Η κλιματική κρίση και η ραγδαία εξάπλωση του ασιατικού κουνουπιού-τίγρη (Aedes albopictus) φέρνουν την Ευρώπη, και ιδιαίτερα την Ελλάδα, αντιμέτωπη με μια νέα υγειονομική απειλή. Σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Royal Society Interface, ο ιός τσικουνγκούνια (CHIKV) μπορεί πλέον να μεταδίδεται σε μεγάλο μέρος της ηπείρου για περισσότερους από έξι μήνες τον χρόνο.
Τα ανησυχητικά ευρήματα της έρευνας
Η μελέτη αποκαλύπτει ότι οι περιβαλλοντικές συνθήκες στην Ευρώπη έχουν αλλάξει δραματικά, ευνοώντας την επιβίωση και τη μετάδοση του ιού:
- Χαμηλότερο όριο θερμοκρασίας: Η ελάχιστη θερμοκρασία για τη μετάδοση του ιού είναι πλέον οι 13°C – 14°C, δηλαδή 2,5°C χαμηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις.
- Κατάρρευση της «φυσικής ασπίδας»: Οι ήπιοι χειμώνες δεν λειτουργούν πλέον ως «αντιπυρική ζώνη», επιτρέποντας στα κουνούπια να παραμένουν ενεργά σχεδόν όλο το χρόνο στον ευρωπαϊκό νότο.
- Ελλάδα και Ισπανία στο επίκεντρο: Λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, οι χώρες αυτές διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο για παρατεταμένη περίοδο μετάδοσης.
- Ραγδαία αύξηση κρουσμάτων: Στη Γαλλία, από τα 30 κρούσματα που καταγράφονταν την τελευταία δεκαετία, ο αριθμός εκτινάχθηκε σε πάνω από 800 μέσα στο 2025.
Πώς μεταδίδεται η νόσος
Η αλυσίδα της μετάδοσης ξεκινά συνήθως από τη μετακίνηση πληθυσμών:
- Εισαγόμενα κρούσματα: Μολυσμένοι ταξιδιώτες επιστρέφουν από τροπικές περιοχές.
- Τοπική μετάδοση: Τα εγχώρια κουνούπια-τίγρεις τσιμπούν τους ασθενείς και μολύνονται.
- Διασπορά: Μετά την περίοδο επώασης στο σώμα του κουνουπιού, ο ιός μεταφέρεται στο σάλιο του και μεταδίδεται στον επόμενο άνθρωπο που θα τσιμπήσει.
Συμπτώματα και επιπτώσεις στην υγεία
Η τσικουνγκούνια χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά οδυνηρές επιπτώσεις, οι οποίες μπορεί να διαρκέσουν για χρόνια:
- Σοβαροί πόνοι: Προκαλεί έντονο πόνο στις αρθρώσεις και τους μύες.
- Χρόνια προβλήματα: Το 40% των ασθενών εμφανίζει αρθρίτιδα ή σοβαρούς πόνους ακόμα και πέντε χρόνια μετά τη μόλυνση.
- Κίνδυνος για ευπαθείς ομάδες: Η νόσος μπορεί να αποβεί μοιραία για παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με υποκείμενα νοσήματα.
Η «βόρεια» επέκταση
Οι επιστήμονες του UK Centre for Ecology and Hydrology (UKCEH) προειδοποιούν ότι η επέκταση της νόσου προς την κεντρική και βόρεια Ευρώπη είναι πλέον θέμα χρόνου. Το γεγονός ότι η Ευρώπη θερμαίνεται με διπλάσιο ρυθμό από τον υπόλοιπο πλανήτη καθιστά την απειλή άμεση, ενώ το ίδιο κουνούπι είναι υπεύθυνο και για τη μετάδοση του δάγκειου πυρετού και του ιού Ζίκα.