Μια νέα μελέτη αναδεικνύει τους κινδύνους που σχετίζονται με ορισμένα ισχυρά παυσίπονα τύπου οπιοειδών, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η φαιντανύλη είναι το φάρμακο που συνδέεται περισσότερο με θανατηφόρες επιπλοκές λόγω υπερβολικής δόσης.
Η έρευνα, η οποία διεξήχθη από επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMC Medicine. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η φαιντανύλη έχει τη μεγαλύτερη συσχέτιση με την αναπνευστική καταστολή, μια σοβαρή κατάσταση που οδηγεί σε επικίνδυνη μείωση των επιπέδων οξυγόνου και σε συσσώρευση διοξειδίου του άνθρακα στο σώμα. Αυτή η επιπλοκή είναι η κύρια αιτία θανάτου από υπερβολική χρήση οπιοειδών.
Χρήση και κίνδυνοι των οπιοειδών
Τα οπιοειδή χρησιμοποιούνται ευρέως για την ανακούφιση έντονου πόνου, όπως μετά από χειρουργικές επεμβάσεις ή σε περιπτώσεις καρκίνου. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται φάρμακα όπως η μορφίνη, η κωδεΐνη, η τραμαδόλη, η οξυκωδόνη και η φαιντανύλη. Αυτά τα σκευάσματα δρουν στον εγκέφαλο, επηρεάζοντας τα κέντρα που ρυθμίζουν την αναπνοή.
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία 32.909 ενηλίκων που νοσηλεύτηκαν σε νοσοκομεία της βορειοδυτικής Αγγλίας και λάμβαναν θεραπεία με οπιοειδή. Οι επιστήμονες αξιολόγησαν τον ρυθμό αναπνοής, τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα και τη χορήγηση ναλοξόνης, του φαρμάκου που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση υπερδοσολογίας από οπιοειδή.
Αποτελέσματα της μελέτης
Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι οι ασθενείς που λάμβαναν φαιντανύλη είχαν περίπου τριπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν σοβαρή αναπνευστική καταστολή σε σύγκριση με εκείνους που έπαιρναν κωδεΐνη. Ο κίνδυνος για τους χρήστες φαιντανύλης ήταν κατά 85% υψηλότερος σε σχέση με εκείνους που έπαιρναν μορφίνη.
Επιπλέον, η ταυτόχρονη χορήγηση περισσότερων οπιοειδών σχεδόν τριπλασίαζε τον κίνδυνο εμφάνισης αυτής της επικίνδυνης επιπλοκής. Οι ασθενείς που χρησιμοποιούσαν οξυκωδόνη ή μορφίνη παρουσίαζαν επίσης αυξημένο κίνδυνο σε σχέση με εκείνους που έπαιρναν κωδεΐνη.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι αποδείχθηκαν οι ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), καθώς η φαιντανύλη συνδέθηκε με περίπου τετραπλάσιο κίνδυνο αναπνευστικής καταστολής σε σχέση με την κωδεΐνη.
Σημαντικά ευρήματα για τη χρήση οπιοειδών
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αύξηση της δόσης των οπιοειδών ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο, ακόμη και σε μέτριες δόσεις. Επίσης, η συγχορήγηση οπιοειδών με γκαμπαπεντινοειδή, όπως η γκαμπαπεντίνη και η πρεγκαμπαλίνη, ενίσχυε περαιτέρω τον κίνδυνο.
Η δρ Μέγκνα Τζάνι, ανώτερη κλινική λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, δήλωσε ότι «Τα οπιοειδή εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά φάρμακα για την αντιμετώπιση του σοβαρού οξέος πόνου». Τόνισε επίσης ότι «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι κίνδυνοι δεν είναι ίδιοι για όλα τα οπιοειδή ή για όλες τις δόσεις».
Η μελέτη δημοσιεύεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανησυχίες σχετικά με την αυξανόμενη χρήση και εξάρτηση από τα οπιοειδή στο Ηνωμένο Βασίλειο εντείνονται. Σύμφωνα με στοιχεία, οι σχετικές συνταγογραφήσεις έχουν διπλασιαστεί τα τελευταία 25 χρόνια, με περίπου 3,3 εκατομμύρια ενήλικες να λαμβάνουν τέτοιου είδους φάρμακα για την αντιμετώπιση σοβαρών παθήσεων ή έντονου πόνου.