Η κρίσιμη σημασία της διατροφής για την υγεία του ήπατος
Το ήπαρ είναι ένα από τα πιο σημαντικά και σιωπηλά όργανα του ανθρώπινου σώματος, που εργάζεται ακούραστα για να φιλτράρει το αίμα, να μεταβολίζει θρεπτικά συστατικά και να αποτοξινώνει τον οργανισμό. Παρ' όλα αυτά, σπάνια στέλνει προειδοποιητικά σήματα πριν από την εμφάνιση σοβαρών προβλημάτων. Η Δρ. Susan Kais, γαστρεντερολόγος και ηπατολόγος, υπογραμμίζει ότι η διατροφή μας έχει καθοριστική επίδραση στην υγεία του ήπατος, ίσως μεγαλύτερη από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι.
Η Δρ. Kais εξηγεί ότι το ήπαρ επεξεργάζεται θρεπτικά συστατικά, ρυθμίζει το σάκχαρο και αποτοξινώνει διάφορες ουσίες. Κάθε γεύμα μεταφέρει ένα μήνυμα στο ήπαρ, είτε το βοηθά να λειτουργήσει σωστά είτε το επιβαρύνει με φλεγμονές και λίπος.
Η λιπώδης νόσος του ήπατος και η εξάπλωσή της
Η λιπώδης νόσος του ήπατος δεν αφορά πια μόνο τους καπνιστές ή τους πότες, αλλά έχει επεκταθεί σε ευρύτερες ομάδες πληθυσμού. Ο όρος MASLD (μεταβολική στεατωτική νόσος του ήπατος) περιγράφει την κατάσταση αυτή, η οποία ξεκινά συχνά από τη συσσώρευση λίπους στα ηπατικά κύτταρα, χωρίς αρχικά να παρουσιάζει συμπτώματα. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να εξελιχθεί σε φλεγμονή ή άλλες σοβαρές καταστάσεις όπως κίρρωση ή ηπατοκυτταρικό καρκίνο.
Οι ευρωπαϊκές οδηγίες EASL–EASD–EASO του 2024 κατατάσσουν τη MASLD ως νόσο στενά συνδεδεμένη με παράγοντες όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης τύπου 2 και η υπέρταση. Παράλληλα, η Αμερικανική Εταιρεία για τη Μελέτη των Νοσημάτων του Ήπατος (AASLD) επισημαίνει τη σύνδεση των υπερθερμιδικών διατροφών και των ζαχαρούχων ποτών με την ανάπτυξη της νόσου.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Η Ελλάδα δεν είναι απαλλαγμένη από αυτή την επιδημία. Αντιθέτως, η χώρα αντιμετωπίζει αύξηση της παχυσαρκίας και της κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφίμων, με αποτέλεσμα να απομακρύνεται από την παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή. Σύμφωνα με ευρωπαϊκή ανασκόπηση, η συχνότητα της μη αλκοολικής λιπώδους νόσου του ήπατος στους ενήλικες ανέρχεται στο 27%. Στην Ελλάδα, δεδομένα από την Εθνική Μελέτη Διατροφής και Υγείας δείχνουν ότι η NAFLD είναι ένα σοβαρό πρόβλημα για τον ενήλικο πληθυσμό.
Οι προτάσεις των ηπατολόγων
Όταν οι ηπατολόγοι ερωτώνται για το τι θα έκοβαν πρώτο από τη διατροφή τους για να προστατεύσουν το ήπαρ, η απάντησή τους είναι ξεκάθαρη: το αλκοόλ. Ο Δρ. Jasmohan Bajaj και η Δρ. Kais τονίζουν ότι το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει οποιοδήποτε ηπατικό πρόβλημα, ακόμα και σε μέτρια κατανάλωση.
Μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση περίπου 30 γραμμαρίων αλκοόλ ημερησίως σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο κίρρωσης. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει αναφέρει ότι δεν υπάρχει απολύτως ασφαλές επίπεδο κατανάλωσης αλκοόλ για την υγεία του ήπατος.