Ηλεκτρονική παγίδα στους φοροφυγάδες με 4 μέτρα

Το μαχαίρι στο «κόκαλο» της φοροδιαφυγής σχεδιάζει να βάλει το Υπουργείο Οικονομικών από το πρώτο κιόλας τρίμηνο του έτους, με τέσσερα μέτρα-τομή. Πρόκειται για το ηλεκτρονικό περιουσιολόγιο, την υποχρεωτική χρήση καρτών και επιταγών για κάθε συναλλαγή άνω των 500 ευρώ, τη διασύνδεση των λογιστηρίων των επιχειρήσεων με τη ΓΓΠΣ, αλλά και την απαλλαγή από τον ΦΠΑ των μικρών επιχειρήσεων με τζίρο κάτω από τις 10.000 ευρώ τον χρόνο.

Τα μέτρα θα περιλαμβάνονται στο ειδικό νομοσχέδιο για τη φοροδιαφυγή που καταρτίζει η κυβέρνηση -υιοθετώντας πολλές από τις συστάσεις του ΔΝΤ-, το οποίο αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή την ερχόμενη άνοιξη.

Την περασμένη εβδομάδα, μάλιστα, συστήθηκε επιτροπή για τον συγκεκριμένο σκοπό. Μεταξύ των σχετικών προτάσεων είναι η δημιουργία ειδικής ομάδας για τη συνολική παρακολούθηση των επιδόσεων του ΦΠΑ, οι αλλαγές στα συστήματα αναγκαστικής είσπραξης και ο έλεγχος ομάδων φορολογουμένων υψηλού πλούτου.

Ηλεκτρονικό περιουσιολόγιο

Σε πρώτη φάση, θα δημιουργηθεί το ηλεκτρονικό περιουσιολόγιο, που θα αποτυπώνει το πλήρες περιουσιακό προφίλ των φορολογουμένων (δηλαδή ακίνητα, καταθέσεις, μετοχές, καθώς και συναλλαγές πιστωτικών καρτών).

Το Υπουργείο Οικονομικών έχει ζητήσει ήδη από σειρά φορέων να αποστείλουν μέχρι τις 20 Ιανουαρίου όλα τα στοιχεία των συναλλαγών με τους πελάτες τους, προκειμένου η ΓΓΠΣ να προχωρήσει στο μεγαλύτερο σχέδιο διασταύρωσης οικονομικών δεδομένων, για το σύνολο σχεδόν των φορολογουμένων.

Υπόχρεοι στην υποβολή στοιχείων και πληροφοριών είναι τα πιστωτικά ιδρύματα -συμπεριλαμβανομένων των υποκαταστημάτων αλλοδαπών πιστωτικών ιδρυμάτων-, τα χρηματοδοτικά ιδρύματα, οι φορείς εκκαθάρισης συναλλαγών με χρήση καρτών πληρωμών και τα ιδρύματα πληρωμών που λειτουργούν στην Ελλάδα, η Ελληνικά Χρηματιστήρια ΑΕ, τα ιδιωτικά θεραπευτήρια, τα δημόσια θεραπευτήρια και οι κλινικές των ταμείων ασφάλισης, οι επιχειρήσεις ιδιωτικής ασφάλισης, τα ταμεία κύριας και επικουρικής ασφάλισης, οι εταιρείες σταθερής και κινητής τηλεφωνίας, οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και οι εταιρείες ύδρευσης. Η διασταύρωση θα αφορά τον έλεγχο των πραγματικών στοιχείων με εκείνα που θα κληθούν να δηλώσουν οι ίδιοι οι φορολογούμενοι σε ειδικό έντυπο.

Ηλεκτρονικά λογιστήρια

Μέσα στους πρώτους τρεις μήνες του χρόνου θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η ηλεκτρονική διασύνδεση των ταμειακών μηχανών των επιχειρήσεων με τη ΓΓΠΣ, έτσι ώστε να παρακολουθείται σε ημερήσια βάση το ύψος των συναλλαγών. Με τη διασύνδεση, η καταβολή και η είσπραξη του ΦΠΑ θα γίνεται σε πραγματικό χρόνο και ο φόρος θα πιστώνεται απευθείας στον λογαριασμό του Δημοσίου. Με τον τρόπο αυτό θα εντοπίζονται άμεσα και όσοι δεν υποβάλλουν περιοδικές δηλώσεις παρότι είναι υποχρεωμένοι.

Χρήση πιστωτικών καρτών

Το Υπουργείο Οικονομικών προωθεί, ειδικά για την υποχρεωτική χρήση πιστωτικών και χρεωστικών καρτών, τη μείωση του πλαφόν από τα 1.500 που είναι σήμερα στα 500 ευρώ, παράλληλα με την υποχρέωση των επιχειρήσεων και των επιτηδευματιών να προμηθευτούν το ειδικό μηχάνημα (POS) με το οποίο θα γίνονται οι συναλλαγές μέσω καρτών. Για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή του μέτρου μελετά επίσης και την παροχή κινήτρων για τη χρησιμοποίηση μέσων ηλεκτρονικής πληρωμής ακόμη και για μικρότερα ποσά.

Το ΦΠΑ των μικρών επιχειρήσεων

Η κυβέρνηση σχεδιάζει να προωθήσει ριζικές αλλαγές και στον έλεγχο του ΦΠΑ. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το 42% των φορολογουμένων στο σύστημα ΦΠΑ είναι μικροεπιχειρήσεις που αποφέρουν αρνητικό έσοδα περίπου 2,3% σε υποχρεώσεις του ΦΠΑ. Σε αντίθεση με την κατάσταση σε άλλες χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν εφαρμόζεται ένα κατώτατο όριο εγγραφής που για τις περισσότερες χώρες στη ζώνη του ευρώ είναι σήμερα μόλις κάτω από 25.000 ευρώ.

Τα σημαντικότερα δεδομένα που οδηγούν σε απώλεια εσόδων από την πηγή αυτή έχουν ως εξής:

- Η Ελλάδα δεν κάνει χρήση της δυνατότητας που της παρέχει ευρωπαϊκή Οδηγία (2006/112/EC), για εξαίρεση από τον ΦΠΑ φορολογουμένων των οποίων ο ετήσιος τζίρος δεν υπερβαίνει τα 10.000 ευρώ. Έτσι, όλοι οι φορολογούμενοι εγγράφονται σήμερα υποχρεωτικά και είναι υπόχρεοι για την απόδοση του ΦΠΑ, άσχετα από τον ετήσιο τζίρο τους.

- Περίπου το 60% των φορολογουμένων ΦΠΑ δηλώνουν τζίρο κάτω από 25.000 ευρώ και συνεισφέρουν μόλις το 0,1 των καθαρών δηλωμένων υποχρεώσεων ΦΠΑ. Μέσα στην κλίμακα αυτή, 415.548 επιχειρήσεις - που δηλώνουν μηδενικό τζίρο ή τζίρο μέχρι 10.000 ευρώ - συλλογικά δηλώνουν πιστώσεις ΦΠΑ που ξεπερνούν τις υποχρεώσεις, μειώνοντας έτσι τα έσοδα.

- Το κόστος διαχείρισης των μικρών εταιρειών που συμμετέχουν στο σύστημα του ΦΠΑ είναι υψηλό. Το ένα τρίτο των απαιτήσεων επιστροφής ΦΠΑ δημιουργείται από φορολογούμενα πρόσωπα, των οποίων ο ετήσιος τζίρος δεν είναι υψηλότερος από 10.000 ευρώ. Αυτό δημιουργεί σημαντικό διοικητικό βάρος στη φορολογική διοίκηση για την επεξεργασία, την επικύρωση και τον έλεγχο ενός μεγάλου αριθμού μικρών επιστροφών, μαζί με την καταχώρηση και την επεξεργασία των πληρωμών, ανεξάρτητα από τον σχετικό κίνδυνο.

- Οι απαιτήσεις για την τήρηση πλήρων λογιστικών και για την υποβολή δηλώσεων σε μικρές εταιρείες τοποθετούν μεγάλο βάρος στους φορολογουμένους και τη φορολογική διοίκηση. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν εφαρμόσει ένα απλοποιημένο σχέδιο φορολόγησης μικρών επιχειρήσεων κάτω από ένα συγκεκριμένο κατώτατο όριο τζίρου, όπου οι φορολογούμενοι δεν έχουν το δικαίωμα να χρεώνουν ΦΠΑ σε εκροές ούτε να πιστώνουν ΦΠΑ σε εισροές και όπου δεν απαιτείται η υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ.

- Από τα 35,5 δισ. ευρώ που οφείλονται από τους 1.500 μεγαλύτερους οφειλέτες, περίπου 21% αφορά τον ΦΠΑ. Οι περισσότερες από αυτές τις οφειλές ΦΠΑ δεν είναι εισπράξιμες και σχετίζονται με ψεύτικες εταιρείες ή με εταιρείες που δεν μπορούν να εντοπιστούν.

- Η χρήση πλαστών ή εικονικών τιμολογίων καθώς και απάτες ΦΠΑ που περιλαμβάνουν εταιρείες-φαντάσματα, εξελίσσεται όλο και περισσότερο και ο εντοπισμός τους όλο και πιο δύσκολος.

Κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος

- Θέσπιση ενός υποχρεωτικού ελάχιστου ορίου για την εγγραφή μικροεπιχειρήσεων.

- Παρακολούθηση από ειδική Ομάδα των συνολικών επιδόσεων του ΦΠΑ, για την ανάλυση τάσεων και δυνητικών κινδύνων των εσόδων, και για την υποβολή εισηγήσεων για ενέργειες βελτίωσης στις επιδόσεις του ΦΠΑ.

- Άμεση διαγραφή αγνοούμενων εμπόρων από το σύστημα του ΦΠΑ.

- Ταχείες επιστροφές ΦΠΑ για πρόσωπα με καλό ιστορικό συμμόρφωσης και έλεγχοι στα πρόσωπα με κακό ιστορικό συμμόρφωσης.

Τελεσίγραφο Τόμσεν για τη φοροδιαφυγή

Ο επικεφαλής του κλιμακίου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Ελλάδα, Πολ Τόμσεν, σε πρόσφατη συνέντευξή του απέδωσε την αδυναμία είσπραξης φόρων στη χώρα μας σε κεκτημένα συμφέροντα, ανεπαρκείς πολιτικές δεσμεύσεις αλλά και στην έλλειψη ηγεσίας.

Ο κ. Τόμσεν τονίζει πως, για να αποφευχθούν περαιτέρω περικοπές σε μισθούς και συντάξεις, είναι ζωτικής σημασίας το να προχωρήσει η κυβέρνηση στην οργάνωση της φορολογικής διοίκησης. Τέλος, ξεκαθαρίζει πως θα χρειαστεί περαιτέρω ελάφρυνση του ελληνικού χρέους προκειμένου η Ευρώπη να εκπληρώσει τη δέσμευσή της για περιορισμό του στο 110% του ΑΕΠ μέχρι το 2022.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ