Κίνδυνοι από τα φίδια στην Ελλάδα
Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, τα φίδια αποτελούν σοβαρό κίνδυνο στην Ελλάδα, με αρκετά κρούσματα δαγκωμάτων να καταγράφονται κάθε χρόνο. Το κύριο πρόβλημα προέρχεται από τις έχιδνες ή οχιές, που είναι τα μοναδικά δηλητηριώδη φίδια της ελληνικής πανίδας. Η γνώση των βασικών χαρακτηριστικών τους και η σωστή αντίδραση σε περίπτωση δαγκώματος μπορεί να είναι σωτήρια.
Κατηγορίες φιδιών
Τα φίδια διακρίνονται σε τρεις βασικές κατηγορίες ανάλογα με την παρουσία και τη θέση του δηλητηρίου τους: - **Άγλυφα φίδια**: Ακίνδυνα για τον άνθρωπο. - **Προτερόγλυφα φίδια**: Έχουν δηλητήριο στα μπροστινά δόντια και θεωρούνται επικίνδυνα. - **Οπισθόγλυφα φίδια**: Διαθέτουν δηλητήριο στα πίσω δόντια και είναι λιγότερο επικίνδυνα.
Όλα τα φίδια εισέρχονται σε χειμερία νάρκη το χειμώνα και ξυπνούν την άνοιξη, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες συνάντησης με τον άνθρωπο.
Οι έχιδνες: Τα δηλητηριώδη φίδια της Ελλάδας
Σύμφωνα με το Κέντρο Δηλητηριάσεων, μόνο το 10% των φιδιών παγκοσμίως είναι δηλητηριώδη. Στην Ελλάδα, τα δηλητηριώδη φίδια περιορίζονται σε 4 με 5 είδη έχιδνας. Η πιο γνωστή είναι η **Vipera ammodytes**, αναγνωρίσιμη από το χαρακτηριστικό κερατάκι στο ρύγχος της. Οι οχιές ανήκουν στην οικογένεια Viperidae και διαθέτουν ισχυρό δηλητήριο για να ακινητοποιούν τα θηράματά τους και για άμυνα.
Αναγνώριση της οχιάς
Τα χαρακτηριστικά που διακρίνουν τις οχίες περιλαμβάνουν: - Χοντρό και κοντό σώμα με έντονα σχέδια για καμουφλάρισμα. - Τριγωνικό κεφάλι με έντονα, κάθετα μάτια. - Μεγάλα, κινητά δηλητηριώδη δόντια. - Νυχτόβια συμπεριφορά και αποφυγή επαφής με τον άνθρωπο.
Το δάγκωμα της οχιάς αφήνει δύο χαρακτηριστικά σημαδάκια από τα δηλητηριώδη δόντια της και είναι επικίνδυνο, καθώς μπορεί να αποβεί θανατηφόρο αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα.
Συμπτώματα μετά από δάγκωμα
Η βαρύτητα της δηλητηρίασης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως η ηλικία του θύματος και η γενική του κατάσταση. Τα συμπτώματα διακρίνονται σε τοπικά και γενικευμένα. Τα τοπικά περιλαμβάνουν πόνο, οίδημα και φυσαλίδες, ενώ τα γενικευμένα μπορεί να περιλαμβάνουν έμετο, ζάλη, ρίγος, ταχυκαρδία, και άλλες σοβαρές εκδηλώσεις.
Πρώτες βοήθειες
Μετά από δάγκωμα φιδιού, το πρώτο μέλημα είναι η ακινητοποίηση του θύματος. Το ΕΚΑΒ συνιστά να μην περπατήσει το θύμα και να καθησυχαστεί άμεσα. Πρέπει να αφαιρεθούν κοσμήματα και στενά ρούχα. Το άκρο που δέχτηκε το δάγκωμα πρέπει να ακινητοποιηθεί σε θέση χαμηλότερη από την καρδιά. Η πληγή καθαρίζεται με νερό και σαπούνι, χωρίς να τοποθετείται πάγος. Απαγορεύεται η σφιχτή περίδεση και η χορήγηση καφέ ή αλκοόλ.
Θεραπεία δαγκώματος από φίδι
Αφού γίνει δάγκωμα φιδιού, απαιτείται αντιτετανικός ορός. Ο αντιοφικός ορός χορηγείται μόνο σε νοσοκομείο και δεν είναι πάντα απαραίτητος. Στα ελληνικά νοσοκομεία χρησιμοποιείται ένας ήπιος αντιεχιδνικός ορός, αλλά η χορήγηση του πρέπει να γίνεται με προσοχή.
Δηλητηριώδη φίδια στην Ελλάδα
Από τα 23 είδη φιδιών που υπάρχουν στη χώρα, μόνο 7 είναι δηλητηριώδη. Από αυτά, τα 5 ανήκουν στην οικογένεια των Εχιδνιδών, ενώ τα υπόλοιπα 2 ανήκουν στην οικογένεια των Κολουβρίδων και δεν αποτελούν κίνδυνο για τον άνθρωπο.
Τα πέντε είδη οχιών στην Ελλάδα περιλαμβάνουν: - Οχιά (Vipera ammodytes) - Οθωμανική Οχιά (Montivipera xanthina) - Οχιά της Μήλου (Macrovipera schweizeri) - Αστρίτης (Vipera berus) - Νανόχεντρα (Vipera ursinii)
Οι δύο δηλητηριώδεις Κολουβρίδες είναι ο Σαπίτης (Malpolon insignitus) και το Αγιόφιδο (Telescopus fallax).
Συμπεριφορά και επικινδυνότητα
Οι οχιές είναι αργά φίδια που προτιμούν να αποφεύγουν την επαφή με τον άνθρωπο. Όταν αισθανθούν απειλή, η πρώτη τους αντίδραση είναι να παραμείνουν ακίνητες, προκειμένου να μην γίνουν αντιληπτές.