Μια σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη ήρθε στο φως στη Δυτική Σαχάρα, όπου ερευνητές του Πανεπιστημίου της Χιρόνα στην Ισπανία αποκάλυψαν έναν εντυπωσιακό πέτρινο τάφο. Η κατασκευή, ηλικίας άνω των 4.000 ετών, έχει συνολικό μήκος 54,5 μέτρα και ξεχωρίζει για την ασυνήθιστη αρχιτεκτονική της. Στο εσωτερικό του ταφικού μνημείου εντοπίστηκαν ανθρώπινα οστά, καθώς και τέσσερις χάντρες από κέλυφος αυγού στρουθοκαμήλου.
Η ανακάλυψη και η τοποθεσία
Η εντυπωσιακή αυτή πέτρινη κατασκευή, η οποία παρέμενε για χιλιάδες χρόνια κρυμμένη στην έρημο, αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη για την αρχαιολογία της Δυτικής Σαχάρας. Η έρευνα των επιστημόνων του Πανεπιστημίου της Χιρόνα δημοσιεύτηκε επίσημα στις 20 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό African Archaeological Review.
Το εύρημα εντοπίζεται στην περιοχή Lawash el Telli, σε κοντινή απόσταση από μια αρχαία κοίτη ποταμού. Επιπλέον, βρίσκεται πλησίον του αρχαιολογικού χώρου Sluguilla Lawash, ο οποίος είναι γνωστός για τις βραχογραφίες του. Η συγκεκριμένη ανακάλυψη σηματοδοτεί την πρώτη φορά που επιτυγχάνεται η άμεση χρονολόγηση ενός τέτοιου ταφικού μνημείου στην περιοχή του Ατλαντικού της Σαχάρας.
Ασυνήθιστη αρχιτεκτονική και κατασκευή
Ο τάφος ξεχωρίζει για την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του μορφή. Στο ένα άκρο του μνημείου υπάρχει ένας ελλειψοειδής λιθοσωρός, το μήκος του οποίου ανέρχεται περίπου στα 12,5 μέτρα. Από αυτόν τον λιθοσωρό ξεκινούν δύο μακριές σειρές λίθων, οι οποίες έχουν κατεύθυνση προς τα ανατολικά.
Οι δύο αυτές προεκτάσεις, που θυμίζουν κεραίες, αποτελούν το χαρακτηριστικό γνώρισμα της συγκεκριμένης κατηγορίας ταφικών μνημείων. Αυτά τα μνημεία είναι ευρέως γνωστά στην αρχαιολογική κοινότητα ως «τάφοι με κεραίες» (antennae tumuli). Για την κατασκευή του τάφου χρησιμοποιήθηκαν πλάκες και ογκόλιθοι από τοπικό ασβεστόλιθο, οι οποίοι τοποθετήθηκαν απευθείας στο έδαφος, χωρίς τη χρήση κονιάματος ή άλλου συνδετικού υλικού. Το ψηλότερο σημείο της κατασκευής δεν ξεπερνά τα τρία μέτρα.
Τα λείψανα και τα κτερίσματα
Η ανασκαφή του τάφου πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2018 και οδήγησε στην αποκάλυψη των λειψάνων ενός ενήλικου ατόμου. Οι εκτιμήσεις των ερευνητών αναφέρουν ότι το άτομο ήταν μεταξύ 25 και 35 ετών τη στιγμή του θανάτου του. Ωστόσο, η κατάσταση διατήρησης των οστών ήταν ιδιαίτερα κακή, γεγονός που δεν επέτρεψε στους ερευνητές να προσδιορίσουν το φύλο του νεκρού.
Από τη θέση των οστών, οι αρχαιολόγοι διαπίστωσαν ότι το σώμα είχε τοποθετηθεί ανάσκελα, με το κεφάλι στραμμένο προς τον νότο και τα πόδια λυγισμένα προς τα δυτικά. Δίπλα στον σκελετό εντοπίστηκαν τέσσερις μικρές, κυκλικές χάντρες, οι οποίες είχαν κατασκευαστεί από κέλυφος αυγού στρουθοκαμήλου. Αυτά ήταν τα μοναδικά αντικείμενα που βρέθηκαν στο εσωτερικό του τάφου και οι επιστήμονες εκτιμούν ότι πιθανότατα αποτελούσαν μέρος κάποιου προσωπικού κοσμήματος του νεκρού.
Η πρόκληση της χρονολόγησης
Η ακριβής χρονολόγηση τέτοιων μνημείων αποτελούσε μέχρι σήμερα μια σημαντική πρόκληση για την αρχαιολογική επιστήμη. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα ανθρώπινα λείψανα στην περιοχή διατηρούνται δύσκολα, ενώ συχνά απουσιάζουν άλλα υλικά που θα ήταν κατάλληλα για επιστημονική ανάλυση.
Στην περίπτωση του συγκεκριμένου τάφου, οι αρχικές προσπάθειες χρονολόγησης με τη μέθοδο του άνθρακα-14 δεν απέδωσαν τα επιθυμητά αποτελέσματα, εξαιτίας της κακής διατήρησης του κολλαγόνου στα οστά. Οι ερευνητές επανήλθαν στην προσπάθεια το 2025, αξιοποιώντας αυτή τη φορά το ανόργανο τμήμα των οστών, το οποίο είναι γνωστό ως βιοαπατίτης. Μέσω δύο αναλύσεων, κατάφεραν τελικά να προσδιορίσουν με ακρίβεια ότι η ταφή πραγματοποιήθηκε πριν από 4.417 έως 4.100 χρόνια.
Με πληροφορίες από: Gazzetta