Μουσεία Κέρινων Ομοιωμάτων σε Ιωάννινα, Κρήτη, Καστοριά

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Ελευθέριος Βενιζέλος, Δομίνικος Θεοτοκόπουλος, Νίκος Καζαντζάκης, κλέφτες και αρματολοί «συγκατοικούν» στα τρία Μουσεία Κέρινων Ομοιωμάτων που βρίσκονται στα Ιωάννινα, στην Κρήτη και την Καστοριά και τα οποία μπορούν κάλλιστα να ανταγωνιστούν εκείνο της Μαντάμ Τισό στο Λονδίνο. Στα τρία μουσεία ο επισκέπτης δεν θα δει βεβαίως τους διάσημους ηθοποιούς του Χόλιγουντ και τους υπόλοιπους εκπροσώπους της showbiz και της πολιτικής, ωστόσο μπορεί να διδαχτεί την ελληνική Ιστορία και λαογραφία.

Οι τρεις δημιουργοί χρησιμοποιώντας κερί απέδωσαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ιστορικές μορφές της Ελλάδας και στη συνέχεια στέγασαν τα έργα τους σε μουσεία-κοσμήματα στο Μπιζάνι Ιωαννίνων, στα Ζωνιανά Κρήτης και στο Μαυροχώρι Καστοριάς αντίστοιχα.

Δεκαπέντε χρόνια λειτουργίας μετράει το Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων του Παύλου Βρέλλη στην ηπειρωτική πρωτεύουσα, το οποίο στεγάζεται σε ένα κτίριο που θυμίζει ηπειρώτικο αρχοντικό. Στις αίθουσές του φιλοξενούνται 150 κέρινα ομοιώματα οργανωμένα σε 36 συνθέσεις. Οι μορφές που παρουσιάζονται σχετίζονται με την Επανάσταση του '21, την περίοδο πριν από αυτή και τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Το Κρυφό Σχολειό, οι Δάσκαλοι του Γένους, η Φιλική Εταιρεία, οι κλέφτες και οι αρματολοί, ο Ρήγας Φεραίος και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είναι μερικά μόνο από τα θέματα που σμίλεψε ο Παύλος Βρέλλης. Τα εκθέματα συμπληρώνονται από αφιερώματα στην Αρχαία Ελλάδα, στο Βυζάντιο, στον Μακεδονικό Αγώνα. Μια βόλτα στους ξεχωριστούς χώρους του μουσείου ξυπνά μνήμες από την Ιστορία μας και προκαλεί ρίγη συγκίνησης.

«Εφτιαξα αυτό το μουσείο σαν φόρο τιμής, αγάπης και πίστης στους ανώνυμους και επώνυμους ήρωες» σημειώνει ο ίδιος στην ιστοσελίδα του μουσείου. Δίπλα στο μουσείο βρίσκεται ένα δεύτερο αρχοντικό που στεγάζει βιβλιοθθήκη και εργαστήριο.

Το νεότερο Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων (λειτουργεί από τον περασμένο Αύγουστο) βρίσκεται στο Μαυροχώρι Καστοριάς και αποτελεί δημιούργημα του δασκάλου Δημήτρη Παναγιωτίδη. «Επέλεξα να έχω μαθητές μου όλα τα παιδιά της Ελλάδας πλέον» λέει χαρακτηριστικά. Ιδιαιτερότητα του Μουσείου Κέρινων Ομοιωμάτων, Λαογραφίας και Προϊστορίας, όπως ονομάζεται, αποτελεί το γεγονός ότι η θεματολογία του αφορά αποκλειστικά σκηνές καθημερινών ανθρώπων. Στις αίθουσες των δύο νεοκλασικών κτιρίων που αποτελούν το μουσείο επιχειρείται αναδρομή στον τρόπο ζωής των απλών ανθρώπων από τα προϊστορικά χρόνια και μετά. Οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να θυμηθούν παλιά επαγγέλματα (ζυμωτής, γανωματής, καροποιός, ναυπηγός, τσαγκάρης κ.λπ.), καθημερινές δραστηριότητες και έθιμα της περιοχής. «Η σύζυγός μου και εγώ φιλοτεχνήσαμε τους καθημερινούς ήρωες ρεαλιστικά, αποτυπώνοντας στα πρόσωπά τους τις ρυτίδες και τις ταλαιπωρίες της ζωής τους» εξηγεί ο κ. Παναγιωτίδης.

Τα κέρινα ομοιώματα συμπληρώνονται με πραγματικά αντικείμενα, η ιστορική αξία των οποίων είναι σημαντική: φορεσιές, εργαλεία, όπλα, νομίσματα και μαγειρικά σκεύη. Οι αντίκες αποτελούν κατά κύριο λόγο κειμήλια της οικογένειας του κ. Παναγιωτίδη και των άλλων κατοίκων της περιοχής. Τα δύο κτίρια ενώνει αυλή, που έχει διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να παραπέμπει σε παραδοσιακό χωριό. 

«Στόχος μας είναι ανά δύο ή τρία χρόνια να οργανώνουμε αφιερώματα σε συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους, πλαισιώνοντας τα εκθέματα με ηθοποιούς, οι οποίοι θα μυούν τον επισκέπτη στην ατμόσφαιρα των περιόδων αυτών. Δεν θέλουμε να έχουμε ένα στάσιμο μουσείο» τονίζει ο ιδρυτής του μουσείου. Επίσης, αποκαλύπτει ότι σύντομα θα εκτεθούν στο μουσείο και οι δύο συλλογές του. Η πρώτη περιλαμβάνει περίπου 10.000 απολιθώματα και η δεύτερη νομίσματα που χρονολογούνται από το 1830 και μετά. Στο δεύτερο κτίριο έχει δημιουργηθεί και χώρος εκδηλώσεων προκειμένου να φιλοξενεί πολιτιστικές δράσεις. Εκεί ο ιδρυτής του μουσείου οραματίζεται να αναδείξει τη δουλειά των καλλιτεχνών της Καστοριάς προκειμένου να γίνει ευρύτερα γνωστή.


Στα Ζωνιανά «κατοικούν» οι ήρωες της Κρήτης

Την ανάγκη του να διδάξει στις νεότερες γενιές την Ιστορία της Κρήτης μετουσίωσε σε μουσείο ο Διονύσης Ποταμιάνος στα Ζωνιανά Κρήτης, το οποίο λειτουργεί τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Οπως ο ίδιος αποκαλύπτει, προϋπήρξαν άλλα είκοσι πέντε χρόνια σκληρής, ακατάπαυστης δουλειάς, για να δημιουργήσει -με τη βοήθεια της συζύγου του- τα κέρινα ομοιώματα που εκτίθενται. Το Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων Ποταμιάνου επικεντρώνεται θεματικά σε προσωπικότητες και στιγμιότυπα από την Ιστορία της Κρήτης. Περισσότερα από εκατό ομοιώματα αναπαριστούν σε φυσικό μέγεθος εξέχουσες μορφές, όπως ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο Βιτσέντζος Κορνάρος, ο Δομίνικος Θεοτοκόπουλος και ο Νίκος Καζαντζάκης, αλλά και σημαντικές περιόδους, όπως η δράση του Νικηφόρου Φωκά για την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Σαρακηνούς, η Βενετοκρατία και η Κρητική Επανάσταση. Επίσης, στους χώρους του Μουσείου, ο 80χρονος γλύπτης Διονύσης Ποταμιάνος διδάσκει ζωγραφική και γλυπτική σε μαθητές δημοτικού.