Η διαδικασία της ανατροφής ενός παιδιού που έχει διδαχθεί να είναι το «καλό παιδί» συχνά οδηγεί σε μια λανθασμένη αντίληψη για την αυτοεκτίμηση. Τα παιδιά αυτά μαθαίνουν να προσαρμόζονται, να αποφεύγουν τη δυσαρέσκεια και να λένε «ναι» ακόμα και όταν επιθυμούν να πουν «όχι». Αυτή η συμπεριφορά προκύπτει από την ανάγκη τους να διαβάζουν τις ανάγκες των άλλων πριν από τις δικές τους, με στόχο την αποδοχή μέσω της συμμόρφωσης.
Η ψυχολόγος Φρόσω Φωτεινάκη τονίζει ότι το people pleasing δεν είναι απλώς ευγένεια ή καλοσύνη. Αντίθετα, αποτελεί έναν μηχανισμό επιβίωσης για τα παιδιά και τους ενήλικες που δεν έχουν νιώσει ότι ο πραγματικός τους εαυτός αξίζει την αγάπη.
Οι συνέπειες της «καλής» συμπεριφοράς
Φράσεις όπως «δώσε το παιχνίδι σου, να είσαι καλό παιδί» ή «δεν λέμε όχι σε ένα κέρασμα, είναι αγένεια» δεν προάγουν την καλοσύνη, αλλά διδάσκουν στα παιδιά πώς να ικανοποιούν τους άλλους. Όταν ένα παιδί παραχωρεί ένα παιχνίδι σε κάποιο άλλο μόνο και μόνο επειδή του το ζητούν, χωρίς να το επιθυμεί, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι καλό παιδί. Ομοίως, όταν ζητά συγγνώμη μόνο για να αποφύγει την οργή του άλλου, δεν εκφράζει πραγματική ευγένεια.
Η σημασία της αυτοπροστασίας
Είναι κρίσιμο να μην μεγαλώνουμε παιδιά που πιστεύουν ότι πρέπει να είναι «εύκολα» για να αγαπηθούν. Αντίθετα, θα πρέπει να τα ενθαρρύνουμε να γνωρίζουν ότι μπορούν να πουν «όχι», να απομακρύνονται από καταστάσεις που τους κάνουν να νιώθουν άβολα και να μην φοβούνται να δυσαρεστήσουν τους άλλους, αν αυτό σημαίνει ότι παραμένουν πιστά στον εαυτό τους.
Τα παιδιά που μαθαίνουν να ευχαριστούν τους άλλους συχνά γίνονται ενήλικες που παραμορφώνονται για να χωρέσουν σε κοινωνικά πρότυπα. Ωστόσο, ο στόχος μας είναι να τους δίνουμε τη δυνατότητα να στέκονται στα πόδια τους, να θέτουν όρια και να νιώθουν δυνατοί, ακόμα και όταν εκφράζουν την αντίθεσή τους.
Η πραγματική καλοσύνη
Η αληθινή καλοσύνη έρχεται όταν διδάσκουμε στα παιδιά μας να σέβονται και να φροντίζουν τους άλλους επειδή το επιθυμούν και όχι επειδή αυτό αποτελεί προϋπόθεση για την αποδοχή τους από τους άλλους.