Η εξόριστη Σαχτάρ Ντόνετσκ συνεχίζει να εκπροσωπεί την Ουκρανία στην παγκόσμια ποδοσφαιρική σκηνή, κουβαλώντας μαζί της μια ιστορία που ξεπερνά τα στενά όρια του αθλητισμού. Το βράδυ της Τετάρτης, η αυθεντική ομάδα πρόκειται να αντιμετωπίσει την ΑΕΚ σε έναν αγώνα που θα διεξαχθεί στο ουδέτερο «Στάμφορντ Μπριτζ» του Λονδίνου. Την ίδια περίοδο, στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη, η Ρωσία προχωρά σε μια οργανωμένη προσπάθεια οικειοποίησης της ποδοσφαιρικής ταυτότητας της χώρας, δημιουργώντας «κλώνους» ιστορικών συλλόγων και διοργανώσεις που υπηρετούν τη δική της πολιτική αφήγηση.
Η «ψεύτικη» Σαχτάρ και η ρωσική αφήγηση
Ανάμεσα στις πρωτοβουλίες αυτές, ξεχωρίζει η δημιουργία μιας δεύτερης Σαχτάρ Ντόνετσκ, ένα κατασκεύασμα που επιχειρεί να υποκαταστήσει τον αυθεντικό σύλλογο, ο οποίος διαθέτει αναγνωρισμένη ιστορία, ταυτότητα και νομική υπόσταση. Αυτή η «ψεύτικη» Σαχτάρ, μαζί με τη νέα Ζόρια Λουχάνσκ και ένα πρωτάθλημα που διοργανώνεται στα κατεχόμενα εδάφη, συνθέτουν ένα οργανωμένο εγχείρημα. Στόχος αυτού του εγχειρήματος είναι η οικειοποίηση της ουκρανικής ποδοσφαιρικής ταυτότητας και η προβολή της ρωσικής κυριαρχίας στις εν λόγω περιοχές.
Για τη ρωσική κυβέρνηση, οι ποδοσφαιρικές αυτές δομές αποτελούν ιδανικά εργαλεία προπαγάνδας. Μέσω αυτών των κατασκευασμάτων, συμβάλλουν στην προβολή μιας εικόνας κανονικότητας στις περιοχές που βρίσκονται υπό ρωσική κατοχή, επιχειρώντας να εδραιώσουν μια ψευδή αίσθηση σταθερότητας και αποδοχής της νέας τάξης πραγμάτων.
Η χρονική συγκυρία της δημιουργίας του «κλώνου»
Ο δημοσιογράφος Αρτέμ Μοσκάλενκο, σε δηλώσεις του στην Equipe, επισημαίνει ότι η δημιουργία της ψεύτικης Σαχτάρ δεν έγινε σε μια τυχαία χρονική στιγμή. Αντιθέτως, συνέβη στα τέλη του 2020, σε μια περίοδο που η αυθεντική Σαχτάρ, η οποία ήταν τότε πρωταθλήτρια Ουκρανίας, είχε μόλις σημειώσει μια σημαντική και πανευρωπαϊκά αναγνωρισμένη νίκη στο Champions League.
Συγκεκριμένα, στις 21 Οκτωβρίου εκείνης της χρονιάς, η Σαχτάρ είχε νικήσει τη Ρεάλ Μαδρίτης με 3-2. Εκείνη την περίοδο, ο σύλλογος είχε ήδη αναγκαστεί να εγκαταλείψει την έδρα του λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στην ανατολική Ουκρανία, όπου ο ουκρανικός στρατός αντιμετώπιζε φιλορωσικές αυτονομιστικές δυνάμεις, υποστηριζόμενες από τη Μόσχα.
Η ανακοίνωση του «σύλλογου-κλώνου»
Ο κ. Μοσκάλενκο εξηγεί ότι ο επαναληπτικός αγώνας μετά τη νίκη επί της Ρεάλ Μαδρίτης αναμενόταν με μεγάλο ενδιαφέρον από το φίλαθλο κοινό. Ο κόσμος αναρωτιόταν αν η Σαχτάρ θα μπορούσε να επαναλάβει την επιτυχία της στην κορυφαία ευρωπαϊκή διοργάνωση. Την ημέρα ακριβώς της αναμέτρησης, την 1η Δεκεμβρίου, οι Ρώσοι προχώρησαν στην ανακοίνωση της δημιουργίας αυτού που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «σύλλογος-κλώνος».
Αυτός ο σύλλογος-κλώνος προοριζόταν να αγωνιστεί στην κατεχόμενη περιοχή του Ντονέτσκ. Η χρονική αυτή συγκυρία ενίσχυσε τις υποψίες ότι η κίνηση εξυπηρετούσε καθαρά σκοπούς προπαγάνδας. Η αυθεντική Σαχτάρ συνέχιζε να εκπροσωπεί την Ουκρανία, παρά την απώλεια της φυσικής της έδρας, ενώ η νέα ομάδα επιχειρούσε να οικειοποιηθεί το όνομα και τον συμβολισμό της στην ίδια την περιοχή από την οποία προέρχεται ιστορικά ο σύλλογος.
Επέκταση της πρακτικής σε άλλες ουκρανικές περιοχές
Η πρακτική της δημιουργίας «κλώνων» συλλόγων και ποδοσφαιρικών δομών δεν περιορίζεται μόνο στην περιοχή του Ντονέτσκ. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες καταγράφονται και σε άλλες ουκρανικές περιοχές που βρίσκονται υπό ρωσικό έλεγχο, αποκαλύπτοντας ένα ευρύτερο σχέδιο.
Συγκεκριμένα, τέτοιες ενέργειες έχουν παρατηρηθεί στην Κριμαία, καθώς και στις κατεχόμενες περιοχές των περιφερειών Λουχάνσκ, Χερσώνας και Ζαπορίζια. Παρά τις διαφορές που ενδεχομένως υπάρχουν ως προς τον βαθμό ελέγχου και το καθεστώς κάθε συγκεκριμένης περιοχής, η γενικότερη κατεύθυνση παραμένει κοινή: η σταδιακή παρουσίαση των κατεχόμενων εδαφών ως περιοχών όπου η ρωσική κυριαρχία έχει εδραιωθεί πλήρως, χρησιμοποιώντας το ποδόσφαιρο ως μέσο για αυτό τον σκοπό.
Με πληροφορίες από: Gazzetta, Reader