Ο κίνδυνος μιας ελληνοτουρκικής στρατιωτικής σύγκρουσης στο Αιγαίο αποτελεί αντικείμενο ανάλυσης και προβληματισμού. Ο καθηγητής Π.Κ. Ιωακειμίδης, σε άρθρο του στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ», παρουσιάζει τα «2+1» σενάρια που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εμπλοκή. Ως πλέον επικίνδυνο αναδεικνύεται το ενδεχόμενο ενός θερμού επεισοδίου ή ατυχήματος που θα εκφύγει του ελέγχου, δημιουργώντας φόβους για τις συνέπειες.
Η διπλωματία ως απάντηση στους κινδύνους
Ο καθηγητής Ιωακειμίδης απορρίπτει κατηγορηματικά τη λογική ότι οι ελληνοτουρκικές διαφορές μπορούν να επιλυθούν μέσω στρατιωτικής σύγκρουσης, χαρακτηρίζοντάς την αδιέξοδη. Προειδοποιεί ότι η συνεχής προσθήκη νέων θεμάτων και αμφισβητήσεων στην ατζέντα των δύο χωρών αυξάνει σημαντικά τους υφιστάμενους κινδύνους.
Το συμπέρασμά του είναι σαφές: κανένα σενάριο πολέμου δεν είναι αναπόφευκτο. Για την αποφυγή του, απαιτείται η επιλογή της διπλωματίας, η επίδειξη πολιτικής βούλησης και μια συστηματική προσπάθεια για την επίλυση των διαφορών που υπάρχουν.
Το ερώτημα της αναπόφευκτης πολεμικής σύγκρουσης
Παρά το γεγονός ότι Ελλάδα και Τουρκία είναι χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ, το ερώτημα εάν διολισθαίνουν σε μια αναπόφευκτη πολεμική σύγκρουση δεν θεωρείται εξωπραγματικό. Αυτό οφείλεται στις συνθήκες που έχουν επικρατήσει επί του πεδίου, καθώς και στην κλιμακούμενη έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο χωρών.
Θέσεις για «αποφασιστικές ενέργειες» και προληπτικό χτύπημα
Ειδικά μετά τις πρόσφατες ενέργειες της Τουρκίας, οι οποίες αφορούσαν την ανακήρυξη δύο θαλάσσιων πάρκων, μια σημαντική ομάδα αποτελούμενη από «πρώην» στρατιωτικούς, διπλωμάτες και πολιτικούς, εισηγείται την ανάγκη η Ελλάδα να «αντιμετωπίσει την τουρκική πρόκληση με αποφασιστικές ενέργειες και μέσα». Ουσιαστικά, η πρόταση αυτή παραπέμπει στη χρήση των όπλων ως απάντηση.
Μάλιστα, ορισμένοι από αυτή την ομάδα προτείνουν ακόμα και ένα προληπτικό χτύπημα στην Τουρκία, παραπέμποντας στο «τύπου Κονδύλη» σενάριο. Παρεμφερή θέση εξέφρασε και ο υπουργός Εξωτερικών, Γ. Γεραπετρίτης, σε δηλώσεις του στο «ΒΗΜΑ».
Αυτές οι επιλογές του πολέμου, όπως επισημαίνεται, γίνονται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πιθανές συνέπειες μιας ήττας, καθώς και οι γενικότερες αρνητικές επιπτώσεις που θα είχε μια τέτοια σύγκρουση.
Η λογική του πολέμου και η μελέτη «Γιατί Πόλεμος»
Στην ενδελεχή μελέτη του με τίτλο «Γιατί Πόλεμος» («Why War?», Λονδίνο, Pelican 2024), ο R. Overy αναφέρει ότι ο σχεδιασμός ενός πολέμου σπανίως αποδίδει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Ο πόλεμος, στις περισσότερες περιπτώσεις, ακολουθεί τη δική του ανεξάρτητη λογική, οδηγώντας σε απρόβλεπτες εξελίξεις.
Παραδείγματα που επιβεβαιώνουν αυτή τη θέση αποτελούν οι περιπτώσεις της Ουκρανίας και του Ιράν. Η Ρωσία και οι ΗΠΑ είχαν διαφορετικούς σχεδιασμούς, ωστόσο κατέληξαν σε εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα από αυτά που αρχικά είχαν προβλεφθεί.
Τα σενάρια που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σύγκρουση
Στην περίπτωση των σχέσεων Ελλάδας και Τουρκίας, υπάρχουν τουλάχιστον δύο σενάρια με τα οποία οι δύο χώρες θα μπορούσαν να καταλήξουν σε πόλεμο. Το πρώτο αφορά την πρόκληση ενός θερμού επεισοδίου ή ενός ατυχήματος, είτε στον αέρα είτε στη θάλασσα, το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σκόπιμα.
Μια τέτοια κατάσταση ενδέχεται να προκύψει ευκολότερα εάν οι δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ των δύο χωρών έχουν διαταραχθεί ή, ακόμα χειρότερα, εάν έχουν διακοπεί εντελώς οι διαπροσωπικές επαφές σε επίπεδο ηγεσιών. Το δεύτερο σενάριο συνοψίζεται στον αφορισμό των ακραίων εθνικιστών, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι τα ελληνοτουρκικά προβλήματα δεν μπορούν να λυθούν μέσω διαπραγμάτευσης ή παραπομπής τους στη διεθνή δικαιοσύνη (ΔΔΧ κ.λπ.), αλλά μόνο με πόλεμο.
Με πληροφορίες από: Topontiki
