Μια νέα μελέτη από την Αυστρία φέρνει στο φως ένα σημαντικό εύρημα σχετικά με τον τρόπο που το σώμα μας αντιδρά στο στρες. Σύμφωνα με την έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychophysiology και διεξήχθη υπό την επίβλεψη του Πίτερ Ράιντλ, η αερόβια φυσική κατάσταση παίζει καθοριστικό ρόλο στην ένταση των καρδιακών παλμών σε συνθήκες πίεσης. Οι συμμετέχοντες με καλύτερη αερόβια ικανότητα εμφάνισαν χαμηλότερους καρδιακούς παλμούς, τόσο σε κοινωνικές όσο και σε σωματικές δοκιμασίες άγχους.
Η αυτόματη αντίδραση του οργανισμού στο στρες
Υπάρχουν στιγμές, όπως πριν από μια απαιτητική παρουσίαση ή μια συζήτηση που προκαλεί φόβο, όπου η καρδιά επιταχύνει τον ρυθμό της αυτόματα, πριν καν προλάβουμε να σκεφτούμε τον λόγο. Αυτή η αντίδραση του σώματος, που συμβαίνει χωρίς τη συνειδητή μας παρέμβαση, αποτελεί κοινό βίωμα.
Η αυστριακή μελέτη προσθέτει ένα νέο στοιχείο σε αυτή την κατανόηση, δείχνοντας ότι η ένταση με την οποία χτυπά η καρδιά σε αυτές τις στρεσογόνες στιγμές δεν εξαρτάται μόνο από το υποκειμενικό αίσθημα άγχους, αλλά και από το επίπεδο φυσικής κατάστασης του ατόμου.
Ο σχεδιασμός της μελέτης και οι δοκιμασίες πίεσης
Οι ερευνητές ξεκίνησαν την έρευνά τους με μια αρχική υπόθεση: περίμεναν ότι η καλή φυσική κατάσταση θα προσέφερε μεγαλύτερη βοήθεια έναντι του στρες που περιλαμβάνει σωματική συνιστώσα, σε σύγκριση με το καθαρά κοινωνικό στρες. Για να ελέγξουν αυτή την υπόθεση, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε δύο διαφορετικές πειραματικές δοκιμασίες πίεσης, ενώ παράλληλα καταγράφονταν οι σωματικές τους αντιδράσεις.
Πριν από τις δοκιμασίες άγχους, οι συμμετέχοντες πέρασαν από μια κλιμακωτή δοκιμασία κόπωσης. Αυτή η εξέταση πραγματοποιήθηκε σε διάδρομο ή ποδήλατο, όπου η ένταση αυξανόταν σταδιακά. Κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας, καταγράφονταν οι καρδιακοί παλμοί, η αναπνοή και η κατανάλωση οξυγόνου. Με αυτό τον τρόπο, υπολογίστηκε η αερόβια ικανότητά τους, δηλαδή η αποτελεσματικότητα με την οποία η καρδιά, οι πνεύμονες και οι μύες τροφοδοτούν το σώμα με οξυγόνο κατά τη διάρκεια παρατεταμένης προσπάθειας. Επιπλέον, λήφθηκε υπόψη και η αυτοαναφερόμενη σωματική δραστηριότητα του κάθε ατόμου.
Οι δύο δοκιμασίες άγχους που χρησιμοποιήθηκαν δεν ήταν τυχαίες. Η μία βασίστηκε σε κοινωνική πίεση, μέσω ενός στημένου σεναρίου όπου το άτομο έπρεπε να μιλήσει και να κριθεί μπροστά σε ένα ακροατήριο. Η δεύτερη δοκιμασία περιλάμβανε μια νοητική πρόκληση σε συνδυασμό με μια σωματικά δυσάρεστη παράμετρο. Ο στόχος ήταν να διαπιστωθεί αν μια γυμνασμένη καρδιά προσφέρει μεγαλύτερη προστασία σε περιπτώσεις όπου το στρες έχει και σωματικό σκέλος.
Τα απροσδόκητα ευρήματα για την αντίδραση της καρδιάς
Το αποτέλεσμα της μελέτης ήταν σαφές, αλλά και κάπως απροσδόκητο σε σχέση με την αρχική υπόθεση των ερευνητών. Διαπιστώθηκε ότι οι συμμετέχοντες που είχαν καλύτερη αερόβια ικανότητα, δηλαδή υψηλότερη μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου, εμφάνιζαν χαμηλότερους καρδιακούς παλμούς και στις δύο συνθήκες πίεσης που εξετάστηκαν. Αυτό σημαίνει ότι το σώμα τους αντιδρούσε στο άγχος με μικρότερη ένταση.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο ήταν ότι αυτή η διαφορά δεν μεταβαλλόταν ανάλογα με το είδος του στρες. Η αρχική υπόθεση, που προέβλεπε ότι η φυσική κατάσταση θα είχε μεγαλύτερη επίδραση στη σωματική δοκιμασία, δεν επιβεβαιώθηκε. Αντιθέτως, η γυμνασμένη καρδιά έδειξε το ίδιο πλεονέκτημα, είτε η πίεση που βίωναν οι συμμετέχοντες ήταν κοινωνική είτε σωματική.
Ένα μέτριο καρδιαγγειακό πλεονέκτημα, όχι ασπίδα
Παρόλο που τα ευρήματα είναι σημαντικά, οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη να κρατηθεί το μέτρο στην ερμηνεία τους. Κάνουν λόγο για ένα «μέτριο καρδιαγγειακό πλεονέκτημα» και όχι για μια «ασπίδα» έναντι του στρες. Αυτό υποδηλώνει ότι η φυσική κατάσταση προσφέρει έναν βαθμό προστασίας, αλλά δεν εξαλείφει πλήρως τις επιπτώσεις του άγχους.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι κανένα άλλο μέγεθος που εξετάστηκε στη μελέτη, πέρα από τους καρδιακούς παλμούς, δεν συνδέθηκε με τη φυσική κατάσταση. Δεν βρέθηκε, δηλαδή, ότι οι πιο γυμνασμένοι συμμετέχοντες ένιωθαν υποκειμενικά λιγότερο αγχωμένοι, αλλά μόνο ότι η καρδιά τους αντιδρούσε με χαμηλότερη ένταση.
Με πληροφορίες από: Gazzetta