Επιστήμονες κατέγραψαν για πρώτη φορά ένα πρωτοφανές γεωλογικό φαινόμενο κάτω από τον βορειοδυτικό Ειρηνικό Ωκεανό. Πρόκειται για τη σταδιακή διάσπαση της ζώνης καταβύθισης Κασκάντια, η οποία διαλύεται σε μικροπλάκες. Η ανακάλυψη αυτή αλλάζει την επιστημονική κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν και εξαφανίζονται τα γιγαντιαία τεκτονικά συστήματα.
Η ανακάλυψη και η σημασία της
Μια ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Λουιζιάνα παρατήρησε με εξαιρετική λεπτομέρεια πώς μια ζώνη καταβύθισης αρχίζει να διασπάται κάτω από τον βορειοδυτικό Ειρηνικό. Τα ευρήματα αυτής της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο Science Daily, προσφέροντας νέα δεδομένα για τη γεωλογική δραστηριότητα του πλανήτη.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αυτά τα τεκτονικά συστήματα μπορούν να εξαφανιστούν σταδιακά, σπάζοντας κομμάτι-κομμάτι. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την προηγούμενη αντίληψη ότι η δραστηριότητά τους σταματά απότομα, προσφέροντας μια νέα οπτική για την εξέλιξη των τεκτονικών πλακών.
Η ζώνη καταβύθισης Κασκάντια
Η έρευνα επικεντρώθηκε στη ζώνη καταβύθισης Κασκάντια, η οποία βρίσκεται στα ανοιχτά του νησιού Βανκούβερ. Σε αυτή την περιοχή, οι τεκτονικές πλάκες Χουάν ντε Φούκα και Εξπλόρερ κινούνται αργά και γλιστρούν κάτω από τη βορειοαμερικανική πλάκα.
Οι ζώνες καταβύθισης είναι γνωστές για την έντονη γεωλογική τους δραστηριότητα. Είναι υπεύθυνες για την πρόκληση ορισμένων από τους πιο ισχυρούς σεισμούς και τις μεγαλύτερες ηφαιστειακές εκρήξεις που έχουν καταγραφεί στον πλανήτη, καθιστώντας την παρακολούθησή τους ιδιαίτερα σημαντική.
Η μεθοδολογία της έρευνας
Για να αποκαλύψουν αυτό το φαινόμενο, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν έναν συνδυασμό διαφορετικών τεχνικών. Αξιοποίησαν ιστορικά σεισμικά δεδομένα, τα οποία συνδυάστηκαν με εικόνες υψηλής ανάλυσης. Αυτές οι εικόνες ελήφθησαν μέσω προηγμένων τεχνικών σεισμικής ανακλάσεως.
Στο πλαίσιο του πειράματος CASIE21, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Ίδρυμα Επιστησιών των ΗΠΑ, ένα ειδικό ερευνητικό σκάφος έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Το σκάφος αυτό έστελνε ηχητικά κύματα στον πυθμένα του ωκεανού. Παράλληλα, ένα υποθαλάσσιο καλώδιο μήκους 15 χιλιομέτρων κατέγραφε τις επιστροφές αυτών των κυμάτων, επιτρέποντας στους ερευνητές να χαρτογραφήσουν με ακρίβεια τις υποθαλάσσιες δομές.
Τα ευρήματα και οι ρωγμές
Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν αποκαλυπτικά, καθώς έδειξαν την ύπαρξη πολυάριθμων ρωγμών στην πλάκα που βυθίζεται. Μία από αυτές τις ρωγμές έχει μήκος που φτάνει τα 75 χιλιόμετρα και έχει προκαλέσει μια μετατόπιση περίπου πέντε χιλιομέτρων.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι ορισμένες περιοχές αυτού του ρήγματος συνεχίζουν να παράγουν σεισμούς, υποδηλώνοντας συνεχιζόμενη τεκτονική δραστηριότητα. Αντίθετα, άλλες περιοχές παραμένουν ασυνήθιστα ήρεμες, γεγονός που υποδηλώνει ότι ορισμένα τμήματα της πλάκας έχουν ήδη αποκοπεί από το κύριο σώμα της.
Η δημιουργία μικροπλακών και οι συνέπειες
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτή η διαδικασία οδηγεί στη δημιουργία μικρών ανεξάρτητων πλακών, οι οποίες είναι γνωστές ως μικροπλάκες. Τα μετασχηματιστικά ρήγματα, σε αυτό το πλαίσιο, λειτουργούν σαν ένα είδος «γεωλογικού ψαλιδιού», διευκολύνοντας την απόσπαση αυτών των κομματιών.
Κάθε τέτοια ρήξη μπορεί να διαρκέσει εκατομμύρια χρόνια για να ολοκληρωθεί. Ωστόσο, καθώς τα κομμάτια της πλάκας αποσπώνται, η συνολική πλάκα χάνει μέρος της δύναμης που διατηρεί ενεργή τη διαδικασία της καταβύθισης. Αυτό το φαινόμενο υποδεικνύει μια σταδιακή εξασθένηση της τεκτονικής δραστηριότητας στην περιοχή.
Με πληροφορίες από: Gazzetta