Οι πρωτοποριακές θεραπείες, που περιλαμβάνουν την «αποτοξίνωση», την πλασμαφαίρεση, τα βλαστοκύτταρα και τις «θεραπείες ευεξίας», έχουν εισέλθει δυναμικά στο επίκεντρο των συζητήσεων στον τομέα της υγείας. Η χρήση της επιστημονικής γλώσσας αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για να πειστούν οι ασθενείς να τις δοκιμάσουν, όμως ανακύπτουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη δεοντολογία που διέπει αυτές τις πρακτικές. Το φαινόμενο αυτό, αν και δεν είναι καινούριο, παρουσιάζει πλέον νέα κλίμακα και συχνότητα.
Η άνοδος των «θεραπειών ευεξίας»
Οι «θεραπείες ευεξίας» και άλλες πρωτοποριακές προσεγγίσεις, όπως η πλασμαφαίρεση και η αποτοξίνωση, διακινούνται πλέον με αυξημένη συχνότητα και στιλπνότητα στην αγορά. Αυτές οι υπηρεσίες και τα προϊόντα προσφέρονται ακόμη και από ανθρώπους που διαθέτουν πραγματικό ιατρικό πτυχίο. Η κλίμακα της διάδοσής τους είναι ένα από τα νέα στοιχεία που χαρακτηρίζουν το φαινόμενο.
Η συζήτηση γύρω από αυτές τις θεραπείες αναδεικνύει την ανάγκη για προσεκτική εξέταση των πρακτικών που ακολουθούνται. Η αγορά της υγείας, χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της επιστήμης, υπόσχεται λύσεις σε όσους αναζητούν απαντήσεις στα προβλήματά τους, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου η ελπίδα μπορεί να πωληθεί.
Η δύναμη της επιστημονικής γλώσσας και η δεοντολογία
Η προσέγγιση ξεκινά συχνά με έναν γιατρό που, μέσω μιας οθόνης, παρουσιάζει βίντεο με πρωτοποριακές θεραπείες. Η φωνή του μιλά ήρεμα για «τοξικό φορτίο» και για τη «ρίζα του προβλήματος», αντί να αναφέρεται απλώς στα συμπτώματα των ασθενών. Αυτή η διατύπωση, χρησιμοποιώντας όρους που παραπέμπουν στην επιστήμη, δημιουργεί μια υπόσχεση.
Ωστόσο, αυτή η υπόσχεση, αν και διατυπωμένη με επιστημονική γλώσσα, μπορεί να στερείται της απαραίτητης δεοντολογίας που χαρακτηρίζει την ιατρική επιστήμη. Απέναντι σε αυτόν τον γιατρό βρίσκεται ο ασθενής, ο οποίος πονάει ή έχει κουραστεί να μην λαμβάνει απαντήσεις για την κατάστασή του, καθιστώντας τον ευάλωτο σε τέτοιες προσεγγίσεις.
Η ψυχολογική διάσταση της αναζήτησης θεραπείας
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο άνθρωπος που ενδίδει σε αυτές τις εναλλακτικές λύσεις δεν αγοράζει μια θεραπεία με την κλασική έννοια. Αντιθέτως, αγοράζει ανακούφιση από την αβεβαιότητα που τον διακατέχει. Ο συμβατικός γιατρός, ο οποίος μπορεί να δηλώσει «δεν ξέρω ακόμη» ή ότι «τα δεδομένα είναι μικτά», προσφέρει την αλήθεια, αλλά αυτή η αλήθεια είναι συχνά δύσπεπτη για τον ασθενή.
Αντίθετα, ο πωλητής της εναλλακτικής λύσης προσφέρει κάτι ψυχολογικά πιο θρεπτικό. Προσφέρει μια αιτία με συγκεκριμένο όνομα, μια εξήγηση που συνοδεύεται από μια αφήγηση και μια πράξη που έχει συγκεκριμένη ημερομηνία. Αυτή η προσέγγιση καλύπτει την ανάγκη του ασθενούς για σαφήνεια και άμεση δράση.
Ο Δημήτρης Παπαδημητριάδης MD MSc Ψυχίατρος – Ψυχοθεραπευτής, αναφέρει πως η λαϊκή σοφία είχε ήδη ονομάσει εύστοχα το φαινόμενο «φύκια για μεταξωτές κορδέλες», πολύ πριν η αγορά αποκτήσει λατινογενή και λαμπερά ονόματα για τις υπηρεσίες της.
Ευαλωτότητα και επιστημική εμπιστοσύνη
Η συνάντηση μεταξύ των υποκείμενων σχημάτων ευαλωτότητας στη βλάβη ή ελαττωματικότητας και μιας αγοράς που εμπορεύεται την καθαρότητα και την αναγέννηση, είναι σχεδόν μοιραία. Οι πυρηνικές πεποιθήσεις, όπως ότι ο κόσμος είναι επικίνδυνος ή ότι κάτι μέσα μας είναι φθαρμένο, καθιστούν τους ανθρώπους ιδιαίτερα δεκτικούς σε τέτοιου είδους υποσχέσεις.
Ένας ακόμη παράγοντας είναι η επιστημική εμπιστοσύνη, η οποία ορίζεται ως η ετοιμότητα να δεχθούμε πληροφορία από κάποιον ως αξιόπιστη και προσωπικά σχετική. Αυτή η εμπιστοσύνη χτίζεται μόνο όταν ο ασθενής νιώθει ότι ο απέναντί του τον σκέφτηκε ως ξεχωριστό πρόσωπο. Ένα σύστημα υγείας που λειτουργεί βιαστικά και απρόσωπα, παράγει επιστημική δυσπιστία, ωθώντας τους ασθενείς προς εναλλακτικές λύσεις.
Το επιχείρημα της «βελτίωσης» και οι πραγματικοί μηχανισμοί
Το ισχυρότερο επιχείρημα που χρησιμοποιεί η αγορά για την προώθηση αυτών των θεραπειών είναι η φράση «το έκανα και έγινα καλά». Ωστόσο, ανάμεσα στην παρέμβαση και τη βελτίωση που μπορεί να παρατηρηθεί, παρεμβάλλονται μηχανισμοί που δεν σχετίζονται με την πραγματική δραστικότητα της θεραπείας.
Δύο από αυτούς τους μηχανισμούς είναι η φυσική πορεία της νόσου, καθώς τα περισσότερα ενοχλήματα για τα οποία αναζητούνται εναλλακτικές λύσεις έχουν κυματοειδή πορεία και μπορούν να υποχωρήσουν από μόνα τους. Ένας άλλος μηχανισμός είναι η παλινδρόμηση προς τον μέσο όρο, καθώς οι ασθενείς συχνά ζητούν βοήθεια στην κορύφωση μιας κρίσης, οπότε η φυσική εξέλιξη οδηγεί σε βελτίωση.
Με πληροφορίες από: Newsit