Ο Γιαν Φαμπρ (Jan Fabre) είναι ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών. Και αυτό από μόνο του προκάλεσε αντιδράσεις.
Ο Βέλγος καλλιτέχνης βρέθηκε την Τρίτη στο μουσείο της Ακρόπολης, όπου και έδωσε την πρώτη του συνέντευξη Τύπου, παρουσιάζοντας τα πλάνα του για την επόμενη τετραετία. Πολλοί καλλιτέχνες και δημιουργοί εκφράζουν την απορία και τις επιφυλάξεις τους σχετικά με το τί θα γίνει με τα έργα τους που θα παίζονταν το καλοκαίρι, βάσει του προγενέστερου προγραμματισμού.
"Σε αυτά τα τέσσερα χρόνια που θα επιμελούμαι το Διεθνές Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου ελπίζω να χτίσω γέφυρες και να αναπτύξω το διάλογο. Ελπίζω να καταστήσω το Φεστιβάλ αντιπροσωπευτικό της πολυπολιτισμικής κοινωνίας μέσα στην οποία βρίσκεται", είπε ο Φαμπρ στη συνέντευξη Τύπου. "Ένα Φεστιβάλ που μορφοποιεί ένα καθρέπτη του κόσμου και την ίδια στιγμή ένα εσωτερικευμένο παράλληλο σύμπαν, όπου η ποικιλομορφία αποδεικνύεται ότι δεν είναι πρόβλημα, αλλά υπόσχεση – για μια καλύτερη τέχνη, ένα καλύτερο μέλλον και έναν καλύτερο κόσμο. Χαρείτε το!", είπε ο Φαμπρ που είναι γνωστός για την εκκεντρική του "ματιά". Είπε μάλιστα πως είναι "καλεσμένος" στη χώρα μας και πως θα έχει "μια καλλιτεχνική εποπτεία", κάτι που προκάλεσε περαιτέρω προβληματισμό.
Η τοποθέτηση του πρωθυπουργού:
Παρακολουθώ τη συζήτηση για την φυσιογνωμία του Διεθνούς Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Είναι ευπρόσδεκτη. 1/3
— Prime Minister GR (@PrimeministerGR) 31 Μαρτίου 2016
Στην χθεσινή μου συνάντηση με τον Γιάν Φάμπρ τόνισα την ανάγκη να δοθεί μεγαλύτερο βάρος στις ελληνικές παραγωγές του φεστιβάλ. 2/3
— Prime Minister GR (@PrimeministerGR) 31 Μαρτίου 2016
Ο Γ. Φάμπρ και ο Υπουργός Πολιτισμού συμφώνησαν να εξετάσουν το ζήτημα προς αυτή την κατεύθυνση. 3/3
— Prime Minister GR (@PrimeministerGR) 31 Μαρτίου 2016
Από τα λίγα που έχουν γίνει γνωστά μέχρι στιγμής για το πρόγραμμα του Φεστιβάλ, στις 9 και 10 Ιουλίου θα παρουσιαστεί η 24ωρη παράσταση - performance "Mount Olympus. To glorify the cult of tragedy". Πολλοί έγραψαν πως είναι η παράσταση με τα "παλλόμενα πέη". Αλλά δεν είναι μόνο αυτό.
"Βακχευμένο θέμα ολύμπιου κάλλους και αδυσώπητης πρόκλησης". Όπως το προλογίζει ο ίδιος ο Φαμπρ
Όπως αναγράφεται στο επίσημο site της παράστασης, το έργο διερευνά τα όρια του τί "μπορεί να ειπωθεί και να παρουσιαστεί πάνω στη σκηνή". Οι καλλιτέχνες κοιμούνται και ξυπνούν πάνω στη σκηνή, παίζουν για ένα ολόκληρο 24ωρο.
"Ο χρόνος γίνεται πέρασμα από το παρόν στο παρελθόν και αντιστρόφως", καταγράφεται στο σημείωμα που συνοδεύει το έργο. Κεντρική θέση έχουν τα όνειρα και η ελληνική Μυθολογία. Η Μήδεια, η Αντιγόνη, ο Προμηθέας, ο Οιδίποδας και η Ηλέκτρα παρουσιάζονται στο κοινό σχεδόν γυμνοί ή απολύτως γυμνοί, κάτι που συμβολίζει το ότι έχουν παραδοθεί στα ένστικτα τους.
"Ο κόσμος της ελληνικής τραγωδίας κυριαρχείται από το σκοτάδι, από τη βία, από το τραγικό και την παράλογη αγάπη", αναφέρει στην κριτική του ο Luk Van den Dries, από το πανεπιστήμιο του Antwerp. "Η μάχη αυτή δίνεται για 24 ώρες αλλά ο Τρωικός πόλεμος δεν τελειώνει ποτέ. Το 24ωρο project "κανιβαλίζει" το θέατρο. Τα απομεινάρια χωνεύονται και αποβάλλονται πάνω σε ένα πέρασμα που δεν έχει τέλος. Ο Φαμπρ μεταμορφώνει το θέατρο".
Το "Mount Olympus / 24h: Η αποθέωση της κουλτούρας της τραγωδίας" είναι το πλέον προκλητικό έργο του νέου καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ Αθηνών, όπου συναθροίζονται όλα εκείνα τα στοιχεία που τον έκαναν παγκόσμια καλλιτεχνική είδηση. Είναι μια performance που αποσκοπεί στο να μην καθησυχαστεί σε καμία στιγμή της ο θεατής, μιας και κυριαρχεί το απρόβλεπτο.
Αξίζει να σημειωθεί πως η παράσταση είχε παρουσιαστεί στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης τον Οκτώβριο του 2015 και τον Σεπτέμβριο του 2015 στα 50α Δημήτρια.
Αντιδράσεις εκφράστηκαν από κόμματα του πολιτικού κόσμου τόσο για την ίδια την παράσταση, όσο και για τον "αφελληνισμό" του Φεστιβάλ, όπως ανέφερε η ΝΔ.
Σύμφωνα με το επίσημο δελτίου Τύπου του υπ. Πολιτισμού:
"Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων χρόνων της καλλιτεχνικής του διεύθυνσης ο Fabre έχει ως στόχο να πλάσει μια δημιουργική ισορροπία μεταξύ της συνέχειας και της καινοτομίας, καθώς και μεταξύ Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών. Η πρόθεσή του να εστιάσει στην καλλιτεχνική καινοτομία καθώς και στους Έλληνες καλλιτέχνες θα αναπτυχθεί και κατά τη διάρκεια της τετραετούς επιμέλειάς του. Ο Fabre θέλει ένα καθοριστικό μέρος του προγράμματος να αποτελείται από Έλληνες δημιουργούς – τόσο καθιερωμένους όσο και ανερχόμενους.
Το πρώτο έτος, θα παρουσιαστούν καταξιωμένοι Έλληνες καλλιτέχνες. Ο Fabre ενεπλάκη πολύ αργά στη διαδικασία συγκρότησης του προγράμματος του Φεστιβάλ και επομένως δεν ήταν δυνατό να συμπεριληφθούν πολλοί (νέοι) Έλληνες καλλιτέχνες στον προγραμματισμό του Φεστιβάλ για το 2016.
Τα χρόνια που θα ακολουθήσουν ο Fabre και η ομάδα του θα εξοικειωθούν πολύ περισσότερο με το ελληνικό καλλιτεχνικό περιβάλλον . Επίσης θα συνεργαστούν με αρκετούς Έλληνες βοηθούς-επιμελητές, ώστε να εξασφαλίσουν μια ενδιαφέρουσα επιλογή Ελλήνων καλλιτεχνών. Αυτή τους η εξοικείωση θα οδηγήσει και σε πιο προσαρμοσμένες δομές προγραμματισμού.
Ο Fabre και η ομάδα του αποσκοπούν στην εξασφάλιση της καινοτομίας στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, μέσω, μεταξύ άλλων, της δημιουργίας περισσότερων ευκαιριών για τους νέους καλλιτέχνες. Ήδη κατά το πρώτο έτος της επιμέλειας, θα καταβληθούν προσπάθειες να πραγματοποιηθεί ένα συνέδριο και να δημιουργηθεί μια μαθησιακή πλατφόρμα για τους νέους Έλληνες καλλιτέχνες με τη μορφή της Ακαδημίας Νέων Καλλιτεχνών. Αυτή θα αποτελείται τόσο από τα υπάρχοντα όσο και από νέα εργαστήρια, σεμινάρια και πρακτικές ασκήσεις, καθώς και υποτροφίες για περίπου 50 νέους Έλληνες καλλιτέχνες (δείτε την ενότητα Ακαδημία Νέων Καλλιτεχνών)".
Όπως διαβάσαμε παραπάνω, η διατύπωση: "το πρώτο έτος, θα παρουσιαστούν καταξιωμένοι Έλληνες καλλιτέχνες. Ο Fabre ενεπλάκη πολύ αργά στη διαδικασία συγκρότησης του προγράμματος του Φεστιβάλ και επομένως δεν ήταν δυνατό να συμπεριληφθούν πολλοί (νέοι) Έλληνες καλλιτέχνες στον προγραμματισμό του Φεστιβάλ για το 2016" είναι και εκείνη που έχει κάνει τον καλλιτεχνικό κόσμο να ξεσηκωθεί δικαίως. Άλλωστε η συντριπτική πλειοψηφία των σχολίων καυτηριάζει τον κίνδυνο ενδεχόμενου "αφελληνισμού" και όχι τα "παλλόμενα πέη" και το γυμνό που κυριαρχεί στο προσωπικό, μεγαλεπήβολο project του Φαμπρ.
Η αντίδραση της Έλενας Ακρίτα με χειμαρρώδη τοποθέτηση της μέσω Facebook:
"Κύριε Μπαλτά μου,
Προφανώς, το κοντινότερο που έχετε φτάσει στην Επίδαυρο είναι η ταβέρνα του Λεωνίδα στο Λυγουριό.
Γιατί το να λέει ο Γιάν Φαμπρ - αυτός που θεωρεί 'δρώμενο' να εκσφενδονίζονται στον αέρα ουρλιάζοντας ζωντανές γάτες - ότι θα γίνει ΤΩΡΑ διεθνές το Φεστιβάλ, τόσα ξέρει τόσα λέει. Εδώ όμως συμφωνείτε κι εσείς. Κοτζάμ υπουργός Πολιτισμού ένα πράμα. Συμφωνείτε ότι θα γίνει ΤΩΡΑ διεθνές το Φεστιβάλ.
Γι' αυτό λέω. Στον Λεωνίδα αδελφέ μου, στον Λεωνίδα. Δεν εξηγείται αλλιώς πως δεν ενημερώθηκατε πως ε, όλο και κάτι κομπάρσοι ξέπεσαν - όχι μόνο στην Επίδαυρο, αλλά στην Ελλαδίτσα γενικώς. Π.χ. κάτι σκηνοθετάκια της πλάκας ένας Πίτερ Χολ, ο Πέτερ Στάιν, Ρόμπερτ Στούρουα, Ρονκόνι, Οστερμάγιερ.
Και κάτι τυχάρπαστοι ηθοποιοί β' διαλογής...πως τους λένε μωρέ να δεις...Κέβιν Σπέισι, Έλεν Μίρεν, Ζεράρ Ντεπαρντιέ... Μετά Μπόμπ Μπομπ Γουιλσον, Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ, Σβετλάνα Ζαχάροβα, Μονσερά Καμπαγιέ...
Γενικώς, όλα τα άνεργα τσόλια, που δεν τα ξέρει ούτε η μάνα τους, εδώ μας μαζεύτηκαν τα τελευταία 30 χρόνια.
Κι επειδή αυτοί οι τιποτάδες μας πιάσανε κορόιδα για να μας τα πάρουνε - ήρθατε τώρα εσείς με τον Φαμπρ - να κάνετε το φεστιβάλ το σωστό το βέλγικο, το βαρελίσιο. Κι όταν σας έκραξε το σύμπαν - ο κόζμος είναι κακός και βάζει εμπόδια στην αγάπη σας - είπατε μετά "ας ξεπετάξουμε ρε συ και τίποτις φτηνές ελληνικές παραγωγές" - με έμφαση στο 'φτηνές', όχι στο 'ελληνικές'. Ίσα για να βουλώσουμε τα στόματα.
Συγγνώμη, κύριε Μπαλτά μου. Χίλια συγγνώμη σας εύχομαι ολόψυχα. Όμως, εγώ - όταν πηγαίνω θέατρο - θέλω να κρατάω στα χέρια το πρόγραμμα της παράστασης και τα όνειρα των δημιουργών. Δεν θέλω να κρατάω τις χάντρες και τα καθρεφτάκια των ιθαγενών.
Άντε πια με τον "πολιτιζμο_ό,τι_να 'ναι" εδώ χάμω.
Τα σέβη μου
Μια γυναίκα στην πλατεία
Έλενα Ακρίτα
Υ.Γ. Ξέρετε, έχουμε πολύ σπουδαίους έλληνες καλλιτέχνες κύριε Υπουργέ μου, αλλά δεν το μάθατε από μένα.
Υ.Γ. 2 Η ταβέρνα του Λεωνίδα είναι after βασικά, αλλά ούτε αυτό το μάθατε από μένα"
Το βιογραφικό του Jan Fabre όπως δόθηκε και αυτό στη δημοσιότητα από το υπουργείο:
Το βίντεο με τα "παλλόμενα πέη" που προκάλεσε τις περισσότερες αντιδράσεις. Προσοχή, υπάρχουν γυμνά πλάνα:
