Μια πρόταση για επιβολή έκτακτης φορολογίας στα υπερκέρδη των τραπεζών στην Ιταλία, η οποία συζητείται μεταξύ της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι και του αντιπροέδρου Ματέο Σαλβίνι, έχει δημιουργήσει προβληματισμό στην ελληνική τραπεζική αγορά. Η πρωτοβουλία αυτή, που αφορά επιπλέον φορολογία 5%, έρχεται σε μια περίοδο που οι Έλληνες τραπεζίτες εκφράζουν ανησυχία, καθώς οι αιτιολογήσεις του Σαλβίνι για το μέτρο φαίνεται να ταιριάζουν με την ελληνική πραγματικότητα.
Η πρόταση Σαλβίνι και ο προϋπολογισμός του 2027
Ο αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης, Ματέο Σαλβίνι, έχει καταθέσει πρόταση για την επιβολή έκτακτης φορολόγησης στα κέρδη των τραπεζών. Συγκεκριμένα, ζητά να φορολογηθούν με ποσοστό 5% ετησίως τα έκτακτα κέρδη των δέκα μεγαλύτερων τραπεζών της Ιταλίας. Αυτό το μέτρο προτείνεται να ισχύσει για τα επόμενα τρία χρόνια, στο πλαίσιο των συζητήσεων για τον δύσκολο προϋπολογισμό του 2027.
Η πρόταση αυτή, προς το παρόν, προκαλεί διχασμό εντός του κυβερνητικού συνασπισμού στην Ιταλία. Ωστόσο, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι είχε υπερασπιστεί δημοσίως, πριν από λίγους μήνες, την ανάγκη να αντληθούν 5 δισεκατομμύρια ευρώ από τις τράπεζες. Η τότε αιτιολογία της ήταν τα «τεράστια κέρδη από τις έκτακτες συνθήκες των αγορών».
Οι λόγοι πίσω από την ιταλική πρωτοβουλία
Η εικόνα της τραπεζικής αγοράς στην Ιταλία, όπως περιγράφεται, παρουσιάζει ομοιότητες με την ελληνική. Χαρακτηρίζεται από χαμηλά επιτόκια καταθέσεων, τα οποία τροφοδοτούν υψηλά έσοδα από τόκους. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί μεγάλα παράπονα από τους καταναλωτές σχετικά με το τραπεζικό σύστημα.
Επιπλέον, οι τραπεζικοί ισολογισμοί στην Ιταλία στηρίζονται από τραπεζικές εγγυήσεις, με αποτέλεσμα τα κέρδη των τραπεζών να είναι τα υψηλότερα που έχουν σημειωθεί μετά το έτος 2008. Οι εγγυήσεις αυτές, γνωστές ως GACS, αφορούν συναλλαγές ύψους 110 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η ανησυχία των ελληνικών τραπεζών
Οι αναφορές από την Ιταλία προκαλούν ανησυχία στους Έλληνες τραπεζίτες, καθώς οι λόγοι που επικαλείται ο Ματέο Σαλβίνι για την έκτακτη φορολόγηση των τραπεζικών κερδών θεωρείται ότι ταιριάζουν απόλυτα και στην ελληνική τραπεζική αγορά. Η ανησυχία αυτή εντείνεται από τη γνώση ότι κατά καιρούς έχουν υποβληθεί εισηγήσεις για κάποιου είδους έκτακτη φορολόγηση των διαρκώς αυξανόμενων τραπεζικών κερδών στον Έλληνα υπουργό Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, από τη θέση του προέδρου του Eurogroup, έχει την εποπτεία της συνολικής εικόνας στην Ευρώπη, όπου τέτοια μέτρα γίνονται όλο και πιο συχνά. Αυτό ενισχύει την πιθανότητα να εξεταστούν παρόμοιες πρωτοβουλίες και στην Ελλάδα, δεδομένης της ευρύτερης ευρωπαϊκής τάσης.
Η ελληνική πραγματικότητα και τα υπερκέρδη
Ανάλογη με την ιταλική είναι η εικόνα και στην Ελλάδα, όπου οι τέσσερις συστημικές τράπεζες παρουσίασαν κέρδη άνω των 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους. Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι τα συνολικά κέρδη για το έτος θα ξεπεράσουν τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό μεγαλύτερο από τα 4,7 δισεκατομμύρια ευρώ του 2025 και τα 4,2 δισεκατομμύρια ευρώ του 2024.
Τα κέρδη αυτά επιτυγχάνονται με απόδοση ιδίων κεφαλαίων 15-16%, ποσοστό που θα ζήλευαν οι περισσότερες ευρωπαϊκές τράπεζες. Η επίδοση αυτή οφείλεται, μεταξύ άλλων, στις κρατικές εγγυήσεις του προγράμματος «Ηρακλής» για τα κόκκινα δάνεια. Το σχέδιο «Ηρακλής» αποτελεί στην ουσία αντιγραφή του ιταλικού συστήματος εγγυήσεων GACS, αλλά με πιο ευνοϊκούς όρους υπέρ των τραπεζών. Μέσω του «Ηρακλή» εγγυήθηκαν συναλλαγές σε κόκκινα δάνεια που ξεπερνούν τα 20 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η θέση της αντιπολίτευσης και τα επιτόκια
Τα κέρδη των τραπεζών βρίσκονται επίσης στο στόχαστρο της αντιπολίτευσης στην Ελλάδα. Το ΠΑΣΟΚ, συγκεκριμένα, έχει καταθέσει από τον Δεκέμβριο του 2024 τροπολογία που προβλέπει εισφορά 5% επί των κερδών προ φόρων, για ποσά άνω των 400 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως ανά τράπεζα. Αυτή η πρόταση υπογραμμίζει την πολιτική διάσταση του θέματος των τραπεζικών κερδών.
Όσον αφορά την κατάσταση με τα επιτόκια, αυτή είναι παρόμοια με την Ιταλία, αλλά στην Ελλάδα είναι «πολύ χειρότερη». Το μέσο επιτόκιο καταθέσεων προθεσμίας στην Ελλάδα ανέρχεται σε 1,21%, γεγονός που συμβάλλει στα υψηλά έσοδα των τραπεζών από τόκους.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis
