Η αξιοποίηση μιας περιγραφής γραμμένης πριν από σχεδόν 1.800 χρόνια από τον αρχαίο περιηγητή Παυσανία οδήγησε τους αρχαιολόγους στον εντοπισμό ενός χαμένου ιερού αφιερωμένου στον Ασκληπιό. Το σημαντικό αυτό εύρημα ήρθε στο φως στην καρδιά της αρχαίας Επιδαύρου. Ένα θραύσμα κεραμικής με το όνομα του θεού, ένας ιερός περίβολος, μια μνημειακή κρήνη και ένα μαρμάρινο άγαλμα που ενδέχεται να απεικονίζει τη σύζυγό του, Ηπιόνη, ενισχύουν την ταύτιση του χώρου με το θρησκευτικό συγκρότημα που είχε περιγράψει ο Παυσανίας.
Ο Παυσανίας ως οδηγός για τη σύγχρονη αρχαιολογία
Σχεδόν δεκαοκτώ αιώνες μετά, οι λεπτομερείς σημειώσεις ενός αρχαίου περιηγητή αποδεικνύονται ο πιο αξιόπιστος οδηγός για τη σύγχρονη αρχαιολογική σκαπάνη. Ακολουθώντας κατά γράμμα τις περιγραφές που άφησε πίσω του ο Παυσανίας, αρχαιολόγοι στην Ελλάδα κατάφεραν να εντοπίσουν τη θέση ενός χαμένου ιερού αφιερωμένου στον Ασκληπιό, τον αρχαίο θεό της ιατρικής. Η αξιοποίηση των ευρημάτων που ταυτίζονται απόλυτα με την περιγραφή του Παυσανία, γραμμένη πριν από σχεδόν 1.800 χρόνια, ήταν καθοριστική.
Ο Παυσανίας, γράφοντας τον 2ο αιώνα μ.Χ., είχε περιγράψει ένα υπαίθριο ιερό μέσα στην πόλη της Επιδαύρου, το οποίο περιλάμβανε αγάλματα του Ασκληπιού και της Ηπιόνης. Παρότι το διάσημο θεραπευτικό ιερό της περιοχής ήταν ήδη καλά τεκμηριωμένο, η ακριβής τοποθεσία αυτού του ξεχωριστού, αστικού λατρευτικού χώρου παρέμενε αβέβαιη για πολλά χρόνια, μέχρι τις πρόσφατες ανακαλύψεις.
Τα ευρήματα που επιβεβαιώνουν την αρχαία μαρτυρία
Στο φως ήρθαν σημαντικά ευρήματα που επιβεβαιώνουν την αρχαία μαρτυρία και βοήθησαν τους ερευνητές να ταυτοποιήσουν το θρησκευτικό συγκρότημα. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζει ένα θραύσμα κεραμικής που διασώζει μέρος μιας επιγραφής με το όνομα του Ασκληπιού. Αυτό το εύρημα, μαζί με ένα ιερό πηγάδι και ένα μαρμάρινο άγαλμα που πιθανότατα απεικονίζει τη σύζυγο του Ασκληπιού, Ηπιόνη, ήρθαν στο φως για να επιβεβαιώσουν την περιγραφή του αρχαίου περιηγητή.
Επιπλέον, μικρά αναθήματα που βρέθηκαν προσφέρουν επιπλέον ενδείξεις ότι ο περίβολος είχε θρησκευτική χρήση, ενισχύοντας την ταύτισή του με το χαμένο ιερό. Τα ευρήματα προέκυψαν μέσα από δεκαετίες αρχαιολογικής έρευνας στην Επίδαυρο, ένα από τα σημαντικότερα αρχαία θεραπευτικά κέντρα του μεσογειακού κόσμου.
Η τοποθεσία και η χρονολόγηση του ιερού
Οι ανασκαφές που οδήγησαν στην ανακάλυψη πραγματοποιήθηκαν σε απόσταση περίπου 20 μέτρων από το Μικρό Θέατρο της Επιδαύρου. Σε αυτή την περιοχή, οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως ένα θρησκευτικό συγκρότημα που χρονολογείται στον 4ο αιώνα π.Χ. Τα αρχιτεκτονικά του κατάλοιπα περιλαμβάνουν έναν υπαίθριο ιερό περίβολο, μια μνημειακή κρήνη, μια μεγάλη δεξαμενή νερού και μια στοά, στοιχεία που συνάδουν με την περιγραφή του Παυσανία για ένα αστικό λατρευτικό χώρο.
Η Επίδαυρος, ως ένα από τα κορυφαία αρχαία θεραπευτικά κέντρα, φιλοξενούσε ήδη ένα γνωστό θεραπευτικό ιερό. Ωστόσο, η ακριβής θέση αυτού του ξεχωριστού, αστικού ιερού, που περιγράφηκε από τον Παυσανία, παρέμενε άγνωστη μέχρι την ολοκλήρωση της εν λόγω αρχαιολογικής έρευνας.
Παρουσίαση των συνολικών αποτελεσμάτων
Ο καθηγητής Βασίλης Λαμπρινουδάκης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών ήταν αυτός που παρουσίασε τα συνολικά αποτελέσματα της αρχαιολογικής έρευνας. Η παρουσίαση των ευρημάτων έγινε στις 9 Νοεμβρίου του 2026, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό γεγονός για την αρχαιολογική κοινότητα.
Τα στοιχεία που αναδείχθηκαν μέσα από την έρευνα και την παρουσίαση του καθηγητή Λαμπρινουδάκη αλλάζουν την εικόνα που υπήρχε μέχρι σήμερα για το θρησκευτικό τοπίο της αρχαίας πόλης της Επιδαύρου. Η ταύτιση αυτού του χαμένου ιερού προσθέτει ένα νέο κομμάτι στο παζλ της ιστορίας και της λατρείας στην περιοχή.
Με πληροφορίες από: Enikos