Έχετε ποτέ νιώσει ότι ένας διάσημος, ένας influencer ή ακόμη και ένας φανταστικός χαρακτήρας «θα μπορούσε να είναι φίλος σας»; Το συναίσθημα αυτό είναι τόσο διαδεδομένο, ώστε το Cambridge Dictionary ανακήρυξε τη λέξη parasocial ως λέξη της χρονιάς, καταγράφοντας μια τάση που αντικατοπτρίζει πλήρως την εποχή των social media.
Ο όρος περιγράφει μια μονόπλευρη συναισθηματική σχέση, όπου ένας άνθρωπος νιώθει οικειότητα, θαυμασμό ή ακόμη και συντροφικότητα προς κάποιον που δεν γνωρίζει προσωπικά – συνήθως μια διασημότητα, έναν influencer ή ακόμη και έναν χαρακτήρα από σειρές, ταινίες ή βιβλία. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η έντονη αντίδραση πολλών θαυμαστών όταν η Τέιλορ Σουίφτ και ο αθλητής Τράβις Κέλσι ανακοίνωσαν τον αρραβώνα τους, παρότι ουδέποτε είχαν συναντήσει το ζευγάρι.
Γιατί «parasocial» είναι η λέξη της χρονιάς
Το Cambridge Dictionary πρόσθεσε φέτος περίπου 6.000 νέους όρους, μεταξύ των οποίων το «delulu», το viral «skibidi» και το «tradwife». Ωστόσο, το «parasocial» ξεχώρισε επειδή περιγράφει ένα φαινόμενο που ενισχύεται δραματικά στην εποχή των influencers και της τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με τον Κόλιν ΜακΊντος από το Cambridge Dictionary, ο όρος μεταμορφώθηκε από ακαδημαϊκή έννοια του 1956 σε mainstream περιγραφή της νέας κουλτούρας του internet:
«Εκατομμύρια άνθρωποι εμπλέκονται πλέον σε parasocial σχέσεις», τόνισε.
Από την τηλεόραση του ’50 στα social media του 2025
Η έννοια του parasocial δεσμού εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1956, όταν δύο κοινωνιολόγοι παρατήρησαν ότι οι τηλεθεατές ένιωθαν οικειότητα προς τηλεοπτικές προσωπικότητες που «έμπαιναν» στα σπίτια τους καθημερινά.
Σήμερα, το φαινόμενο έχει πάρει εντελώς νέα διάσταση – οι περισσότεροι δεν νιώθουν κοντά μόνο σε διάσημους, αλλά και σε influencers, streamers, youtubers και ακόμη και σε chatbots τεχνητής νοημοσύνης.
«Ψευδαίσθηση σχέσης» – Τι λένε οι ειδικοί
Η Σιμόν Σνάαλ, καθηγήτρια πειραματικής κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, χαρακτήρισε την επιλογή «εμπνευσμένη», εξηγώντας ότι οι parasocial σχέσεις έχουν επαναπροσδιορίσει το fandom και τη φύση της διασημότητας.
Όπως σημειώνει:
Η εντύπωση ότι «γνωρίζουμε» έναν influencer οδηγεί σε τυφλή εμπιστοσύνη.
Οι νέοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε τέτοιου είδους δεσμούς.
Η AI ενισχύει το φαινόμενο, καθώς πολλοί χρησιμοποιούν chatbots ως «φίλους», πηγή συναισθηματικής επιβεβαίωσης ή ακόμη και άτυπης θεραπείας.
Παράλληλα, μια υγιής μορφή fandom εξακολουθεί να υπάρχει – όπως η αγάπη για καλλιτέχνες τύπου Τέιλορ Σουίφτ – όμως συχνά μετατρέπεται σε εμμονή ή υπερβολική ανάλυση μηνυμάτων και στίχων.
Όταν τα social αναδιαμορφώνουν τη γλώσσα
Το «parasocial» εντάσσεται σε μια ομάδα νέων λέξεων που γεννήθηκαν ή καθιερώθηκαν μέσω του διαδικτύου. Μεταξύ των πιο χαρακτηριστικών φετινών όρων είναι:
slop – περιεχόμενο πολύ χαμηλής ποιότητας, συχνά προϊόν AI
memeify – η διαδικασία μετατροπής κάποιου σε meme
delulu – «χαριτωμένη» εκδοχή του “delusional”
Προηγούμενες λέξεις της χρονιάς για το Cambridge ήταν οι «manifest», «brat» και «hallucinate» (όταν ένα chatbot παράγει ανακριβείς πληροφορίες).
Η λέξη που περιγράφει την εποχή μας
Το parasocial δεν είναι απλώς μια λέξη – είναι ο καθρέφτης της σχέσης που έχει σήμερα το κοινό με τη δημοσιότητα, την online παρουσία και την τεχνητή νοημοσύνη.
Μια σχέση συχνά έντονη, πάντα μονόπλευρη και καθοριστική για το πώς αντιλαμβανόμαστε την ταυτότητά μας μέσα στον ψηφιακό κόσμο.
Κι έτσι, το Cambridge Dictionary δεν επέλεξε απλώς έναν νέο όρο. Αναγνώρισε μια νέα πραγματικότητα.