Μια απρόσμενη παρέμβαση με μικρά τρωκτικά γοφέρ, πριν από 43 χρόνια, άλλαξε την πορεία της οικολογικής αποκατάστασης στην καμένη γη του όρους Αγία Ελένη. Μετά την καταστροφική έκρηξη του ηφαιστείου τον Μάιο του 1980, επιστήμονες απελευθέρωσαν τα τρωκτικά, τα οποία συνέβαλαν σημαντικά στην επαναφορά της ζωής, με τα αποτελέσματα να είναι ορατά ακόμα και σήμερα.
Η καταστροφή του όρους Αγία Ελένη
Το όρος Αγία Ελένη (Mount St. Helens) στην Ουάσινγκτον εξερράγη τον Μάιο του 1980, προκαλώντας μία από τις μεγαλύτερες φυσικές καταστροφές στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών. Η έκρηξη είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 57 ανθρώπων, ενώ κατέστρεψε σε τεράστια έκταση το φυσικό περιβάλλον.
Το έδαφος της περιοχής μετατράπηκε σε μια άγονη έκταση από ελαφρόπετρα, γεγονός που έκανε τους επιστήμονες να εκτιμούν ότι η φυσική αποκατάσταση θα χρειαζόταν πολλά χρόνια. Ωστόσο, οι ερευνητές αναζητούσαν ενεργά τρόπους για να επιταχύνουν αυτή τη διαδικασία, στρεφόμενοι τελικά σε ένα μάλλον ασυνήθιστο «εργαλείο».
Η απρόσμενη παρέμβαση των γοφέρ
Τρία χρόνια μετά την έκρηξη, τον Μάιο του 1983, οι ερευνητές αποφάσισαν να μεταφέρουν μικρά τρωκτικά γοφέρ σε δύο συγκεκριμένες περιοχές που ήταν καλυμμένες με ελαφρόπετρα. Τα άφησαν ελεύθερα για μόλις μία ημέρα, με μια απλή λογική: τα γοφέρ, σκάβοντας, θα έφερναν στην επιφάνεια παλαιότερο έδαφος.
Παράλληλα με το σκάψιμο, τα τρωκτικά θα ανακάτευαν μικροοργανισμούς, βακτήρια και μύκητες που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην επαναφορά της ζωής στο κατεστραμμένο περιβάλλον. Ο μικροβιολόγος του UC Riverside, Michael Allen, εξήγησε ότι τα γοφέρ «συχνά θεωρούνται παράσιτα», ωστόσο οι ερευνητές πίστευαν ότι θα μπορούσαν να μεταφέρουν παλιό έδαφος στην επιφάνεια και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την ανάκαμψη του οικοσυστήματος.
Εντυπωσιακά αποτελέσματα στην βλάστηση
Πριν από την παρέμβαση των γοφέρ, στις πλάκες ελαφρόπετρας που είχε αφήσει πίσω της η έκρηξη, είχαν καταγραφεί μόλις περίπου 12 φυτά. Έξι χρόνια αργότερα, η εικόνα στις περιοχές όπου είχαν αφεθεί τα γοφέρ ήταν εντελώς διαφορετική, καθώς είχαν αναπτυχθεί περίπου 40.000 φυτά.
Αντίθετα, στις γειτονικές περιοχές όπου δεν είχε γίνει η συγκεκριμένη παρέμβαση, το έδαφος παρέμενε σχεδόν άγονο. Η διαφορά αυτή ήταν τόσο εντυπωσιακή, που ώθησε τους επιστήμονες να εξετάσουν τι ακριβώς είχε συμβεί κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.
Ο ρόλος των μυκόρριζων μυκήτων
Η απάντηση στην εντυπωσιακή αναγέννηση της βλάστησης φαίνεται πως βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στους μυκόρριζους μύκητες. Πρόκειται για μικροσκοπικούς οργανισμούς που ζουν σε συμβίωση με τις ρίζες των φυτών. Τα γοφέρ, με το σκάψιμο και την αναστάτωση του εδάφους, είχαν ουσιαστικά μεταφέρει στην επιφάνεια μια ολόκληρη μικροβιακή κοινότητα.
Οι συγκεκριμένοι μύκητες βοήθησαν τα φυτά να αποκτήσουν και να συγκρατήσουν θρεπτικά συστατικά, δημιουργώντας έτσι τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την εγκατάσταση και την ανάπτυξή τους. Η ανακάλυψη αυτή ανέδειξε τη σημασία της μικροβιακής ζωής του εδάφους στην οικολογική αποκατάσταση.
Μακροχρόνια επίδραση και σύγχρονες μελέτες
Το ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι η επίδραση εκείνης της παρέμβασης δεν εξαφανίστηκε με την πάροδο του χρόνου. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers δείχνει ότι, περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες αργότερα, η μικροβιακή κοινότητα που δημιουργήθηκε στις συγκεκριμένες περιοχές εξακολουθεί να παίζει σημαντικό ρόλο.
Οι μυκόρριζοι μύκητες συνεχίζουν να υποστηρίζουν τη βλάστηση, ενώ τα δέντρα που επέστρεψαν στην περιοχή έχουν πλέον τη δική τους μυκόρριζα, η οποία αξιοποιεί θρεπτικά συστατικά και συμβάλλει στη διατήρηση του οικοσυστήματος. Η αρχική παρέμβαση των γοφέρ αποδείχθηκε καθοριστική για τη μακροπρόθεσμη ανάκαμψη του φυσικού περιβάλλοντος.
Με πληροφορίες από: Gazzetta