Για τις οικογένειες που φροντίζουν ανθρώπους με Αλτσχάιμερ ή άλλη μορφή άνοιας, η καθημερινότητα μπορεί να γεννά δύσκολα ερωτήματα. Συχνά, μετά από μια όμορφη κοινή στιγμή, όπως η ακρόαση μουσικής ή ένα γέλιο, ο πάσχων μπορεί λίγη ώρα αργότερα να μην θυμάται καθόλου την επίσκεψη. Αυτή η εμπειρία μπορεί να είναι βαθιά επώδυνη και να προκαλεί την απορία για την πραγματική αξία της στιγμής.
Ωστόσο, η επιστήμη προσφέρει μια απάντηση που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε μια «καλή ημέρα». Το γεγονός μπορεί να ξεχαστεί, αλλά το συναίσθημα που προκάλεσε δεν εξαφανίζεται απαραίτητα μαζί του. Αυτή η διαφορετική ματιά δίνει μια νέα διάσταση στη ζωή των ανθρώπων με Αλτσχάιμερ.
Πώς λειτουργεί η μνήμη και το συναίσθημα
Συνήθως, μιλάμε για τη μνήμη σαν να είναι ένας απλός διακόπτης, είτε θυμόμαστε είτε όχι. Στην πραγματικότητα, η διαδικασία είναι πιο σύνθετη, καθώς διαφορετικά συστήματα του εγκεφάλου συνεργάζονται για να συγκρατήσουμε γεγονότα, δεξιότητες, πρόσωπα, αισθήματα οικειότητας και συναισθηματικές εμπειρίες.
Η δηλωτική μνήμη είναι αυτή που μας επιτρέπει να ανακαλούμε συνειδητά τι συνέβη, πού και πότε. Για τον σχηματισμό της, ο ιππόκαμπος είναι ιδιαίτερα σημαντικός, μια περιοχή του εγκεφάλου που συχνά επηρεάζεται από τα πρώτα κιόλας στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, άλλα εγκεφαλικά δίκτυα συμμετέχουν ενεργά στο συναίσθημα, στις συνήθειες, στην ανταμοιβή και στον τρόπο με τον οποίο ανταποκρινόμαστε στους ανθρώπους γύρω μας. Η νόσος δεν επηρεάζει όλα αυτά τα δίκτυα με τον ίδιο ρυθμό, αφήνοντας περιθώρια για τη διατήρηση των συναισθημάτων.
Η μελέτη του Πανεπιστημίου της Αϊόβα
Το 2014, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Αϊόβα διεξήγαγαν μια μελέτη που έριξε φως σε αυτή τη διάσταση. Συμμετείχαν 17 άτομα με πιθανή νόσο Αλτσχάιμερ και 17 γνωστικά υγιείς συμμετέχοντες. Οι ερευνητές τους ζήτησαν να παρακολουθήσουν αποσπάσματα ταινιών που προκαλούσαν είτε χαρά είτε λύπη.
Μετά την προβολή, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να θυμηθούν όσα είχαν δει και να περιγράψουν πώς αισθάνονταν. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι άνθρωποι με Αλτσχάιμερ συγκράτησαν πολύ λιγότερες πληροφορίες, με ορισμένους να μην θυμούνται καν ότι είχαν παρακολουθήσει τις ταινίες. Παρόλα αυτά, τα συναισθήματα χαράς ή λύπης εξακολουθούσαν να είναι αισθητά έως και 30 λεπτά αργότερα. Η μελέτη αυτή κατέδειξε ότι η συναισθηματική εμπειρία μπορεί να επιμένει ακόμα και όταν η συνειδητή ανάμνηση της αιτίας της έχει χαθεί.
Συναισθηματική επίδραση στη μνήμη: Τι δείχνουν οι έρετσες
Υπάρχουν, βέβαια, διαφορές στον τρόπο με τον οποίο το συναίσθημα επηρεάζει τη μνήμη. Μια συστηματική ανασκόπηση 35 μελετών διαπίστωσε ότι το συναίσθημα ενίσχυε τη μνήμη σε ορισμένους ανθρώπους με ήπιο Αλτσχάιμερ, αν και όχι με συνέπεια. Η επίδραση αυτή φάνηκε να εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως το είδος και την ένταση του ερεθίσματος, καθώς και από τον τρόπο με τον οποίο αυτό παρουσιαζόταν στους ασθενείς.
Η αξία της στιγμής για τους φροντιστές
Για έναν συγγενή ή φροντιστή, το σημαντικό δεν είναι μόνο εάν ο άνθρωπος θα θυμάται την επόμενη ημέρα μια βόλτα, ένα τραγούδι ή μια επίσκεψη. Έχει αξία να παρατηρεί και όσα συμβαίνουν εκείνη τη στιγμή. Ένα χαμόγελο, η χαλάρωση του σώματος, το τραγούδι που μπορεί να σιγοτραγουδάει, ή ένα χέρι που αναζητά επαφή, είναι όλα σημάδια της στιγμής που βιώνεται.
Η ανάμνηση μιας εμπειρίας και η επίδρασή της δεν είναι το ίδιο πράγμα. Μια καλή ώρα εξακολουθεί να είναι μια καλή ώρα, ακόμα κι αν την επόμενη ημέρα δεν υπάρχουν συνειδητές αναμνήσεις της.
Με πληροφορίες από: vita.gr