Αλλεργία, υπόταση, έξαψη και πονοκέφαλος είναι μερικές από τις παρενέργειες που μπορεί να προκαλέσει η ισταμίνη στον ανθρώπινο οργανισμό. Πρόκειται για μία δηλητηριώδη τοξίνη που προκαλεί ένα είδος τροφικής δηλητηρίασης, γνωστή με την ονομασία σκομβροτοξίνωση. «Η ισταμίνη δημιουργείται όταν σε κάποιο τρόφιμο υπάρχουν συγκεκριμένα βακτήρια και οι συνθήκες, κυρίως η θερμοκρασία, επιτρέψουν την ανάπτυξή τους. Το σκουμπρί, ο τόνος, η σαρδέλα, ο γαύρος, η ρέγγα, ο ξιφίας είναι μερικά από τα είδη ψαριών που μπορεί να προκαλέσουν σκομβροτοξίνωση», εξηγεί στην «Κ» ο κ. Ευγένιος Κατσανίδης, λέκτορας στον Τομέα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ. Αυξημένη παρουσία της μετά την κατανάλωση ψαριών με ισταμίνη «μπορεί να επιφέρει πόνο, φαγούρα, πόνους στην κοιλιά και γαστρεντερικές διαταραχές», συνεχίζει ο κ. Κατσανίδης.
Σημαντικό πρόβλημα
Η ανίχνευση καδμίου, ωστόσο, σε ψάρια και θαλασσινά σχετίζεται με την ανθρώπινη δραστηριότητα. Το κάδμιο, εκτός από τον φλοιό της Γης, είναι υποπροϊόν του μολύβδου, του χαλκού και του ψευδαργύρου κατά τη βιομηχανική εξαγωγή τους και «επιστρέφει» στο περιβάλλον, επομένως και στη θάλασσα. «Το σημαντικό πρόβλημα είναι ότι τα βαρέα μέταλλα έχουν την ιδιότητα της βιοσυσσώρευσης, καθώς όταν... το μεγάλο ψάρι τρώει τα μικρότερα, αυτομάτως, συγκεντρώνει και τα βαρέα μέταλλα που έχουν ενδεχομένως», τονίζει ο κ. Κατσανίδης. Στα αντιβιοτικά, που λόγω της αντιμικροβιακής δράσης τους χρησιμοποιούνται για τη συντήρηση τροφίμων, συμπεριλαμβάνεται η χλωραμφαινικόλη. «Το πρόβλημα με την παρουσία και κατανάλωσή της είναι ότι η μακροχρόνια χρήση δημιουργεί στελέχη ανθεκτικά στο μικρόβιο», καταλήγει.
Ο θανάσιμος εχθρός που ονομάζεται αφλατοξίνες κρύβεται σε πολλά φαγώσιμα είδη
«Οι αφλατοξίνες είναι ισχυρότατα τοξικές και καρκινογόνες ουσίες, που ανήκουν στην οικογένεια των μυκοτοξινών, ένα είδος μούχλας, που αναπτύσσεται σε αυξημένες συνθήκες υγρασίας και ζέστης», εξηγεί στην «Κ» ο κ. Ευγένιος Κατσανίδης, λέκτορας στον Τομέα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων της Γεωπονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Αν ο ανθρώπινος οργανισμός εκτεθεί στις αφλατοξίνες, υπάρχει η πιθανότητα να προκληθεί αφλατοξίκωση, ένα είδος μυκοτοξίκωσης. Αλλεργίες, αναπνευστικές δυσκολίες, έντονοι πόνοι στην κοιλιά, καρκίνος και σε ακραίες περιπτώσεις, θάνατος, συγκαταλέγονται στις σοβαρές παρενέργειές τους.
«Η μακροχρόνια έκθεση στην αφλατοξίνη ενδεχομένως να προκαλέσει καρκίνο», τονίζει ο κ. Κατσανίδης. Και προσθέτει: «Οι έλεγχοι είναι απαραίτητοι, ούτως ώστε να διαπιστώνεται εάν και κατά πόσον τηρούνται τα όρια που έχουν θεσπιστεί».
Οι αφλατοξίνες δεν εμφανίζονται μόνο στους ξηρούς καρπούς, τα σιτηρά και τα μπαχαρικά, αλλά μπορεί να παρουσιαστούν και στο γάλα ζώων που έχουν τραφεί με ζωοτροφές στις οποίες είχαν ενδεχομένως αναπτυχθεί μύκητες.
Καταγεγραμμένα υπάρχουν τουλάχιστον οκτώ είδη αφλατοξινών (Β1, Β2, G1, G2, Μ1, Μ2, Β2α και G2α), με πιο τοξική την Β1, η οποία θεωρείται η ισχυρότερη καρκινογόνος ουσία για το συκώτι. Γι’ αυτό και τα άτομα που πάσχουν από νόσους του ήπατος, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.