Τον Απρίλιο του 1984, το διαστημικό λεωφορείο Challenger πραγματοποίησε μια ασυνήθιστη αποστολή, μεταφέροντας μια αποικία περίπου 3.300 μελισσών σε τροχιά γύρω από τη Γη. Το πείραμα, μέρος της αποστολής STS-41-C, είχε ως στόχο να διαπιστώσει αν αυτά τα έντομα, που βασίζονται στη βαρύτητα για τον προσανατολισμό τους, μπορούσαν να επιβιώσουν και να λειτουργήσουν σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας. Τα αποτελέσματα έδειξαν μια αξιοσημείωτη προσαρμογή, με τις μέλισσες να κατασκευάζουν κηρήθρες και τη βασίλισσα να γεννά αυγά κανονικά.
Η ασυνήθιστη αποστολή του Challenger
Ενώ συνήθως τα διαστημικά λεωφορεία της NASA μεταφέρουν τεράστιους δορυφόρους, πανάκριβα τηλεσκόπια ή πολύπλοκα επιστημονικά όργανα, η αποστολή του Απριλίου του 1984 ήταν διαφορετική. Το Challenger, το οποίο έμεινε στην ιστορία και για την τραγική έκρηξή του δύο χρόνια αργότερα, τον Ιανουάριο του 1986, φιλοξένησε ένα πολύ μικρότερο, αλλά απείρως πιο ζωντανό φορτίο: μια ολόκληρη αποικία μελισσών.
Στο πλαίσιο της αποστολής STS-41-C, περίπου 3.300 μέλισσες ταξίδεψαν στο διάστημα. Αυτό το πρωτοποριακό, μαθητικό πείραμα είχε ως στόχο να απαντήσει σε ένα βασικό ερώτημα: θα μπορούσαν αυτά τα μικροσκοπικά πλάσματα να προσαρμοστούν στην έλλειψη βαρύτητας και να συνεχίσουν να κατασκευάζουν το σπίτι τους;
Ο ρόλος της βαρύτητας και οι επιστημονικές ανησυχίες
Το επιστημονικό ενδιαφέρον πίσω από αυτό το πείραμα δεν ήταν τυχαίο. Η βαρύτητα διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη συμπεριφορά των μελισσών. Στη Γη, τη χρησιμοποιούν ως βασικό σημείο αναφοράς τόσο για τη γεωμετρική κατασκευή της κηρήθρας όσο και για την περίπλοκη επικοινωνία τους.
Στον περίφημο «χορό των μελισσών», η κατεύθυνση των κινήσεων μιας εργάτριας σε σχέση με την κάθετο της βαρύτητας μεταφέρει ακριβείς πληροφορίες στο σμήνος για τη θέση μιας πηγής τροφής σε σχέση με τον Ήλιο. Η απουσία αυτού του «μαγνητικού» σημείου αναφοράς στο διάστημα δημιουργούσε το εύλογο ερώτημα για τους επιστήμονες: πώς θα επικοινωνούσαν οι μέλισσες στο απόλυτο κενό;
Προσαρμογή και επιτυχία στο διάστημα
Στην αρχή της αποστολής, οι μέλισσες εμφάνισαν έντονο αποπροσανατολισμό, όπως ήταν αναμενόμενο σε συνθήκες μικροβαρύτητας. Έχασαν τα ερεθίσματα που χρησιμοποιούν για να πετούν σε ευθεία γραμμή. Ωστόσο, η προσαρμογή τους ήταν άμεση και εντυπωσιακή. Σύντομα έμαθαν να αιωρούνται, να περπατούν και να πετούν μέσα στο ειδικό κουτί τους χωρίς καμία δυσκολία.
Το σημαντικότερο εύρημα του πειράματος ήταν ότι η αποικία όχι μόνο επέζησε, αλλά συνέχισε να λειτουργεί κανονικά καθ' όλη τη διάρκεια της εβδομαδιαίας αποστολής, από τις 6 έως τις 13 Απριλίου 1984. Μέχρι το τέλος της πτήσης, οι μέλισσες είχαν κατασκευάσει περίπου 200 τετραγωνικά εκατοστά άψογης κηρήθρας, με τα κελιά να διατηρούν τη δομή τους. Επιπλέον, η βασίλισσα γέννησε κανονικά αυγά, επιβεβαιώνοντας την επιτυχή προσαρμογή των εντόμων στο διαστημικό περιβάλλον.
Με πληροφορίες από: e-howto.gr