Δύο πυροσβέστες στο Καζακστάν πραγματοποιούσαν μια συνηθισμένη περιπολία στη βόρεια πλευρά της χώρας, όταν έπεσαν πάνω σε μια αναπάντεχη αρχαιολογική ανακάλυψη. Εντόπισαν ένα ανθρώπινο πρόσωπο σκαλισμένο σε έναν γρανιτένιο βράχο, γεγονός που οδήγησε σε άμεση κινητοποίηση των αρμόδιων αρχών. Το μυστηριώδες ανάγλυφο, η ηλικία του οποίου παραμένει αδιευκρίνιστη, έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας.
Η ανακάλυψη και οι πρώτες ενέργειες
Η ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε το 2024 στην περιοχή Sandyktau, η οποία βρίσκεται περίπου 320 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της πρωτεύουσας Αστάνα. Οι Nursultan Ashkenov και Akhmet Zaripov, μέλη της τοπικής πυροσβεστικής υπηρεσίας, ήταν αυτοί που εντόπισαν το ανάγλυφο κατά τη διάρκεια της περιπολίας τους.
Αμέσως μετά τον εντοπισμό, οι πυροσβέστες ενημέρωσαν το Υπουργείο Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης του Καζακστάν, καθώς και το τοπικό μουσείο. Αυτή η ενέργεια κρίθηκε απαραίτητη, ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία εξέτασης και τεκμηρίωσης του σημαντικού ευρήματος από τους ειδικούς.
Περιγραφή του ανάγλυφου και αρχικές εκτιμήσεις
Το σκαλισμένο πρόσωπο είναι χαραγμένο στην επιφάνεια ενός γρανιτένιου βράχου, με διαστάσεις περίπου 26,5 εκατοστά σε μήκος και 20 εκατοστά σε πλάτος. Τα χαρακτηριστικά του είναι ευδιάκριτα, καθώς διαθέτει μεγάλα μάτια, μια μακριά και ίσια μύτη, καθώς και χείλη που προεξέχουν.
Ο Sergey Yarygin, επιστήμονας από το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας Alkey Margulan, ανέφερε ότι το ανάγλυφο δημιούργησε εξαρχής ερωτήματα σχετικά με την προέλευση και τη χρήση του. Αρχικές εκτιμήσεις το συνέδεσαν με έναν πιθανό τελετουργικό χώρο. Στην ευρύτερη περιοχή έχουν βρεθεί και άλλα αρχαιολογικά κατάλοιπα, όπως μια πέτρινη στήλη με βραχογραφία που απεικονίζει ένα ελάφι.
Το αίνιγμα της χρονολόγησης
Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι αρχαιολόγοι είναι ο ακριβής προσδιορισμός της ηλικίας του προσώπου. Ο Yarygin είχε αρχικά επισημάνει ότι παρόμοιες παραστάσεις έχουν ανακαλυφθεί σε θέσεις της Εποχής του Χαλκού στην Κεντρική Ασία και τη Δυτική Ευρώπη.
Επιπλέον, το συγκεκριμένο πρόσωπο παρουσιάζει ομοιότητες με παραστάσεις της Εποχής του Σιδήρου στη νότια Σιβηρία, καθώς και με στοιχεία από μεσαιωνικούς τουρκικούς πολιτισμούς. Αυτή η ποικιλία στις πιθανές συνδέσεις καθιστά τη χρονολόγηση ιδιαίτερα πολύπλοκη.
Διαφορετικές εκτιμήσεις και επιστημονικές προσεγγίσεις
Τον Οκτώβριο του 2025, οι περιφερειακές αρχές πολιτιστικής κληρονομιάς της Akmola ανέφεραν ότι τα αποτελέσματα της μελέτης έδειχναν πως το πέτρινο ανάγλυφο χρονολογείται μεταξύ του 6ου και του 9ου αιώνα μ.Χ. Ωστόσο, μια επιστημονική δημοσίευση τον Δεκέμβριο του 2025 στο Archaeology of Eurasian Steppes παρουσίασε τα ευρήματα με διαφορετικό τρόπο.
Η συγκεκριμένη μελέτη διαχώρισε τα ευρήματα σε δύο ξεχωριστά αντικείμενα: μια πέτρινη στήλη με βραχογραφία και τον γρανιτένιο βράχο με το ανάγλυφο πρόσωπο. Σύμφωνα με αυτή τη μελέτη, μόνο η στήλη μπορούσε να χρονολογηθεί κατ’ αναλογία, τοποθετώντας την στη 2η χιλιετία π.Χ. Η ηλικία του προσώπου δεν καθορίστηκε από αυτή την έρευνα, υπογραμμίζοντας ότι η ύπαρξη ενός αντικειμένου της Εποχής του Χαλκού στην ίδια περιοχή δεν αποδεικνύει απαραίτητα ότι και το πρόσωπο είναι τόσο παλιό. Η έρευνα στην περιοχή έδειξε ότι το ανάγλυφο δεν βρίσκεται απομονωμένο.
Με πληροφορίες από: Gazzetta