Μια εντελώς διαφορετική και βαθιά ανησυχητική διάσταση στην υπόθεση των παράνομων επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ φέρνουν στο φως οι σαρωτικές έρευνες της νεοσύστατης Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος (ΔΑΟΕ). Η ανάλυση των στοιχείων από το λεγόμενο «ελληνικό FBI» καταρρίπτει την εικόνα που κυριαρχούσε επί χρόνια, ότι οι απάτες διαπράττονταν πρωτίστως από μεμονωμένους γεωργούς και κτηνοτρόφους με πολιτικές διασυνδέσεις.
Αντίθετα, οι φάκελοι της ΔΑΟΕ αποδεικνύουν την έντονη και σε βάθος χρόνου εμπλοκή της οργανωμένης μαφίας, η οποία δεν έχει καμία σχέση με τον αγροτικό κόσμο, αλλά είχε αναπτύξει ένα σύνθετο, πολυετές δίκτυο συστηματικής απομύζησης ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων.
Οι εντυπωσιακοί αριθμοί του «Θερισμού»
Οι συντονισμένες επιχειρήσεις της ΔΑΟΕ, οι οποίες έλαβαν την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Θερισμός», ξεκίνησαν αθόρυβα με εντολή της πολιτικής ηγεσίας και ξεδιπλώθηκαν τους τελευταίους έξι μήνες. Μέχρι στιγμής έχουν εξαρθρωθεί πέντε μεγάλες εγκληματικές οργανώσεις με διακριτούς ρόλους, ιεραρχία και διαβάθμιση.
- 1.151 κατηγορούμενοι: Αυτός είναι ο συνολικός αριθμός των εμπλεκόμενων προσώπων στις πέντε δικογραφίες που έχουν σχηματιστεί.
- 90+ συλλήψεις: Περισσότερα από 90 άτομα έχουν ήδη συλληφθεί από τις αρχές.
- Προφυλακίσεις και περιοριστικοί όροι: Τουλάχιστον 17 κατηγορούμενοι έχουν κριθεί προφυλακιστέοι, ενώ περίπου 40 κρατήθηκαν προσωρινά και στη συνέχεια αφέθηκαν ελεύθεροι με αυστηρούς περιοριστικούς όρους.
- Ζημία άνω των 17.000.000 ευρώ: Η οικονομική χασούρα για το Δημόσιο και την ΕΕ εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 17 εκατομμύρια ευρώ, με το τελικό ποσό να παραμένει υπό διαμόρφωση καθώς οι έρευνες συνεχίζονται.
«Εδώ δεν μιλάμε για μεμονωμένες, μικρές υποθέσεις», επισημαίνει κυβερνητική πηγή με γνώση της εξυγίανσης του μηχανισμού. «Βλέπουμε οργανωμένες ομάδες με πολυετή δράση. Είναι μια πολύ διαφορετική πτυχή της υπόθεσης ΟΠΕΚΕΠΕ, άγνωστη στο ευρύ κοινό».
Οι μέθοδοι δράσης (Modi Operandi) της μαφίας
Από τη μελέτη των πέντε υποθέσεων προκύπτουν συγκεκριμένα, κοινά μοτίβα που χρησιμοποιούσαν οι εγκληματικές οργανώσεις για να παρακάμπτουν τα συστήματα ελέγχου:
1. Το κόλπο με τα αδήλωτα αγροτεμάχια
Οι δράστες εντόπιζαν μέσω ψηφιακών ή χαρτογραφικών δεδομένων εκτάσεις και βοσκοτόπους που είχαν δικαιώματα επιδότησης, αλλά δεν είχαν δηλωθεί από κανέναν στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Οι εκτάσεις αυτές ανήκαν σε ανυποψίαστους πολίτες, σε αποβιώσαντες ή ακόμη και στο Ελληνικό Δημόσιο. Στη συνέχεια, μέλη με λογιστικές γνώσεις καταχωρούσαν τα οικόπεδα στο Ε9 συγγενών ή συνεργατών τους, εμφανίζοντάς τους ψευδώς ως ιδιοκτήτες. Μόλις εισέπρατταν την επιδότηση, διέγραφαν τις εκτάσεις από το Ε9 για να σβήσουν τα ίχνη τους. Παράλληλα, δήλωναν εικονικά, υπεράριθμα κοπάδια ζώων για να διογκώνουν τις εισπράξεις.
2. Η διείσδυση στα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ)
Σε δύο από τις πέντε περιπτώσεις, τα κυκλώματα είχαν εξασφαλίσει την άμεση υποστήριξη στελεχών από Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων, τα οποία λειτουργούν ως επίσημοι ενδιάμεσοι με τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Έτσι, αποκτούσαν προνομιακή πρόσβαση σε χαρτογραφικά δεδομένα για να βρίσκουν «ορφανά» οικόπεδα, ενώ απολάμβαναν και ευνοϊκή μεταχείριση κατά την ταχεία έγκριση των αιτήσεών τους.
3. Οι εικονικές εταιρείες πιστοποίησης
Μία από τις οργανώσεις ακολούθησε εντελώς διαφορετικό δρόμο. Ίδρυσε δύο εταιρείες-βιτρίνες, οι οποίες εξέδιδαν αποκλειστικά εικονικά τιμολόγια πώλησης και πλαστές ετικέτες πιστοποίησης σπόρων. Οι συνεργαζόμενοι παραγωγοί επισύναπταν αυτά τα πλαστά παραστατικά στις αιτήσεις τους στον ΟΠΕΚΕΠΕ, εμφανίζοντας μια ανύπαρκτη αγροτική δραστηριότητα προκειμένου να αποσπάσουν παράνομα τις ενισχύσεις.
Πλοκάμια σε ολόκληρη την επικράτεια
Η γεωγραφική εξάπλωση των κυκλωμάτων μαρτυρά το μέγεθος της διείσδυσης του οργανωμένου εγκλήματος στον πρωτογενή τομέα. Η δράση τους χρονολογείται τουλάχιστον από το 2018:
- Κρήτη και Σάμος: Εκεί εντοπίστηκε η πρώτη οργάνωση, με περισσότερους από 40 κατηγορούμενους.
- Κιλκίς και Βόρεια Ελλάδα: Η δεύτερη οργάνωση, που εξαρθρώθηκε τον Απρίλιο, αριθμεί περίπου 290 κατηγορούμενους.
- Το «μπαράζ» του Μαΐου: Το ελληνικό FBI εξάρθρωσε τρεις ακόμη οργανώσεις μέσα στον μήνα. Μία με έδρα την Κρήτη και δύο με βάση τη Μακεδονία, των οποίων όμως τα πλοκάμια εκτείνονταν στην Αθήνα, τη Σαντορίνη, την Ήπειρο και άλλες περιοχές. Σε μία μόνο από αυτές τις οργανώσεις, οι κατηγορούμενοι φτάνουν τους 404.
Έρευνες σε βάθος χρόνου
Η καταπολέμηση της απάτης στις αγροτικές ενισχύσεις αποτελεί διαχρονικό στόχο των αρχών. Από το 2010 έως σήμερα έχουν διαταχθεί συνολικά 70 εκτενείς έλεγχοι που αφορούν φυσικά και νομικά πρόσωπα.
Πέρα από την ευρεία έρευνα που εποπτεύει ο εισαγγελέας της ΔΑΟΕ, παράλληλες έρευνες τρέχουν τόσο από τους κατά τόπους εισαγγελείς πρωτοδικών όσο και από τους εντεταλμένους εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων προέρχεται από ευρωπαϊκά ταμεία.
«Κάθε υπόθεση απαιτεί χρόνο, συλλογή στοιχείων και εξαντλητική διασταύρωση πληροφοριών», σημειώνει ανώτερο στέλεχος της ΔΑΟΕ. «Έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας, αλλά πλέον υπάρχουν μετρήσιμα αποτελέσματα. Με κάθε νέα υπόθεση κατανοούμε καλύτερα τη δομή και τη λειτουργία αυτών των δικτύων».
