Μια νέα διαδικτυακή πλατφόρμα, η Gyronomics, έχει προκαλέσει αίσθηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς αποτυπώνει τη διαχρονική πτώση της αγοραστικής δύναμης του Έλληνα καταναλωτή. Η εφαρμογή, που δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, αναλύει την πορεία της ελληνικής οικονομίας και των εισοδημάτων μέσα από το δημοφιλές street food: το σουβλάκι με πίτα και γύρο.
Η Gyronomics καταγράφει πόσα τυλιχτά σουβλάκια μπορούσε να αγοράσει ο καθαρός κατώτατος μισθός κάθε μήνα, καλύπτοντας την περίοδο από το 1985 έως και το 2026. Με αυτόν τον τρόπο, παρουσιάζει με άμεσο και απλό τρόπο τη μακροχρόνια μεταβολή στο πορτοφόλι του μέσου Έλληνα εργαζόμενου.
Η «χρυσή» εποχή του πιτόγυρου
Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, όταν η μέση τιμή ενός σουβλακιού ήταν περίπου 60 δραχμές, που αντιστοιχεί σε 0,18 ευρώ με τη σημερινή ισοτιμία, ένας εργαζόμενος με τον βασικό μισθό είχε τη θεωρητική δυνατότητα να αγοράσει 482 πιτόγυρα τον μήνα. Ωστόσο, η «χρυσή» εποχή για την αγοραστική δύναμη, σε σχέση με το σουβλάκι, καταγράφηκε το 1998.
Εκείνη τη χρονιά, η αναλογία μεταξύ μισθού και κόστους εκτοξεύτηκε, φτάνοντας τα 597 πιτόγυρα ανά μήνα, ένα ιστορικό υψηλό όλων των εποχών για την περίοδο που εξετάζει η μελέτη.
Η πτώση της αγοραστικής δύναμης
Από το 1998 και μετά, με την είσοδο της χώρας στην εποχή του ευρώ, την σταδιακή άνοδο των τιμών και τις οικονομικές περιπέτειες που ακολούθησαν, η ποσότητα των σουβλακιών που μπορούσε να αγοράσει ο κατώτατος μισθός άρχισε να συρρικνώνεται σταθερά. Η πιο δραματική επιδείνωση της κατάστασης παρατηρείται μετά το 2020.
Μέσα σε λίγα μόλις χρόνια, η τιμή του πιτόγυρου εκτινάχθηκε από τα 2,50 ευρώ και έφτασε σταδιακά πάνω από τα 4,50 ευρώ. Αυτή η αύξηση οφείλεται σε αλυσιδωτές πιέσεις από τις ανατιμήσεις στην ενέργεια, τα κρέατα, τα έλαια, καθώς και στα αυξημένα λειτουργικά έξοδα των καταστημάτων.
Η πρόβλεψη για το 2026 και η σύγκριση με την κρίση
Για το έτος 2026, οι προβλέψεις της Gyronomics είναι ιδιαίτερα δυσοίωνες. Λαμβάνοντας υπόψη έναν καθαρό μισθό που προκύπτει από 920 ευρώ μεικτά (792 ευρώ καθαρά), ο κατώτατος μισθός θα αρκεί για μόλις 165 πιτόγυρα τον μήνα. Αυτό το νούμερο αποτελεί το χαμηλότερο σημείο που έχει καταγραφεί ποτέ στην 41ετή περίοδο που εξετάζει η μελέτη.
Συγκριτικά με το 1985, η αγοραστική ικανότητα έχει χάσει περίπου τα δύο τρίτα του όγκου της. Ακόμη και κατά την εξαετία 2012-2018, όταν ο κατώτατος μισθός είχε υποστεί δραματική μείωση, πέφτοντας στα 492 ευρώ καθαρά, η τιμή του τυλιχτού, παρότι αυξανόταν χρόνο με τον χρόνο, δεν είχε ξεπεράσει τα 2 ευρώ. Ως εκ τούτου, ένας χαμηλόμισθος εργαζόμενος μπορούσε θεωρητικά να αγοράσει πάνω από 250 πιτόγυρα τον μήνα, ακόμα και στα πιο δύσκολα χρόνια της ύφεσης και της λιτότητας.
Με πληροφορίες από: ieidiseis.gr
