Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) έχει πλέον τη δυνατότητα να σχεδιάζει ολόκληρα γονιδιώματα ιών, με αποτέλεσμα τη δημιουργία 16 νέων ιών που αποδείχθηκαν λειτουργικοί και ικανοί να αναπαραχθούν σε εργαστηριακό περιβάλλον. Αυτή η εξέλιξη θεωρείται «σημαντικό σημείο καμπής» για την επιστήμη, σύμφωνα με το BBC.
Δημιουργία και λειτουργία των νέων ιών
Οι ερευνητές στις Ηνωμένες Πολιτείες εργάστηκαν πάνω σε ιούς που προορίζονται να μολύνουν βακτήρια, χωρίς να αποτελούν απειλή για τον άνθρωπο. Το επίτευγμα αυτό ανοίγει νέες προοπτικές για θεραπείες, ειδικά σε περιπτώσεις λοιμώξεων που έχουν αναπτύξει αντοχή στα αντιβιοτικά. Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η ικανότητα της AI να σχεδιάζει νέους ιούς εγείρει σοβαρά ζητήματα βιοασφάλειας.
Η διαδικασία σχεδιασμού
Η τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε είναι παρόμοια με τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, όπως το ChatGPT, αλλά αντί να προβλέπει ακολουθίες λέξεων, προβλέπει ακολουθίες στον γενετικό κώδικα. Ερευνητές από το Stanford χρησιμοποίησαν τα μοντέλα Evo1 και Evo2, τα οποία είχαν εκπαιδευτεί σε γενετικό υλικό από ιούς, βακτήρια, φυτά και ανθρώπους. Τα μοντέλα αυτά προσαρμόστηκαν για να σχεδιάζουν βακτηριοφάγους, ιούς που προσβάλλουν συγκεκριμένα είδη βακτηρίων.
Από τα σχέδια που παρήγαγε η AI, οι επιστήμονες επέλεξαν τα 302 πιο υποσχόμενα και τα συνέθεσαν στο εργαστήριο. Από αυτά, 16 αποδείχθηκαν αποτελεσματικά στην εξόντωση βακτηρίων E. coli.
Αντιδράσεις και ανησυχίες
Ο Brian Hie, επίκουρος καθηγητής στο Stanford, δήλωσε στο BBC ότι «είναι το επόμενο βήμα στην πολυπλοκότητα όσων μπορούν να σχεδιαστούν από τη γενετική AI». Αυτή είναι η πρώτη φορά που η γενετική AI χρησιμοποιείται για να σχεδιάσει ένα πλήρες γονιδίωμα ικανό να αναπαράγεται και να επιτελεί λειτουργίες μέσα στα κύτταρα.
Ωστόσο, οι Thomas Inglesby και Moritz Hanke από το Johns Hopkins Center for Health Security, σε σχόλιό τους στο επιστημονικό περιοδικό Science, επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δημιουργούν «επείγοντα ερωτήματα βιοασφάλειας και βιοπροστασίας». Οι ερευνητές έλαβαν συγκεκριμένα μέτρα ασφαλείας, αποκλείοντας ιούς που μολύνουν σύνθετους οργανισμούς και εστιάζοντας αποκλειστικά σε βακτηριοφάγους, με τα πειράματα να διεξάγονται σε ελεγχόμενο εργαστηριακό περιβάλλον.