Σύμφωνα με Ιταλούς επιστήμονες, η εξάπλωση ξενικών ειδών ψαριών στη Μεσόγειο, ιδίως στο Ιόνιο Πέλαγος και στις νότιες περιοχές της Αδριατικής, έχει φτάσει σε ανησυχητικά επίπεδα. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι οι συγκεκριμένοι πληθυσμοί δείχνουν ότι ήρθαν για να παραμείνουν, κάτι που εντείνει την ανησυχία τους, καθώς η κλιματική αλλαγή διευκολύνει τη σταθερή μετακίνηση τροπικών ειδών προς τα ευρωπαϊκά ύδατα.
Αξιοσημείωτο είναι ότι οι καταγεγραμμένες εμφανίσεις του λεοντόψαρου (Pterois miles) έχουν φτάσει τις 1.840 στη Μεσόγειο. Ο Ερνέστο Ατζούρο, ερευνητής του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας της Ιταλίας (CNR), επισημαίνει την αυξημένη ευπάθεια της γεωγραφικής ζώνης του Ιονίου, σύμφωνα με τα κλιματικά μοντέλα. Υπογραμμίζει τη σημασία της άμεσης εφαρμογής στρατηγικών παρακολούθησης και διαχείρισης προκειμένου να περιοριστεί η εξάπλωση αυτών των ειδών.
Πρωτοβουλίες για την ευαισθητοποίηση του κοινού
Για να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο, το Ιταλικό Ινστιτούτο Προστασίας και Έρευνας Περιβάλλοντος (ISPRA) σε συνεργασία με το CNR και την πλατφόρμα AlienFish, έχει ξεκινήσει την εκστρατεία «Προσοχή στους Τέσσερις». Σκοπός της εκστρατείας είναι η ενημέρωση του κοινού και η συλλογή δεδομένων μέσω της «επιστήμης των πολιτών». Επαγγελματίες, δύτες και ερασιτέχνες ψαράδες καλούνται να στέλνουν φωτογραφίες ή βίντεο μέσω ειδικής ηλεκτρονικής φόρμας και κοινωνικών δικτύων.
Η Μανουέλα Φαλαουτάνο, ερευνήτρια του ISPRA και συντονίστρια της δράσης, τονίζει τη σημασία της συμμετοχής των πολιτών στην επιστημονική παρακολούθηση: «Η αυξανόμενη συμμετοχή των ανθρώπων της θάλασσας αποδεικνύει τον σημαντικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν στην επιστημονική παρακολούθηση, ενώ παράλληλα αναδεικνύει την ανάγκη για σαφή ενημέρωση του κοινού χωρίς υπερβολές και αδικαιολόγητη κινδυνολογία».
Τα τέσσερα επικίνδυνα είδη ψαριών εισβολείς
Η λίστα των επικίνδυνων ξενικών ψαριών περιλαμβάνει τέσσερα είδη που έχουν εισέλθει στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ:
- **Ασημόχρωμος λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus)**: Αναγνωρίσιμος από τις σκούρες κηλίδες στη ράχη του, περιέχει θανατηφόρα νευροτοξίνη (τετροδοτοξίνη) και έχει ισχυρά δόντια. - **Λεοντόψαρο (Pterois miles)**: Εντοπίστηκε στην Ιταλία το 2016 και είναι επιθετικό προς την εγχώρια πανίδα, φέρει δηλητηριώδη αγκάθια. - **Σκούρος γερμανός / λαγόψαρος (Siganus luridus)**: Φυτοφάγο και επεκτατικό, έχει οδυνηρό τσίμπημα. - **Ριγωτός γερμανός / λαγόψαρος (Siganus rivulatus)**: Παρουσιάζει παρόμοια επεκτατική συμπεριφορά με τον σκούρο συγγενή του, φέρει επίσης δηλητηριώδη αγκάθια.
Οικολογική ισορροπία υπό απειλή
Παρά τους κινδύνους που παρουσιάζουν, ορισμένα από αυτά τα ξενικά ψάρια είναι βρώσιμα. Το λεοντόψαρο, για παράδειγμα, είναι δημοφιλές σε εστιατόρια στην Ελλάδα, την Κύπρο και την Τουρκία, και η στοχευμένη αλίευσή του προτείνεται ως μέτρο περιορισμού του πληθυσμού του.
Ωστόσο, η κατάσταση της οικολογικής ισορροπίας είναι ευαίσθητη. Ο θαλάσσιος βιολόγος και επιστημονικός υπεύθυνος του AlienFish, Φραντσέσκο Τιραλόνγκο, επισημαίνει: «Αυτά τα τέσσερα είδη αποτελούν μόνο την αρχή. Υπάρχουν και άλλα ξενικά ψάρια που ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα στο άμεσο μέλλον». Αναφέρει συγκεκριμένα τα είδη μπαρμπουνιού Upeneus pori και Parupeneus forsskali, τα οποία, παρά την πιθανή εμπορική τους αξία, ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τα μεσογειακά οικοσυστήματα.