσύνη
Το παραπάνω συμβάν καταδεικνύει ότι οι έμφυλες προκαταλήψεις, οι οποίες είναι διαδεδομένες στον χώρο εργασίας, μπορούν να αναπαραχθούν και να επηρεάσουν την αλληλεπίδραση των ανθρώπων με την τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό συμβαίνει ακόμα και σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει καμία αντικειμενική διαφορά στην τεχνολογία ή τις ικανότητες των συστημάτων AI.
Η έρευνα υπογραμμίζει την ανάγκη για προσεκτικό σχεδιασμό και παρουσίαση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να αποφευχθεί η ενίσχυση ή η αναπαραγωγή υφιστάμενων κοινωνικών ανισοτήτων και προκαταλήψεων. Τα αποτελέσματα αυτά προέκυψαν στο πλαίσιο έρευνας με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Λίμερικ στην Ιρλανδία.
Η δήλωση της επικεφαλής ερευνήτριας
Σχετικά με τα ευρήματα της μελέτης, η δρ Μέρι Χάουσφελντ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και μέλος της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου του Λίμερικ, επεσήμανε τη σημασία τους. Η ίδια δήλωσε χαρακτηριστικά: «Συχνά θεωρούμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι ουδέτερη, όμως ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζουμε και παρουσιάζουμε αυτά τα συστήματα μπορεί να ενεργοποιήσει τις ίδιες αντιλήψεις και προκαταλήψεις που υπάρχουν στις αλληλεπιδράσεις μας με άλλους ανθρώπους».
Η δήλωση της δρος Χάουσφελντ υπογραμμίζει την ευθύνη που φέρουν οι σχεδιαστές και οι χρήστες της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς οι AI agents γίνονται όλο και πιο αναπόφευκτο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Η έρευνα αυτή αναδεικνύει μια σημαντική διάσταση της εξέλιξης της τεχνολογίας και της επίδρασής της στις κοινωνικές αντιλήψεις.
Με πληροφορίες από: Newsit